مقالات

موضوع بندی

جستجوی الفبایی

آستانه | احمد آرین نیا آستانه \ āstāne\ ، شهری کهن و تاریخی در شهرستان شازند در استان مرکزی. این شهر با میانگین 020،2 متر ارتفاع از سطح دریا، در ´53 ° 33 عرض شمالی و ´21 °49 طول شرقی، و در 8 کیلومتری جنوب غربی شهر شازند (سربند) ( فرهنگ جغرافیایی آبادیهای...، 8) و 36 کیلومتری جنوب شهر اراک واقع است. راه‌آهن سراسری از کنار این شهر می...
جبران | نرگس قندیل زاده جُبْران، جبران خلیل (1883-1931م/ 1262-1310ش)، نویسنده، شاعر و نقاش لبنانی.
چشم‌زخم | علی بلوکباشی گزند و زیانی که به باور عامه در اثر نگاه ستایشگر یا حسدآلود، یا زبان تمجید‌آمیز دوستان و آشنایان شورچشم، و یا دشمنان و بدخواهان نظر تنگِ حسود به انسان، حیوان، نبات و شیء می‌رسد و به اصطلاح چشم یا نظر می‌خورند.
آقا محمدخان | بخش تاریخ آقامُحَمَّدْخان، (ح 1155-1211ق / 1742-1797م)، رئیس ایل، بنیانگذار و نخستین شاه سلسلۀ قاجار (د ح 1210-1211ق / 1795-1797م). وی پسر بزرگ محمدحسن‎خان قُوانْلو بود که در استراباد زاده شد. مادرش دختر اسکندرخان قوانلو بود (اعتمادالسّلطنه، منتظم، 3 / 23). محمدحسن‎خان بعد از پدر خود فتحعلی‎خان (سپهسالارِ طهماسبِ دوم ص...
خضربیگ رومی | مسعود تاره خِضْرْبِیْگِ رومی (د 863 ق / 1459 م)، از علمای دورۀ عثمانی و نخستین قاضی استانبول.
سوزن دوزی | شهین ابراهیم زاده پزشکی صنعت دستیِ آمیخته با هنر سنتی دوختن روی سطح انواع پارچه، چرم، نمد و یا هر سطح دیگری که قابلیت فروبردن سوزن را داشته باشد.
اقتراح | عبدالله مسعودی آرانی اقتراح \eqterāh\، یکی از صناعات ادبی که در لغت به‌معنای بدیهه‌گویی، نوآوری و نویافتن، برگزیدن و نیز به‌تحکّم از کسی چیزی خواستن و سؤال‌کردن است (صفی‌پوری؛ غیاث‌ ... ؛ نفیسی؛ آنندراج؛ لغت‌نامه ... ؛ معین). اقتراح در اصطلاح دانش بدیع، نوعی آزمون به‌قصد سنجش جودت قریحه و سلامت طبع و نیروی تخیل و ابداع ادبی است. ...
بنی عباس | علی بهرامیان بَنی عَبّاس، تیره‌ای مهم از قبیلۀ بنی‌هاشم و بزرگ‌ترین سلسلۀ خلفای اسلامی‌كه نسب آنان به عباس بن عبدالمطلب (ه‍ م)، عموی پیامبر اكرم (ص) و نوادۀ‌هاشم بن عبدمناف می‌رسد.
شاردن، سفرنامه | زاگرس زند گزارش سفر ژان شاردن، دربارۀ جغرافیا، تاریخ، فرهنگ و اوضاع علمی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی ایران دورۀ صفوی.
اثیرالدین ابهری | صمد موحد مُفَضَّل بن عمر بن مَفَضَّل (د ح 663 ق / 1265 م)، فیلسوف، ‌منطقی، منجم و ریاضی‌دان، ‌از جزئیات زندگانی اثیرالدین همین اندازه معلوم است كه از مردم ابهر ــ شهری میان زنجان و قزوین ــ بوده است.
تکم گردانی | لیلا احمدی مراسم پیشواز نوروز در شهرها و روستاهای استانهای آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل، گیلان و برخی جاهای دیگر.
امارات متحده عربی | محمدحسن گنجی اِماراتِ مُتَّحِدۀ عَرَبی، كشوری متشكل از 7 امارت‌نشین به نامهای ابوظبی، دوبی، عجمان، شارجه (شارقة)، ام‌القوین، فجیره و رأس‌الخیمه واقع در بخش خاوری شبه جزیرۀ عربستان كه به سواحل خلیج فارس و دریای عمان منتهی می‌گردد. وسعت آن 600‘ 83 كمـ2، و جمعیت آن در 1997م بالغ بر 000‘580‘2 نفر بوده كه بیشتر آنان را مهاجران...
بزکشی | مریم میر فخرایی بازی سنتی سوارکاری که در میان ایلات ترک سرزمینهای آسیای مرکزی و مردم شمال افغانستان متداول است.
دباغی | سلیم سلیمی موید دَبّاغی، زدودن گوشت، چربی و دیگر زوائد و گاهی نیز پشم و موی پوست حیوانات کشته‌شده و آماده‌سازی آن برای بهره‌برداریهای گوناگون.
رستم آبادی | حسن موسوی زاده رستم‌آبادی \ rostam-ābādī\ ، حاج آخوند (1250- 1332 ق/ 1834- 1915 م)، فقیه و از علمای مشروعه‌خواه.
آبغوره | گلاله هنری آبْغوره، نوعی افشرۀ حاصل از عصارۀ انگور نارس (غوره). از آبغوره به عنوان چاشنی در انواع آش، سالاد و خورشهای ایرانی استفاده می‌شود.
عاشورا | محمدعلی جودکی عاشورا، روز دهم محرم، مصادف با شهادت امام حسین (ع) که بزرگ‌ترین روز سوگواری در میان شیعیان است. واقعۀ عاشورا از رویدادهای مهم تاریخ شیعیان به شمار می‌رود که با بازتولید بسیاری از رخدادها و صحنه‌های حماسۀ کربلا به فرهنگ عامه راه یافته است.
عرف | مریم سامعی عُرْف، مجموعه‌قواعد نانوشتۀ ناظر بر رفتارهای مردم یک جامعه که اجرای آن از سوی افراد آن جامعه امری ضروری است. در مقولۀ عرف، این خود مردم جامعه هستند که بر روند اجرای صحیح آن نظارت دارند.
اتابکان یزد | سید علی آل داوود سلسله‌ای از فرمانروایان محلی ایران و جانشین دیالمۀ آل كاكویه‌ (ه‍ م) كه از 536 تا 718 ق / 1142 تا 1318 م بر یزد و نواحی مجاور آن فرمان راندند و سرانجام به دست مبارزالدین محمد، بنیان‌گذار دولت آل مظفر (ه‍ م) منقرض شدند.
ابن ربن | رضا انزابی نژاد اِبْنِ رَبَّن، ابو الحسن علی بن سهل، معروف به ابن ربن طبری، آشنا به علوم دینی، پزشك داروشناس مشهور ایرانی سدۀ 3 ق/ 9 م. مهم‌ترین آگاهیهایی كه دربارۀ زندگی او در دست است، اطلاعاتی است كه خود در دو كتاب فردوس الحكمة و الدین و الدولة آورده است. مآخذ دیگری كه به شرح احوال وی پرداخته‌اند، تاریخ تولد و درگذشت، زادگ...
مبارک آباد | حسن موسوی زاده باغ ـ روستایی آباد در شمیران در دورۀ قاجار، و امروزه محله‌ای واقع در محدودۀ منطقۀ 4 شهرداری، در شمال شرقی تهران.
ترکمن، کشتی | زلیخا قرنجیک کشتیِ رایج و پرطرف‌دار در میان مردم شهرهای گنبد کاووس، بندر ترکمن، و بخشهای آق‌قلا و گمش‌تپه یا گمیشان.
اعتضاد السلطنه | سید علی آل داوود علیقلی خان (1234- 1298 ق / 1819-1880م)، از شاهزادگان دانشمند و نواندیش اواسط دورۀ قاجار و پنجاه و چهارمین پسر فتحعلی شاه كه در سمت وزارت علوم و ریاست ادارۀ انطباعات و مدیریت دارالتألیف دولتی، خدمات ارزنده‌ای برای گسترش فرهنگ و حمایت از دانشمندان و روشن كردن افكار و راهنمایی اندیشه‌ها به سوی علوم جدید انجام دا...
ایرا | ناصر پازوکی طرودی ایرا \ īrā\ ، از آبادیهای دهستان لواسان بزرگ. این آبادی در منتها‌الیه شرق شهرستان شمیران، در ˚35 و ´48 عرض شمالی، و ˚51 و ´50 طول شرقی، در ارتفاع 206‘2 متری از سطح دریا، و در فاصلۀ دوکیلومتری شرق گردنۀ سیرک‌سر، و فاصلۀ 3 کیلومتری غرب روستای جورد، در دامنۀ جنوب غربیِ سیاه‌کوه و جنوب شرقی نرده‌کوه واقع است.
حنفی | بخش فقه، علوم قرآنی و حدیث حَنَفی، مذهبی از مذاهب چهارگانۀ فقه اهل سنت که پیروان آن، گاه حنفیه، و گاه احناف خوانده شده‌اند. بنیاد این مکتب در سدۀ 2 ق/ 8 م توسط ابوحنیفه نعمان بن ثابت (ه‍ م) (80-150 ق/ 699-767 م)، فقیه ایرانی‌تبار کوفه نهاده شد و تدوین آن توسط شاگردان وی به‌خصوص قاضی ابویوسف (د 182 ق) و محمد بن حسین شیبانی (د 189 ق) صور...
چوگان | آذرتاش آذرنوش چوبی که با آن گوی زنند. این واژه بعدها بر بازی چوگان نیز اطلاق گردید.
ارث | عسکر بهرامی , سید علی آل داوود اِرْث [ers]، اصطلاحی فقهی و حقوقی به معنی دارایی و حقوق شخص در‌گذشته (مُوَرِّث) به شخص زنده (وارث) که با رعایت شرایط و موازینی خاص انجام می‌پذیرد.
چراغ | محمود امیدسالار چِراغ، از ابزار‌های روشنایی و گرمایی که به‌سبب اهمیت فوق‌العادۀ نور و آلات مربوط به تولید آن، در فرهنگ ایرانی از ارزشهای کاربردی و نمادین بسیار برخوردار است.
آسیاب بچرخ | گلاله هنری آسیابْ بِچَرْخ، از بازیهای گروهیِ رایج میان کودکان مناطق مختلف ایران.
بابک خرم دین | علی بهرامیان بابَکِ خُرَّم‌دین (ﻣﻘ صفر223/ ژانویه 838)، رهبر جنبش خرمیان در نیمۀ نخست سدۀ 3ق/ 9م. با وجود همۀ شهرت وی، آنچه به خانواده و تبار و عقاید و اهداف او مربوط می‌شود، در مآخذ کهن بسیار اندک است و در مجموع نمی‌توان به نتیجۀ قانع‌کننده‌ای دست یافت؛ گواینکه هر یک از روایات به نحوی باور عمومی را از موضوع باز می‌تابانن...
آب زندگانی، چشمه | سیما صفری آب زندگانی، چشمه \ češme-ye āb-e zendegānī\ ، چشمه‌ای در دره‌ای به همین نام، در غرب درۀ دارآباد و پایین‌تر از قلۀ کلک‌چال.
خرمن، جشن | محمد میرشکرایی خَرْمَن، جَشْن، از جشنهای آیینی و سالانۀ کشاورزی با کارکرد شکرگزاری در هنگام برداشت محصول و خرمن‌کردن آن.
امر بین الامرین |
سده، جشن | فرزانه گشتاسب از جشنهای ایران باستان که در پایان روز دهم از ماه بهمن، روز آبان در تقویم ایران باستان، برگزار می‌شود و مهم‌ترین آیین آن آتش‌افروزی است.
ابن بابویه، محمد | احمد پاکتچی اِبْنِ بابِوِيْه، محمد بن‌ علی‌ بن‌ حسين‌ بن‌ موسی‌ بن‌ بابويه‌ قمی‌، ملقب‌ به‌ شيخ‌ صدوق‌ (ح‌ 305-381 ق‌/ ح‌917-991 م‌)، محدث‌ و فقيه‌ بزرگ‌ شيعۀ اماميه‌، شيخ‌ طوسی‌ در اسانيد الاستبصار (4/ 327، 332) از وی‌ با لقب‌ «عمادالدين‌» ياد كرده‌ است‌.
ابومنصور محمد بن عبدالرزاق | ابوالفضل خطیبی (مق‍ ذیحجۀ 350 / ژانویۀ 962)، سپهسالار مشهور خراسان در دورۀ سامانی، حاكم طوس و نیز بانی شاهنامه‌ای منثور، معروف به شاهنامۀ ابومنصوری.
پولاک، سفرنامه | مهرزاد گلسرخی گزارش سفر یاکوب ادوارد پولاک، پزشک اتریشی دربار ناصرالدین شاه قاجار، با عنوان «ایران، سرزمین و مردم آن» ( ایران و ایرانیان).
استقراضی، بانک | مظفر شاهدی اِسْتِقْراضی، ‌‌‌بانْک، همچنین معروف به بانک استقراضی روس، از نخستین بانکهای ایران با امتیاز خارجی (تأسیس: 1307 ق/ 1890 م؛ از 1307 تا 1309 ق نام آن، مؤسسۀ انجمن استقراض ایران بود).
اسکندریه | عنایت الله فاتحی نژاد اِسْكَنْدَریه‌، دومین‌ شهر بزرگ‌ و مهم‌ترین‌ بندر مصر و مركز استان‌ (محافظه‌) اسكندریه‌، واقع‌ در كنارۀ دریای‌ مدیترانه‌ و كرانۀ باختری‌ دلتای‌ نیل‌ و حدود 183 كیلومتری‌ شم‍ال‌ غربی‌ قاهره در 29 و 54 طول‌ شرقی‌ و 31 و 12 عرض‌ شم‍الی‌ ( بریتانیكا، 1978م‌، ماكرو، I/ 479؛ چمبرز...، I/ 248).
جیش، دیوان | صادق سجادی یا دیوان جُند، در فارسی دیوان سپاه، کهن‌ترین و از مهم‌ترین دواوین و دوایر دولتی در سراسر قلمرو اسلام.
خمینی شهر | شیوا جعفری خُمِیْنی‌شَهْر، شهرستانی به مرکزیت شهری به همین نام در استان اصفهان. شهرستان خمینی‌شهر که در قسمت جلگه‌ای استان اصفهان واقع شده...
آفریقای جنوبی | بخش جغرافیا , بخش ادبیات جهان آفریقای جنوبی \āfrīqā-ye jonūbī\، جنوبی‌ترین کشور قارۀ آفریقا با چشم‌اندازهای زیبای طبیعی و تنوع فرهنگی.
حج | احمد پاکتچی حَجّ، از مهم‌ترین اعمال مذهبی مسلمانان که متضمن زیارت خانۀ کعبه با اعمال و مناسکی خاص است.
آرکوز | آرْکوز [ārkoz] ، گـونـه‌ای مـاسـه سنـگ درشـت دانـه (سنگ‌رسوبی متشکل از دانه‌های به هم پیوسته‌ای با قطر 06/ 0 تا 2 میلی‌متر) که تصور می‌شود از تلاشی سنگ‌ خارا (گرانیت)، بدون تجزیۀ ملموس آن، تشکیل شده است. به این ترتیب، آرکوز اساساً شامل دانه‌های فِلْدسپات و کوارتز همراه با مقادیر اندکی میکا ست که همگی نسبتاً م...
رجز، بحر | علیرضا باقر از بحرهای متفق‌الارکان عروضی که با تکرار «مستفعلن» ساخته می‌شود. کسی که در این بحر شعر بسراید، «راجز» نام می‌گیرد و قصیدۀ دارای این وزن را «ارجوزه» نامند.
ابن مجاهد | احمد پاکتچی ابوبكر احمد بن موسی بن عباس (245-20 شعبان 324ق / 859-13 ژوئيۀ 936م)، مقری بزرگ بغداد و نخستين كسی كه قرائات سبع را رسميت بخشيد.
تاتارستان | داوود باقروند ارشد تاتارِسْتان، از جمهوریهای خودمختار فدراسیون روسیه. این جمهوری با 836‘ 67 کمـ 2 وسعت و 329‘786‘ 3 تن جمعیت (1384ش / 2005م) در مرکز فدراسیون روسیه و در خاور بخش اروپایی آن کشور در قسمت میانی رود ولگا جای دارد.
غدیر خم | نسیم عظیمی پور غَدیرِ خُم، از اعیاد مهم شیعیان، روز انتصاب حضرت علی (ع) به جانشینی پیامبر (ص) که با باورها، و برگزاری آداب و مناسک خاص همراه است.
شیون فومنی | محمدحسین شمسایی شیوَنِ فومَنی، میر احمد، شاعر گیلانی (1325-1377 ش / 1946- 1998 م) که به‌سبب گرایش به شعر گیلکی و پرداختن به آیین و آداب بومی گیلان، نام و اشعارش در این سامان رایج گشته است.
حافظ، فال | محمدجعفر یاحقی حافِظ، فال، پیش‌بینی خیر یا شر بودن نتیجۀ عملی، یا پیشگویی سرنوشت کسی با بهره‌گیری از دیوان حافظ.

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام

در جستجوی چه هستید ؟

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام