اباحه / سید مصطفی محقق داماد | ۱۳:۹,۱۳۹۷/۸/۲۰|

اِباحه، اباحه از ریشۀ بَوح و بُؤوح به معنی اجازه دادن (فراهیدی، ازهری) و در شریعت اسلام از احكام پنجگانه است و در مورد فعلی گفته می‌شود كه براتیان و ترك آن پاداش و كیفری بار نیست. اباحه در عبادات مصداق ندارد (شهید اول، 1/31) چون فعل ترك در عبادات به قصد قربت و طاعت و به منظور كسب ثواب و اجتناب از معصیت است و در این قلمرو تنها از واجب و مستحب و حرام و مكروه، گفت‌وگو می‌شود، ولی در احكام و عقود و ایقاعات مصداق دارد. به نظر حكیم، اباحه آن است كه شارع مكلفین را در انجام دادن كاری یا ترك آن، بدون ترجیح یكی بر دیگری مخیر كرده باشد (ص 65).

آقا سید ابوالحسن اصفهانی / حسن امین | ۱۱:۳۴,۱۳۹۷/۸/۱۳|

اِصْفَهانی، آقا سیدابوالحسن (1284-1365 ق/1867-1946م)، فقیه بزرگ امامی و مرجع تقلید شیعیان جهان. وی در روستای مَدیسه از توابع لنجان اصفهان زاده شد؛ اجداد او اصلاً از سادات موسوی بهبهان بوده‌اند كه نسب به موسی بن ابراهیم بن امام موسى كاظم (ع) می‌رسانند (میبدی، 12-13). پدرش سید محمد كه متولد كربلا (امین، 2/332) و مدفون در خوانسار (میبدی، 13-14) است، ساكن مدیسۀ لنجان بوده است. جدّ او سید عبدالحمید ــ زادۀ بهبهان و مدفون در اصفهان ــ از عالمان دینی و از شاگردان صاحب جواهر و شیخ موسى كاشف الغطا بوده، و علاوه بر تألیف و گردآوری تقریرات فقهی استادش شیخ موسی....

آبان / احمد تفضلی | ۱۱:۱۹,۱۳۹۷/۸/۱۲|

آبان، نام هشتمین ماه از سال در تقویم شمسی و دومین ماه از فصل پاییز در تقویم كنونی ایرانی و نیز نام دهمین روز از ماه شمسی در تقویم ایرانیان قدیم. آبان (به همین تلفظ در فارسی میانه) به معنی «آبها»ست و نامگذاری این ماه بدین نام به اعتبار تقدس آب در نظر ایرانیان قدیم و انتساب آن به ایزدِ ناهید (اَناهیتا = ایزد آبها) است و همچنین به این سبب است كه در این ماه انتظار بارندگی می‌رفته است. این نام مانند ماههای دیگر ایرانی از تقویم زردشتی گرفته شده (نك‍ : تقویم) كه آغاز كاربرد آن احتمالاً از دورۀ هخامنشیان (سدۀ 5 ق‌م) و رواج آن از دوران اشكانیان (حدود سدۀ اول ق‌م) بوده است (بویس، 516).

اربعین / فرامرز حاج‌منوچهری | ۱۳:۱۴,۱۳۹۷/۸/۶|

اَرْبَعین [arbaºīn]، چهلـمیـن روز پـس از شهـادت امام حسین(ع) که نزد امامیه دارای ارزشی آیینی‌است و بر اساس اعتقادی نسبتاً کهن، سر بریدۀ آن امام در چنین روزی به بدن وی در کربلا الحاق گردید. جایگاه و ارزش فاصلۀ زمانی 40 روزه از هنگام وفات مؤمن، یکی از معتقدات و باورهای کهن نزد مسلمانان به‌شمار می‌آید که نشانه‌ها و بازتاب این اعتقاد را در طیف گسترده‌ای از مفاهیم گوناگون اندیشۀ اسلامی می‌توان مشاهده نمود. به نظر می‌رسد این جایگاه و ارزشمندی در دو سویۀ مختلف نمود و بروز یافته‌است: سویۀ نخست در بردارندۀ مفهومی ماورایی است که گونه‌ای از سیرتکاملی را به ذهن متبادر می‌کند....

شعر دعبل / آذرتاش آذرنوش | ۱۳:۴۸,۱۳۹۷/۷/۲۴|

منبع‌شناسی: اگرچه منابع متأخر (ابن‌عساکر > د 571 ق<، 17/245؛ یاقوت > د 626 ق<، 11/112) به وجود دیوانی از دعبل اشاره کرده‌اند، اما چیزی از این دیوان به دست نرسیده است. درواقع بنابه قول ابن‌ندیم (ص 183)، نزدیک 90 سال پس از مرگ دعبل، صولی (د 335 ق) به گردآوری دیوان او دست زد، اما از این دیوان هم چیزی به دست نیامده است. شعر دعبل در قالب تک‌بیتی و چندبیتی به‌گونه‌ای گزینشی در منابع، به‌خصوص در الاغانی ابوالفرج اصفهانی و ادبای یاقوت، پراکنده است.تنها از میانه‌های سدۀ 14 ق/20 م بود که گروهی از پژوهشگران عرب به شعر و زندگانی دعبل روی آوردند و کوشیدند...

دعبل خزاعی / علی بهرامیان | ۱۶:۱,۱۳۹۷/۷/۲۱|

دِعْبِلِ خُزاعی (ح 148-245 یا 246 ق/765- 859 یا 860 م)، شاعر پـرآوازۀ شیعی. گفته‌اند که دعبل به معنای شتر نر یا مادۀ سال‌خورده (ابوالفرج، 20/123، 175؛ ابن‌قتیبه، ادب ... ، 79؛ ابن‌درید، 479؛ نیز نک‍ : نویری، 3/91)، نه نام، بلکه لقب وی بوده است (ابوالفرج،همانجا؛ ابن‌خلکان، 2/266)؛ به همین سبب، دربارۀ نام و کنیۀ او اختلاف است: محمد (ابوالفرج، همانجا)، حسن یا عبدالرحمان (ابن‌خلکان، همانجا؛ خطیب، 9/361؛ نیز نک‍‌ : بغدادی، 1/363) و کنیۀ ابوجعفر (ابن‌حزم، 241؛ ابن‌خلکان، همانجا)؛ اما بعید به نظر می‌رسد که این نامها و کنیه درست باشد، به‌ویژه که در این زمینه شائبۀ خلط میان دعبل و پسرعمویش

دعانویسی / مسعود تاره | ۱۳:۵۳,۱۳۹۷/۷/۷|

دُعانِویسی، عمل و شیوۀ خاص در نوشتن دعا به‌منظور دفع شر و برآورده‌شدن حاجات و شفای بیماریها. دعانویسی را می‌توان در اصطلاح روان‌شناسی به شیوه‌ای از درمان معنوی و حاجت‌خواهی نیز نسبت داد که بر‌اساس باوربه تأثیر ارادۀ الٰهی و نیروهای روحانی بر زندگی انسان استوار بوده، و در سنجش با شیوه‌های مشابهی همچون جادو و سحر، از مشروعیت برخوردار است. شخص حاجتمند، برخلاف طریق دعا ونیایش‌کردن، در تنظیم نسخۀ دعانویسی مشارکت ندارد و تنها ملزم‌به رعایت دستورالعملهای مندرج در آن نسخه یا تعویذ است (ناصری، 216).

شام غریبان / عمادالدین باقی | ۱۴:۳۰,۱۳۹۷/۷/۱|

شامِ غَریبان، مراسمی که در شبهای 11 تا 13 محرم به یاد نخستین شب آوارگی و غربت اسیران کربلا و اندوه آنان در غیاب شهیدان روز عاشورا برگزار می‌شود. در لغت‌نامۀ دهخدا آمده است: شام غریبان «ترکیب اضافی،به معنی[ شب مردم غریب و از یار و دیار دورافتاده ]است». در آنندراج نیز آمده است: «شام مسافران که وحشتناک می‌باشد خصوصاً در مفلسی» (ذیل شام غریب و شام غریبان). شام غریبان گرفتن نیز یعنی زاری‌کردن به درد، چنان‌که بر وفات کسی گریستن و غمگین‌بودن؛ همچنین، شب اول وفات کسی برای خانوادۀ آن‌کس، یا شب یازدهم محرم و عزاداری بعد از آن شب ( لغت‌نامه).

حسین (ع)،امام، زندگی حضرت/ علی بهرامیان | ۱۱:۲۱,۱۳۹۷/۶/۲۷|

تولد و دورۀ حیات پیامبر (ص): ولادت امام حسين (ع) در مدينه و با فاصله‌ای کمتر از يک‌سال از امام حسن (ع) صورت گرفت؛ تاريخی که در منابع به اختلاف بيان شده است؛ نيای آن امام، رسول اکرم (ص)، آداب اذان و اقامه در گوش نوزاد را به‌جا آورد. امام در خاندان نبوت و در عداد اصحاب کسا رشد کرد و هفت ساله بود که پيامبر (ص) وفات نمود. در روايات بسياری به شباهت امام به پيامبر (ص) تصريح شده و مبتنی بر همين روايات، او و برادرش، امام حسن (ع) هر کدام به نيمی از پيکرۀ نيای خويش شبيه دانسته شده‌‌اند.

سقّاخانه / بابک حقیقی راد | ۱۳:۵۷,۱۳۹۷/۶/۲۵|

سَقّاخانه، بنایی با هاله‌ای از تقدس، در معابر عمومی برای آب‌رسانی به تشنگان و یادآور بخشی از مصائب صحرای کربلا. اساسی‌ترین عنصر سقاخانه آب (ه‍ م) است که هم از دوران باستان نشان از اناهیتا، ایزدبانوی آبها دارد، هم یادآور مهریۀ حضرت فاطمه (ع) است، و هم پیوندی ناگسستنی با حضرت ابوالفضل (ع)، برادر و هم‌رزم امام حسین (ع) دارد. سقّا از واژۀ سقایه، به معنی آب‌دادن (ابن‌منظور، ذیل سقی)، آب‌دهنده (معین، ذیل سقا) و کسی که آب‌نوشاندن پیشۀ او ست ( آنندراج، ذیل سقا)، جزء اصلی واژۀ مرکب سقاخانه است.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما