اسلام / مسعود جلالی‌ مقدم‌ - بخش هشتم | ۱۱:۹,۱۳۹۷/۱۰/۲۶|

اندیشه‌های‌ كلامی‌ در عصر پس‌ از مغول‌: گذاری‌ بر آثار كلامی‌ امامیه‌: انگیزشی‌ مجدد در مطالعات‌ كلامی‌ در محافل‌ امامیه‌، در سدۀ 7ق‌/13م‌ به‌ چشم ‍می‌آید و شاخص‌ این‌ حركت‌ خواجه‌ نصیرالدین‌ طوسی‌ (د 672ق‌/1273م‌) حكیم‌ نامدار ایرانی‌ است‌ كه‌ با بهره‌گیری‌ از دانش‌ فلسفی‌ خود، در تألیف‌ كتاب‌ كلامی‌ تجرید الاعتقاد، به‌ گونه‌ای‌ بی‌سابقه‌ شیوه‌ها و مبانی‌ فلسفی‌ را در مباحث‌ كلامی‌ به‌ كار گرفته‌ است‌. فلسفه‌گرایی‌ در مباحث‌ كلامی‌ با فاصله‌ای‌ بسیار اندك‌، تا حدودی‌ در قواعد المرام‌ ابن‌میثم‌ بحرانی‌ (د 699ق‌/1300م‌) نیز دیده‌ می‌شود....

اسلام / مسعود جلالی‌ مقدم‌ - بخش هفتم | ۱۳:۲۸,۱۳۹۷/۱۰/۲۲|

اندیشه‌های‌ كلامی‌ در سده‌های‌ 4 - 6ق‌: سدۀ 4ق‌/10م‌ را باید آغاز حركتی‌ به‌ شم‍ار آورد كه‌ عقاید سلفی‌ را با روشهای‌ كلامی‌ آشنا ساخت‌ و مذاهبی‌ مهم‌ را در كلام‌ اسلامی‌ بنیاد نهاد كه‌ مذهب‌ اشعری‌ شاخص‌ آن‌ بود. كلام‌ اسلامی‌ نه‌ تنها در محافل‌ اهل‌ سنت‌، كه‌ در محافل‌ شیعه‌ نیز در این‌ سده‌ با تحولی‌ جدی‌ مواجه‌ بود و نگاهی‌ فراگیر بر سیر اندیشه‌های‌ كلامی‌ در سده‌های‌ 4-6ق‌ نیازمند آن‌ است‌ كه‌ جریانهای‌ اصلی‌، هر یك‌ به‌ نوبۀ خود بررسی‌ شوند. كلام‌ستیزی‌ اصحاب‌ حدیث‌: حنبلیان‌ كه‌ در اعتقادات‌ خویش‌ به‌ شدت‌ عمل‌ و تعصب‌ گراییدند....

اسلام / احمد پاكتچی‌ - بخش ششم | ۸:۵۲,۱۳۹۷/۱۰/۱۶|

اندیشه‌های‌ كلامی‌ در سده‌های‌ 2 و3ق‌: دو سدۀ 2 و3ق‌ هم‌ در تاریخ‌ اندیشۀ كلامی‌ و هم‌ در دیگر زمینه‌های‌ معارف‌ اسلامی‌، سدۀ تدوین‌ و شكل‌گیری‌ مكاتب‌ گوناگون‌ فكری‌ بوده‌ است‌. در این‌ دو سده‌، اصلی‌ترین‌ مكاتب‌ ماندگار یا دیرپای‌ كلامی‌ پدید آمده‌، یا شكل‌ باثبات‌ خود را یافته‌اند و در مقابل‌، فرقه‌هایی‌ ناپخته‌ و ناسازگار با شرایط اجتماعی‌ به‌ حیات‌ كوتاه‌ مدت‌ خود پایان‌ بخشیده‌اند. از دیگر ویژگیهای‌ این‌ دوره‌، طرح‌ مباحثی‌ پیچیده‌ و كاملاً نظری‌ در زمینه‌های‌ گوناگون‌ كلامی‌ است‌ كه‌ تا حدودی‌ از ارتباط نزدیك‌تر مسلمانان‌ با عالمان‌ دیگر ادیان‌، و نیز از حركت‌ ترجمۀ آثار فلسفی‌ و فلسفی‌ - دینی‌ یونان‌ و اسكندریه‌ متأثر بوده‌ است‌.

اسلام / احمد پاکتچی – بخش پنجم | ۱۳:۴۹,۱۳۹۷/۱۰/۸|

اندیشه‌های‌ كلامی‌ در سدۀ نخست‌ هجری‌: عالمان‌ اسلامی‌ از همان‌ عصر صحابه‌، در آموزشهای‌ اعتقادی‌، نصوص‌ قرآن‌ كریم‌ و احادیث‌ نبوی‌ را برای‌ استحكام‌ بخشیدن‌ به‌ مذهب‌ كلامی‌ خود به‌ كار می‌گرفتند، اما همواره‌ بخش‌ اصلی‌ عبارات‌ و شكل‌ پرداخت‌ ابراز عقیده‌ها را درك‌ و برداشتهای‌ خود آنان‌ تشكیل‌ می‌داده‌ است‌. این‌ برداشتها از سویی‌ از معانی‌ آیات‌ قرآنی‌ و سنت‌ نبوی‌ ریشه‌ می‌گرفت‌ و از دیگرسو، بر پایۀ تعقل‌ و جهت‌گیری‌ دینی‌ اشخاص‌ نهاده‌ می‌شد. این‌ تعقل‌ و جهت‌گیری‌ گاه‌ به‌ شخص‌ عالم‌ یا حلقه‌ای‌ از عالمان‌ همفكر باز می‌گشت‌ و گاه‌ حاصل‌ فرهنگی‌ ریشه‌دار و تعقلی‌ پرسابقه‌ بود كه‌ به‌ یك‌ جامعه‌ با فرهنگ‌ دیرینه‌ تعلق‌ داشت‌.

اسلام / ابوالقاسم گرجی - بخش چهارم | ۸:۵۰,۱۳۹۷/۱۰/۱|

مناسبات‌ و روابط اجتماعی‌ در اسلام‌: ادیان‌ بزرگ‌ جهان‌، از آن‌ رو كه‌ گروهی‌ پرشم‍ار از انسانها را بر اساس‌اعتقادی‌ واحد گرد هم‌می‌آورند،از آثاری‌اجتماعی‌برخوردارند، اما بی‌شك‌ میزان‌ اهمیت‌ دادن‌ به‌ روابط اجتماعی‌ در همگی‌ِ آنها به‌ یك‌ اندازه‌ نبوده‌ است‌. در این‌ میان‌، اسلام‌ به‌ اصلاح‌ جامعه‌ و تنظیم‌ روابط اجتماعی‌ به‌ عنوان‌ یكی‌ از اصلی‌ترین‌ اهداف‌ خود توجه‌ داشته‌ است‌. در قرآن‌ كریم‌ آمده‌ است‌ كه‌ غرض‌ از ارسال‌ رسل‌ و همراه‌ كردن‌ كتاب‌ و میزان‌ با آنان‌، قیام‌ مردم‌ به‌ قسط است‌ (حدید/57/25)، و مقصود از قسط همان‌ عدل‌ عملی‌ و در نگرش‌ عمومی‌، عدالت‌ اجتماعی‌ است‌.

اسلام / عبدالامیر سلیم‌ - بخش سوم | ۱۵:۴۱,۱۳۹۷/۹/۲۴|

عبادات‌ و آداب‌ دینی‌: با توجه‌ به‌ اینكه‌ اساسی‌ترین‌ نهاد در اسلام‌ و دیگر مذاهب‌ آسمانی‌، توحید است‌ - گرچه‌ در دیگر ادیان‌ آسمانی‌، همچنین‌ در برخی‌ از فرق‌ و مذاهب‌ اسلامی‌ تحریفهایی‌ راه‌ یافته‌، و كار از سویی‌ به‌ غلو و افراط، و از سویی‌ دیگر به‌ اهمال‌ و تفریط كشیده‌ شده‌ است‌ - در اسلام‌ هر چه‌ شخص‌ را به‌ توحید و اطاعت‌ مطلق‌ از اوامر و نواهی‌ راهنمایی‌ كند، پسندیده‌، و هر چه‌ منجر به‌ انكار توحید و لوازم‌ آن‌ یا ایجاد خلل‌ در آن‌ شود، ناپسند شم‍رده‌ شده‌ است‌. یكی‌ از مراحل‌ توحید، توحید در عبادت‌ است‌، یعنی‌ پس‌ از اعتراف‌ قلبی‌ و اقرار به‌ شهادتین‌ باید «عمل‌ به‌ اركان‌» را مكمل‌ و متمم‌ موحد بودن‌ شم‍رد....

اسلام / ناصر گذشته – بخش دوم | ۱۳:۳۸,۱۳۹۷/۹/۱۷|

.II تعالیم‌ و نهادهای‌ اساسی‌ اسلام‌ اصول‌ اعتقادی‌: اصول‌ اعتقادی‌ اسلام‌ یعنی‌ ایمان‌ و اعتقاد به‌ توحید، نبوت‌ و معاد. این‌ 3 اصل‌ در واقع‌ شالودۀ دیانت‌ اسلام‌ را تشكیل‌ می‌دهند، به‌ گونه‌ای‌ كه‌ كلیۀ گزاره‌های‌ خبری‌ و انشایی‌ كه‌ در این‌ آیین‌ آمده‌، معنابخشی‌ خود را وامدار یكی‌ از این‌ اصلها یا هر سۀ آنهاست‌. بدین‌قرار، همۀ افرادی‌ كه‌ به‌ دین‌ اسلام‌ گرویده‌اند، با آنكه‌ اختلاف‌ نظرهای‌ بسیار چشم‍گیر و گاه‌ كاملاً متعارضی‌ دربارۀ جزئیات‌ و تفسیر این‌ باورها دارند، اما همگی‌ به‌ این‌ اصلها معتقد و پای‌ بندند و تردیدی‌ در این‌ ندارند كه‌: 1. خداوند تعالی‌ آفرینندۀ جهان‌ بوده‌ و هست‌ و در ذات‌، صفات‌ و افعال‌ یگانه‌ است‌ ....

اسلام / علی‌ بهرامیان‌ | ۱۲:۱۸,۱۳۹۷/۹/۱۲|

اِسْلام‌، یكی‌ از ادیان‌ توحیدی‌ كه‌ از حدود 610 م‌ به‌ وسیلۀ حضرت‌ محمد(ص‌)، در مكه‌ تبلیغ‌ گردید و با گسترشی‌ سریع‌ و چشم‍گیر، در فاصله‌ای‌ كمتر از نیم‌ قرن‌، دین‌ غالب‌ بر بخش‌ وسیعی‌ از آسیا و افریقا گشت‌. پیروان‌ این‌ دین‌ مسلِم‌ یا مسلمان‌ خوانده‌ می‌شوند. اسلام‌ در لغت‌ به‌ معنای‌ انقیاد و گردن‌ نهادن‌ به‌ حكم‌ است‌ و در كاربرد دینی‌ آن‌، اشاره‌ به‌ تسلیم‌ در برابر فرمان‌ و حكم‌ الهی‌ است‌ (مثلاً بقره‌/2/112، 128). بنابر آیات‌ قرآنی‌ كه‌ اصیل‌ترین‌ منبع‌ شناخت‌ دین‌ اسلام‌ است‌، این‌ دین‌ به‌ هیچ‌ روی‌ میان‌ پیامبران‌ الهی‌ جدایی‌ قائل‌ نیست‌ (بقره‌/2/136)، بلكه‌ در بیان‌ قرآن‌، همۀ پیامبران‌ مبلّغ‌ دینی‌ واحد با صورتهای‌ گوناگون‌ بوده‌اند ...

ادراک / اصغر دادبه‌ | ۱۴:۴۱,۱۳۹۷/۹/۵|

اِدْراک، اصطلاحی فلسفی به معنی پذیرش صورت شیء از سوی نفس، یا ذهن. ادراک در لغت به معنی الحاق و وصول است و در زبان فارسی به معنی دریافتن، فهمیدن، رسیدن میوه به پختگی و رسیدن کودک به بلوغ (زوزنی، 2/56؛ دهار، 2/915؛ تهانوی، 1/484). عبدالرزاق لاهیجی از هم معنایی واژه‌های شناختن، دانستن و دریافتن در زبان فارسی با کلمه‌های معرفت، علم و ادراک در زبان عربی در برخی از کاربردها، و از نزدیکی معانی آنها به یکدیگر در برخی از کاربردهای دیگر سخن می‌گوید (ص 53-55). شاید به دلیل همین قرابت در مفهوم بوده است که گاه ادراک و علم به یک معنی تلقی شده‌اند (نک‍ : ه‍ د، علم).

ابن ماجه / احمد پاکتچی | ۱۲:۱,۱۳۹۷/۸/۲۶|

اِبْنِ ماجه، ابوعبدالله محمد بن يزيد رَبَعی قزوينی (209-22 رمضان 273ق/824-20 فوريۀ 887م)، محدّث بزرگ و گردآورندۀ سنن، ششمين كتاب از صحاح سته در حديث. ماجه لقب پدر وی بوده است (رافعی، 2/ 49، به نقل از چند دستخط كهن؛ قس: ابن طاووس، 1/180). علت خوانده شدن او به ربعی، نسبت ولاء بين خاندان وی با قبيلۀ عرب ربيعه است (ابن نقطه، 1/125، به نقل از تاريخ قزوين ابويعلی خليلی). منبع اساسی در مورد تاريخ ولادت و وفات او دستخط شاگردش جعفر بن ادريس است (ابن قيسرانی، 21). تنها بخش زندگی ابن ماجه كه بيشتر بدان پرداخته شده، مربوط به سفرهای علمی و شيوخ وی در اين سفرهاست.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما