اصحاب کهف / فرامرز حاج منوچهری | ۱۳:۲۲,۱۳۹۷/۱۲/۴|

اَصْحابِ كَهْف، در قصص قرآنی نام گروهی از مؤمنان كه از ستم پادشاهی مشرك به غاری پناه بردند و سالیانی دراز به خوابی عمیق درافتادند. برپایۀ روایات، این پادشاه مشرك، دقیانوس، و محل واقعه اِفِسوس دانسته شده است. داستان این گروه، با اشاراتی كوتاه در اوایل سورۀ مكی كهف مسطور است كه در آن سخن از یكتاپرستانی است كه برای گریز از پرستش خدایان دروغین به غاری پناه بردند تا از گزند ستمكاران بت‌پرست برهند. خوابی كه آنان را در غار درربود، به فرمان پروردگار سالیانی به طول انجامید و در این مدت، چنان هیبتی داشتند كه كس را یارای نزدیك شدن به آنان نبود و نگرنده آنان را بیدار می‌پنداشت.

اسلام / سید حسین نصر – بخش سیزدهم و پایانی | ۱۰:۱۱,۱۳۹۷/۱۱/۲۷|

.V تحول‌ فلسفه‌ و علوم‌ در تمدن‌ اسلامی‌ نگاهی‌ به‌ سیر فلسفه‌ در جهان‌ اسلام‌: واژۀ فلسفه‌، شكل‌ عربی‌ شدۀ واژۀ یونانی‌ فیلوسُفیا philosophia (=دوست‌ داشتن‌ فرزانگی‌) است‌. فلسفه‌ به‌ معنای‌ ویژه‌ و مشخص‌ آن‌، از هنگامی‌ در جهان‌ اسلام‌ پدید آمد و شكل‌ گرفت‌ كه‌ مترجمان‌ عربی‌ زبان‌، و بیشتر غیرمسلمان‌، نوشته‌های‌ فلسفی‌ یونان‌ باستان‌ و دوران‌ هلنیستی‌ را در كنار نوشته‌های‌ مربوط به‌ دانشهایی‌ همچون‌ پزشكی‌، ریاضیات‌، ستاره‌شناسی‌ و جز آنها از متون‌ اصلی‌ یونانی‌، یا بر پایۀ ترجمه‌های‌ سریانی‌ آنها، به‌ عربی‌ برگرداندند....

اسلام / احمد پاکتچی – بخش دوازدهم | ۹:۰,۱۳۹۷/۱۱/۱۷|

اندیشه‌های‌ فقهی‌ در سده‌های‌ متأخر: پس‌ از تدوین‌ جوانب‌ گوناگون‌ مسائل‌ اصولی‌ در سده‌های‌ 4 و 5 ق‌ از سوی‌ اصولیان‌ مذاهب‌ گوناگون‌، تحول‌ عمده‌ای‌ در ساختار مباحث‌، در آثار اصولی‌ اهل‌ سنت‌ به‌ چشم ‍نمی‌خورد و مباحث‌، بیشتر تكرار، یا شرح‌ و تفصیل‌ مطالبی‌ است‌ كه‌ پیشینیان‌ در نوشته‌های‌ خود مطرح‌ كرده‌ بودند. در این‌ دوره‌ بسیاری‌ از مباحث‌ اصول‌ فقه‌، به‌ یك‌ سلسله‌ مباحث‌ نظری‌ تبدیل‌ شده‌ بود كه‌ ثمره‌ و كاربرد عملی‌ چندانی‌ نداشت‌. بدون‌ پرداختن‌ به‌ مفهوم‌ و محدودۀ انسداد باب‌ اجتهاد در فقه‌ اهل‌ سنت‌ و گفت‌وگو از تحدید زمانی‌ آن‌، باید به‌ اجمال‌ اشاره‌ كرد كه‌ پرهیز نسبی‌ از اجتهاد دراین‌ دورۀ طولانی‌، چهرۀ عملی‌ این‌ مباحث‌...

اسلام / احمد پاكتچی‌ - بخش یازدهم | ۱۲:۳۵,۱۳۹۷/۱۱/۱۴|

اندیشه‌های‌ فقهی‌ در سده‌های‌ 4-6ق‌: در اواخر سدۀ 3ق‌، با اینكه‌ عموم‌ مكاتب‌ فقهی‌، به‌ گونه‌ای‌ نظری‌ بر اهمیت‌ اجتهاد پای‌ می‌فشردند، اما در عمل‌، به‌ تدریج‌ جو تقلید بر محافل‌ فقهی‌ غلبه‌ می‌یافت‌. در واقع‌ از اواخر سدۀ 3ق‌، در طیفی‌ گسترده‌ از محافل‌ فقهی‌، در پی‌ یك‌ سلسله‌ عوامل‌ تاریخی‌ - اجتماعی‌ این‌ نتیجۀ مشترك‌ ملحوظ نظرها بود كه‌ به‌ جای‌ پدید آوردن‌ مذاهبی‌ جدید، به‌ بسط و تفریع‌ مذاهب‌ موجود بپردازند و در صورت‌ روی‌آوردن‌ به‌ شیوه‌های‌ اجتهادی‌ و نوآوریهای‌ فقهی‌، به‌ اصول‌ همین‌ مذاهب‌ پای‌بند باشند؛ اندیشه‌ای‌ كه‌ از یك‌ سو انسداد نسبی‌ باب‌ اجتهاد را به‌ دنبال‌ داشت‌ ....

اسلام / احمد پاكتچی‌ - بخش دهم | ۱۰:۷,۱۳۹۷/۱۱/۷|

اندیشه‌های‌ فقهی‌ در سده‌های‌ 2 و 3ق‌: شكل‌ گرفتن‌ مباحث‌ فقهی‌ به‌ صورت‌ یك‌ «علم‌» و پای‌ نهادن‌ آن‌ در راه‌ گستردگی‌ و پیچیدگی‌، با دورۀ نسل‌ سوم‌ از تابعان‌ همزمان‌ بود و زمینۀ این‌ دگرگونی‌، كوشش‌ گروهی‌ از تجددگرایان‌ نسل‌ پیشین‌ بود كه‌ به‌ «اصحاب‌ ارأیت‌» شهرت‌ یافته‌ بودند و اجمالاً هدف‌ آنان‌ یافتن‌ یك‌ نظام‌ فقهی‌ با برخورداری‌ از ارتباطی‌ قانونمند میان‌ مسائل‌، و توانایی‌ پاسخ‌گویی‌ به‌ پرسشهای‌ احتمالی‌ بود. اگرچه‌ اصحاب‌ ارأیت‌ در نسل‌ دوم‌ تابعان‌، گروهی‌ مغلوب‌ و نامطلوب‌ در محافل‌ فقهی‌ به‌ شم‍ار می‌آمده‌اند، اما در نسل‌ سوم‌ تابعان‌، به‌ اقتضای‌ شرایط تاریخی‌ و اجتماعی‌، عملاً آنان‌ گردانندگان‌ حلقه‌ها ...

اسلام / احمد پاكتچی‌ - بخش نهم | ۱۳:۱۳,۱۳۹۷/۱۱/۱|

سیر اندیشه‌های‌ فقهی‌ در تاریخ‌ اسلام‌ اندیشه‌های‌ فقهی‌ در سدۀ نخست‌ هجری‌: در بحث‌ از پیشینۀ فقه‌ باید در نظر داشت‌ كه‌ فقه‌ در سدۀ نخستین‌، مرحلۀ آغازین‌ و نامدون‌ خود را طی‌ می‌كرده‌، و هنوز صورت‌ یك‌ «علم‌» و مجموعه‌ای‌ از تعالیم‌ نظام‌ یافته‌ را به‌ خود نگرفته‌ بوده‌ است‌. آن‌ مجموعه‌ از تعالیم‌ كه‌ می‌توان‌ در منابع‌ برجای‌ مانده‌ از سدۀ نخست‌ هجری‌، به‌ طور انتزاعی‌ و از دیدگاه‌ یك‌ مورخ‌ از دیگر تعالیم‌ دینی‌ تمییز داد و عنوان‌ تعالیم‌ فقهی‌ بر آن‌ نهاد، هر گونه‌ بحث‌ از مسائل‌ مربوط به‌ آداب‌ و احكام‌ عبادات‌، و نیز بحث‌ از احكام‌ معاملات‌ و سیاسات‌ را می‌تواند دربربگیرد. با وفات‌ رسول‌ اكرم‌ (ص‌) در سال‌ 11ق‌، باب‌ نزول‌ قرآن‌ ....

اسلام / مسعود جلالی‌ مقدم‌ - بخش هشتم | ۱۱:۹,۱۳۹۷/۱۰/۲۶|

اندیشه‌های‌ كلامی‌ در عصر پس‌ از مغول‌: گذاری‌ بر آثار كلامی‌ امامیه‌: انگیزشی‌ مجدد در مطالعات‌ كلامی‌ در محافل‌ امامیه‌، در سدۀ 7ق‌/13م‌ به‌ چشم ‍می‌آید و شاخص‌ این‌ حركت‌ خواجه‌ نصیرالدین‌ طوسی‌ (د 672ق‌/1273م‌) حكیم‌ نامدار ایرانی‌ است‌ كه‌ با بهره‌گیری‌ از دانش‌ فلسفی‌ خود، در تألیف‌ كتاب‌ كلامی‌ تجرید الاعتقاد، به‌ گونه‌ای‌ بی‌سابقه‌ شیوه‌ها و مبانی‌ فلسفی‌ را در مباحث‌ كلامی‌ به‌ كار گرفته‌ است‌. فلسفه‌گرایی‌ در مباحث‌ كلامی‌ با فاصله‌ای‌ بسیار اندك‌، تا حدودی‌ در قواعد المرام‌ ابن‌میثم‌ بحرانی‌ (د 699ق‌/1300م‌) نیز دیده‌ می‌شود....

اسلام / مسعود جلالی‌ مقدم‌ - بخش هفتم | ۱۳:۲۸,۱۳۹۷/۱۰/۲۲|

اندیشه‌های‌ كلامی‌ در سده‌های‌ 4 - 6ق‌: سدۀ 4ق‌/10م‌ را باید آغاز حركتی‌ به‌ شم‍ار آورد كه‌ عقاید سلفی‌ را با روشهای‌ كلامی‌ آشنا ساخت‌ و مذاهبی‌ مهم‌ را در كلام‌ اسلامی‌ بنیاد نهاد كه‌ مذهب‌ اشعری‌ شاخص‌ آن‌ بود. كلام‌ اسلامی‌ نه‌ تنها در محافل‌ اهل‌ سنت‌، كه‌ در محافل‌ شیعه‌ نیز در این‌ سده‌ با تحولی‌ جدی‌ مواجه‌ بود و نگاهی‌ فراگیر بر سیر اندیشه‌های‌ كلامی‌ در سده‌های‌ 4-6ق‌ نیازمند آن‌ است‌ كه‌ جریانهای‌ اصلی‌، هر یك‌ به‌ نوبۀ خود بررسی‌ شوند. كلام‌ستیزی‌ اصحاب‌ حدیث‌: حنبلیان‌ كه‌ در اعتقادات‌ خویش‌ به‌ شدت‌ عمل‌ و تعصب‌ گراییدند....

اسلام / احمد پاكتچی‌ - بخش ششم | ۸:۵۲,۱۳۹۷/۱۰/۱۶|

اندیشه‌های‌ كلامی‌ در سده‌های‌ 2 و3ق‌: دو سدۀ 2 و3ق‌ هم‌ در تاریخ‌ اندیشۀ كلامی‌ و هم‌ در دیگر زمینه‌های‌ معارف‌ اسلامی‌، سدۀ تدوین‌ و شكل‌گیری‌ مكاتب‌ گوناگون‌ فكری‌ بوده‌ است‌. در این‌ دو سده‌، اصلی‌ترین‌ مكاتب‌ ماندگار یا دیرپای‌ كلامی‌ پدید آمده‌، یا شكل‌ باثبات‌ خود را یافته‌اند و در مقابل‌، فرقه‌هایی‌ ناپخته‌ و ناسازگار با شرایط اجتماعی‌ به‌ حیات‌ كوتاه‌ مدت‌ خود پایان‌ بخشیده‌اند. از دیگر ویژگیهای‌ این‌ دوره‌، طرح‌ مباحثی‌ پیچیده‌ و كاملاً نظری‌ در زمینه‌های‌ گوناگون‌ كلامی‌ است‌ كه‌ تا حدودی‌ از ارتباط نزدیك‌تر مسلمانان‌ با عالمان‌ دیگر ادیان‌، و نیز از حركت‌ ترجمۀ آثار فلسفی‌ و فلسفی‌ - دینی‌ یونان‌ و اسكندریه‌ متأثر بوده‌ است‌.

اسلام / احمد پاکتچی – بخش پنجم | ۱۳:۴۹,۱۳۹۷/۱۰/۸|

اندیشه‌های‌ كلامی‌ در سدۀ نخست‌ هجری‌: عالمان‌ اسلامی‌ از همان‌ عصر صحابه‌، در آموزشهای‌ اعتقادی‌، نصوص‌ قرآن‌ كریم‌ و احادیث‌ نبوی‌ را برای‌ استحكام‌ بخشیدن‌ به‌ مذهب‌ كلامی‌ خود به‌ كار می‌گرفتند، اما همواره‌ بخش‌ اصلی‌ عبارات‌ و شكل‌ پرداخت‌ ابراز عقیده‌ها را درك‌ و برداشتهای‌ خود آنان‌ تشكیل‌ می‌داده‌ است‌. این‌ برداشتها از سویی‌ از معانی‌ آیات‌ قرآنی‌ و سنت‌ نبوی‌ ریشه‌ می‌گرفت‌ و از دیگرسو، بر پایۀ تعقل‌ و جهت‌گیری‌ دینی‌ اشخاص‌ نهاده‌ می‌شد. این‌ تعقل‌ و جهت‌گیری‌ گاه‌ به‌ شخص‌ عالم‌ یا حلقه‌ای‌ از عالمان‌ همفكر باز می‌گشت‌ و گاه‌ حاصل‌ فرهنگی‌ ریشه‌دار و تعقلی‌ پرسابقه‌ بود كه‌ به‌ یك‌ جامعه‌ با فرهنگ‌ دیرینه‌ تعلق‌ داشت‌.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما