احمد اقتداری / فرهاد طاهری | ۱۴:۳۹,۱۳۹۸/۱/۲۷|

اقتداری \eqtedārī\، احمد (ز 1304 ش)، پژوهشگر حوزۀ خلیج ‌فارس، تاریخ و فرهنگ محلی فارس و جغرافیای تاریخی مناطق جنوبی ایران، عضو شورای علمی دانشنامۀ خلیج ‌فارس در مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی. او از نوادگان فتحعلی خان بیگلربیگی گراشی، حاکم لارستان و بنادر خلیج فارس در عصر قاجار، و اصالتاً از گِراش، شهری نزدیک لار در استان فارس، است (بیست ... ، 8). اقتداری تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در لار، و دورۀ دانش‌سرای مقدماتی را در شیراز گذراند. در 1322 ش به لار بازگشت و پس از چند سال آموزگاری در آن شهر، در 1327 ش، رئیس فرهنگ لارستان شد.

انفال / محمدجواد حجتی كرمانی | ۸:۶,۱۳۹۸/۱/۱۹|

اَنْفال، اصطلاحی قرآنی و فقهی كه بر قسمی از اموال اطلاق گردیده است. این واژه جمع «نَفَل» است كه در معنای لغوی آن آرائی متنوع ارائه شده است؛ این ناهمخوانی از آن روست كه مفهوم لغوی واژۀ نفل تنها در عصر نخستین اسلامی شناخته بوده، و در طی قرون متمادی، با غلبۀ كاربرد اصطلاحی آن به فراموشی سپرده شده است. شاهد عمدۀ لغت‌شناسان برای برداشت معانی لغوی، بیت شعری منسوب به لبید بن ربیعه شاعر مخضرم است كه در آن تقوای پروردگار را «بهترین نفل» دانسته است و بر مبنای تفسیر همین بیت بوده كه لغت‌شناسان عرب، از جمله ابن اعرابی و ابوسعید معانی گوناگونی چون غنیمت...

چهارشنبه سوری / یاسمین مجتهدپور | ۱۱:۳۳,۱۳۹۷/۱۲/۲۶|

چَهارْشَنْبه‌سوری، جشن آیینی چهارشنبۀ پایان سال که به باور مردم، موقع دفع قضا و بلا ست. برخی از پژوهشگران این جشن را بازماندۀ جشن فروردگان می‌دانند (میرشکرایی، 457؛ رجبی، 18- 19). آن‌گونه که در اوستا نیز آمده، زردشتیان هرساله در 5 روز پیش از پایان سال، و 5 روز پس از آن، میزبان فروهرهای نیاکان‌اند و به این منظور، بر بام خانه‌هایشان آتش می‌افروزند تا آنها را به سوی خانه راهنمایی کنند (همانجا؛ نیز نک‍‍ : یشتها، 2/71). در زمان ساسانیان، این آتش در شب آغازِ گاهنبار همسپتمدم (آفرینش انسان)، یعنی 26 اسفند ماه افروخته می‌شد که برابر با آغاز بازگشت فروهرها به خانه‌هایشان بود...

بایزید بسطامی / فاطمه لاجوردی | ۱۳:۴۹,۱۳۹۷/۱۲/۱۸|

بایَزیدِ بَسْطامی، ابویزید طیفور بن عیسی بن سروشان (د 234 یا 261ق/848 یا 875م)، از عارفان بزرگ ایران در سده‌های 2 و 3ق/8 و9م. وی در نیمۀ دوم سدۀ 2ق در خانواده‌ای نومسلمان در محلۀ موبدان بسطام، از شهرهای منطقآ قومس به دنیا آمد (سهلجی، 63). اجداد او از موبدان زرتشتی و از بزرگان بسطام بودند. احمدبن حسین ابن خرقانی در کتاب دستورالجمهوری خودنیای پدری او را شخصی به نام موبد بسطامی معرفی کرده است که والی و حاکم قومس و از اکابر عصر خود بود (گ 19ب-20آ). سروشان جد او ـ که نامش در منابع به صورتهای گوناگون آمده است ...

الهام / نجیب مایل هروی | ۱۳:۹,۱۳۹۷/۱۲/۱۲|

اِلْهام، اصطلاحی عرفانی. در لغت مأخوذ از «لهم»، به معنای در دل افكندن، فرا دل دادن، فرو خوردن (راغب، ذیل لهم؛ زوزنی، 2/ 69؛ دهار، 1/ 68؛ ابن منظور، ذیل لهم؛ نیشابوری، 30/100) و در اصطلاح عارفان واردی است غیبی، یا القای معنى و معرفتی كه به طریق فیض، بدون اكتساب، فكر و استفاضه به دل می‌رسد، و البته هیچ نشانه، دلیل و حجتی با آن همراه نیست، جز آنک‍ه بر اثر آن، انسان به عملی برانگیخته می‌شود، یا ترك چیزی می‌كند (تهانوی، 2/ 1308؛ جرجانی، 28؛ كستلی، 45-46؛ ابن‌منظور، همانجا؛ عزالدین، 79؛ ابرقوهی، 132؛ نیز نک‍ : صدرالدین، الشواهد ... ، 349). گفته‌اند كه انسان بر اثر اینگونه القا....

اصحاب کهف / فرامرز حاج منوچهری | ۱۳:۲۲,۱۳۹۷/۱۲/۴|

اَصْحابِ كَهْف، در قصص قرآنی نام گروهی از مؤمنان كه از ستم پادشاهی مشرك به غاری پناه بردند و سالیانی دراز به خوابی عمیق درافتادند. برپایۀ روایات، این پادشاه مشرك، دقیانوس، و محل واقعه اِفِسوس دانسته شده است. داستان این گروه، با اشاراتی كوتاه در اوایل سورۀ مكی كهف مسطور است كه در آن سخن از یكتاپرستانی است كه برای گریز از پرستش خدایان دروغین به غاری پناه بردند تا از گزند ستمكاران بت‌پرست برهند. خوابی كه آنان را در غار درربود، به فرمان پروردگار سالیانی به طول انجامید و در این مدت، چنان هیبتی داشتند كه كس را یارای نزدیك شدن به آنان نبود و نگرنده آنان را بیدار می‌پنداشت.

اسلام / سید حسین نصر – بخش سیزدهم و پایانی | ۱۰:۱۱,۱۳۹۷/۱۱/۲۷|

.V تحول‌ فلسفه‌ و علوم‌ در تمدن‌ اسلامی‌ نگاهی‌ به‌ سیر فلسفه‌ در جهان‌ اسلام‌: واژۀ فلسفه‌، شكل‌ عربی‌ شدۀ واژۀ یونانی‌ فیلوسُفیا philosophia (=دوست‌ داشتن‌ فرزانگی‌) است‌. فلسفه‌ به‌ معنای‌ ویژه‌ و مشخص‌ آن‌، از هنگامی‌ در جهان‌ اسلام‌ پدید آمد و شكل‌ گرفت‌ كه‌ مترجمان‌ عربی‌ زبان‌، و بیشتر غیرمسلمان‌، نوشته‌های‌ فلسفی‌ یونان‌ باستان‌ و دوران‌ هلنیستی‌ را در كنار نوشته‌های‌ مربوط به‌ دانشهایی‌ همچون‌ پزشكی‌، ریاضیات‌، ستاره‌شناسی‌ و جز آنها از متون‌ اصلی‌ یونانی‌، یا بر پایۀ ترجمه‌های‌ سریانی‌ آنها، به‌ عربی‌ برگرداندند....

اسلام / احمد پاکتچی – بخش دوازدهم | ۹:۰,۱۳۹۷/۱۱/۱۷|

اندیشه‌های‌ فقهی‌ در سده‌های‌ متأخر: پس‌ از تدوین‌ جوانب‌ گوناگون‌ مسائل‌ اصولی‌ در سده‌های‌ 4 و 5 ق‌ از سوی‌ اصولیان‌ مذاهب‌ گوناگون‌، تحول‌ عمده‌ای‌ در ساختار مباحث‌، در آثار اصولی‌ اهل‌ سنت‌ به‌ چشم ‍نمی‌خورد و مباحث‌، بیشتر تكرار، یا شرح‌ و تفصیل‌ مطالبی‌ است‌ كه‌ پیشینیان‌ در نوشته‌های‌ خود مطرح‌ كرده‌ بودند. در این‌ دوره‌ بسیاری‌ از مباحث‌ اصول‌ فقه‌، به‌ یك‌ سلسله‌ مباحث‌ نظری‌ تبدیل‌ شده‌ بود كه‌ ثمره‌ و كاربرد عملی‌ چندانی‌ نداشت‌. بدون‌ پرداختن‌ به‌ مفهوم‌ و محدودۀ انسداد باب‌ اجتهاد در فقه‌ اهل‌ سنت‌ و گفت‌وگو از تحدید زمانی‌ آن‌، باید به‌ اجمال‌ اشاره‌ كرد كه‌ پرهیز نسبی‌ از اجتهاد دراین‌ دورۀ طولانی‌، چهرۀ عملی‌ این‌ مباحث‌...

اسلام / احمد پاكتچی‌ - بخش یازدهم | ۱۲:۳۵,۱۳۹۷/۱۱/۱۴|

اندیشه‌های‌ فقهی‌ در سده‌های‌ 4-6ق‌: در اواخر سدۀ 3ق‌، با اینكه‌ عموم‌ مكاتب‌ فقهی‌، به‌ گونه‌ای‌ نظری‌ بر اهمیت‌ اجتهاد پای‌ می‌فشردند، اما در عمل‌، به‌ تدریج‌ جو تقلید بر محافل‌ فقهی‌ غلبه‌ می‌یافت‌. در واقع‌ از اواخر سدۀ 3ق‌، در طیفی‌ گسترده‌ از محافل‌ فقهی‌، در پی‌ یك‌ سلسله‌ عوامل‌ تاریخی‌ - اجتماعی‌ این‌ نتیجۀ مشترك‌ ملحوظ نظرها بود كه‌ به‌ جای‌ پدید آوردن‌ مذاهبی‌ جدید، به‌ بسط و تفریع‌ مذاهب‌ موجود بپردازند و در صورت‌ روی‌آوردن‌ به‌ شیوه‌های‌ اجتهادی‌ و نوآوریهای‌ فقهی‌، به‌ اصول‌ همین‌ مذاهب‌ پای‌بند باشند؛ اندیشه‌ای‌ كه‌ از یك‌ سو انسداد نسبی‌ باب‌ اجتهاد را به‌ دنبال‌ داشت‌ ....

اسلام / احمد پاكتچی‌ - بخش دهم | ۱۰:۷,۱۳۹۷/۱۱/۷|

اندیشه‌های‌ فقهی‌ در سده‌های‌ 2 و 3ق‌: شكل‌ گرفتن‌ مباحث‌ فقهی‌ به‌ صورت‌ یك‌ «علم‌» و پای‌ نهادن‌ آن‌ در راه‌ گستردگی‌ و پیچیدگی‌، با دورۀ نسل‌ سوم‌ از تابعان‌ همزمان‌ بود و زمینۀ این‌ دگرگونی‌، كوشش‌ گروهی‌ از تجددگرایان‌ نسل‌ پیشین‌ بود كه‌ به‌ «اصحاب‌ ارأیت‌» شهرت‌ یافته‌ بودند و اجمالاً هدف‌ آنان‌ یافتن‌ یك‌ نظام‌ فقهی‌ با برخورداری‌ از ارتباطی‌ قانونمند میان‌ مسائل‌، و توانایی‌ پاسخ‌گویی‌ به‌ پرسشهای‌ احتمالی‌ بود. اگرچه‌ اصحاب‌ ارأیت‌ در نسل‌ دوم‌ تابعان‌، گروهی‌ مغلوب‌ و نامطلوب‌ در محافل‌ فقهی‌ به‌ شم‍ار می‌آمده‌اند، اما در نسل‌ سوم‌ تابعان‌، به‌ اقتضای‌ شرایط تاریخی‌ و اجتماعی‌، عملاً آنان‌ گردانندگان‌ حلقه‌ها ...

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما