جایگاه ساز عود و انواع مختلف آن در تاریخ موسیقی ایرانِ پس از اسلام / نرگس ذاکر جعفری
جایگاه ساز عود و انواع مختلف آن در تاریخ موسیقی ایرانِ پس از اسلام / نرگس ذاکر جعفری

یکی از مباحث تاریخ موسیقی ایران در دورۀ اسلامی، جایگاه و اهمیت ساز عود است. این ساز با عنوان «بربت» در دورۀ ساسانی شکوفا شد و پس از اسلام با عنوان «عود» در سرزمین‌های مختلف اسلامی اشاعه یافت و در موسیقی ایران نیز تا اواخر عصر صفوی دارای اعتبار بود. موسیقی‌دانان قدیم ایران، از نخستین متون موسیقی پس از اسلام در قرون سوم و چهارم هجری تا رسالات موسیقی دورۀ صفوی در قرن یازدهم هجری، به برتری ساز عود نسبت به سازهای دیگر اذعان داشته‌اند.

1399/12/9 ۱۱:۴۲
فخر رازی و آثار هندسی ابن هیثم / حسین معصومی همدانی
فخر رازی و آثار هندسی ابن هیثم / حسین معصومی همدانی

فخر رازی، متکلم و فیلسوف قرن ششم هجری (543-606 ‌ق) آثار بسیاری در حوزه‌های گوناگون معارف عصر خود نوشته است. گذشته از برخی از نظریات بدیع که در آثار منطقی و کلامی و فلسفی او دیده می‌َشود، بسیاری دیگر از نوشته‌های او بر پایۀ منابع دیگری فراهم آمده است که برخی از آنها امروز در دست است و بسیاری از آنها از میان رفته است. تحقیق در این آثار می‌تواند روشن کند که فخر رازی چگونه منابع خود را برمی‌گزیده و چگونه در آنها تصرّف می‌کرده است.

1399/12/9 ۱۱:۳۵
نگاهی کوتاه به سیر تحول تاریخ پوشش در استان بوشهر / سمیرا بهزادی
نگاهی کوتاه به سیر تحول تاریخ پوشش در استان بوشهر / سمیرا بهزادی

فرهنگ ایرانی از جمله فرهنگ هایی است که همواره در خود، تنوع بسیار زیادی را در خصوص پوشاک گروه های مختلف اجتماعی پذیرفته است. این گوناگونی و تنوع نه فقط در گروه های قومی یا مذهبی بل که در میان طبقات متعدد اجتماعی برحسب جایگاه اقتصادی، سیاسی، جنسیتی و کارکردی خود در طی زمان به وفور دیده شده است.

1399/12/6 ۱۱:۳۶
ادامه مطلب
تحریرات خواجه نصیرالدین طوسی / ذبیح الله صفا
تحریرات خواجه نصیرالدین طوسی / ذبیح الله صفا

حضار محترم به خوبی آگاهند که علوم عقلی از اوایل قرن دوم هجری در تمدن اسلامی راه جست. در این امر رجال نام آوری از ممالک وسیع اسلامی شرکت کرده اند که بیشتر آنان از قوم ایرانی یا از عیسویان نواحی شمالی عراق بوده و مجموعاً در تشکیل حوزۀ علمی بغداد که جانشین مراکز علمی ایران و حوضۀ علیای دجله و فرات گردید تاثیر داشته اند.

1399/12/5 ۱۳:۰۸
ورقی از تاریخ سلاح در ایران (زین ابزار) / ابراهیم پورداود
ورقی از تاریخ سلاح در ایران (زین ابزار) / ابراهیم پورداود

در میان نوشته های باستانی که بیگانگان به جای گذاشته اند تاریخ هرودوت بیش از دیگران از ابزار های جنگی لشکریان ایران سخن رفته است به ویژه در جائیکه این نویسنده سدۀ پنجم پیش از میلاد از لشکرکشی خشیارشن به سوی یونان یاد می کند آنچنان که می دانیم این لشکر کشی در بهار سال 480 پیش از مسیح روی داد و هرودوت در آن هنگام کودکی بود سه ساله یا چهار ساله.

1399/11/20 ۱۰:۱۴
زین ابزار (گرز) (ورقی از تاریخ سلاح در ایران)/ ابراهیم پورداوود
زین ابزار (گرز) (ورقی از تاریخ سلاح در ایران)/ ابراهیم پورداوود

گرز شاید یکی از کهنترین ابزارهای جنکی جهان باشد. زیرا هر چوب نخست با گره و بند وانگله خود ابزاری بوده از برای شکار یا پیکار. همین پاره چوب است که پس از جندی با آهن و پولاد پوششی یافته یا اینکه تیغه ها و میخ ها در آن به کار رفته، ابزاری کارساز و سهمگین گردید. فلاخن نیز که از آن سخن خواهیم داشت باید یکی از سالخورده ترین ابزار نبرد آدمی باشد.

1399/11/18 ۱۱:۲۳
ادامه مطلب
اولین عکس از تخت جمشید در قاب دوربین یک عکاس ایتالیایی
تهران قدیم در یک قاب
نسخه‌ای به خط پدر شیخ بهائی ره (شیخ حسین عاملی ره )
نسخه‌ای به خط پدر شیخ بهائی ره (شیخ حسین عاملی ره )

نسخه 211 مجموعه سنا شامل دو رساله اشکال التاسیس، تالیف محمد سمرقندی( متوفای 600 قمری ) و دیگری شرح آن، اثر قاضی‌زاده رومی (متوفای 815 قمری) در علم هندسه است. این مجموعه به خط عالم جلیل القدر شیخ حسین بن عبدالصمد عاملی، پدر شیخ بهائی (متوفای 984ق) است که در سال 943 ق در قاهره کتابت نموده و شیخ بهائی آن را مطالعه و وقف کرده و دستخط او نیز در نسخه دیده می‌شود. در آغاز نسخه مهر وی ظاهراً با این نقش حک شده است: « هذا مما وقفه العبد بهاء الدین محمد علی الطلبه الامامیه بتولیه ابن اخیه و سمی ابیه حسین بن عبدالصمد ثم الاتقی من بنیه و بنیهم و لو کان ابعد».

1399/5/29 ۰۴:۳۰
ادامه مطلب
دولت و ملت هر دو به تعزیه آسیب زده‌اند
دولت و ملت هر دو به تعزیه آسیب زده‌اند

كتاب «درام اسلامی» بررسی سرگذشت تعزیه پس از اسلام و ریشه‌های شكل‌گیری این آیین در ایران پیش از اسلام، نوشته جمشید ملك‌پور به كوشش «نشر بیدگل» در اختیار علاقه‌مندان فارسی‌زبان قرار گرفته است. تلاشی در ادامه كتاب‌ها و مقاله‌هایی كه دهه‌ها قبل درباره این آیین نمایشی به چاپ رسیده و البته تعداد زیادی از آنها هم مدت‌ها است رنگ تجدید چاپ به خود ندیده‌اند. به این اعتبار پژوهش صورت گرفته توانست بار دیگر صدایی كه رو به خاموشی می‌رفت را زنده كند.

1399/12/9 ۱۰:۴۵
مهدی عظیمی: داوری‌ غربی‌ها در باب منطق سهروردی قابل اعتماد نیست
«تکنولوژی» چگونه از «علم» پیشی گرفت و چه پیامدهایی داشت؟
«تکنولوژی» چگونه از «علم» پیشی گرفت و چه پیامدهایی داشت؟

همه ما به قلاب تکنولوژی گرفتار آمده‌ایم و تکنولوژی به سبب پاداشی که از رفاه به ما می‌دهد، به جبری عادت‌محور در زندگی‌مان بدل شده است. تکنولوژی تیغ دو دم است؛ هم سود دارد، هم زیان. هم آسیب است، هم فرصت. هم خطر است، هم سهولت. هم اطمینان و آرامش خاطر است، هم نبود امنیت. دکتر شاپور اعتماد، استاد فلسفه علم، معتقد است «تکنولوژی، کارکردی دوگانه دارد.

1399/12/6 ۱۰:۵۶
ادامه مطلب
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار

پنجمین و ششمین مراسم اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار صبح روز سه شنبه 22 مهرماه 1399 با حضور تنی چند از اعضای هیئت داوری ، نمایندۀ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی و برندگان این دوره در مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/23 ۱۱:۰۳
گزارش تصویری آیین رونمایی از مجموعۀ پنج جلدی جغرافیای جامع ایران
گزارش تصویری آیین رونمایی از مجموعۀ پنج جلدی جغرافیای جامع ایران

آیین رونمایی از مجموعهٔ پنج‌جلدی «جغرافیای جامع ایران»، به‌صورت آنلاین، با حضور آقایان کاظم موسوی بجنوردی، دکتر عباس سعیدی، دکتر فرهاد عزیزپور و مهندس احمد آرین‌نیا صبح روز دوشنبه ۱۴ مهر در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/14 ۱۶:۱۲
گزارش تصویری از رونمایی از نسخۀ‌برخط دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
گزارش تصویری از رونمایی از نسخۀ‌برخط دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی

آیین رونمایی از نسخۀ‌برخط (آنلاین) دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی روز سه شنبه، یکم مهر ماه 1399، با سخنرانی کاظم موسوی بجنوردی، اشرف بروجردی، علی بهرامیان، محمدمهدی محمودی، علی موسوی بجنوردی و مسعود تاره در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/13 ۰۸:۲۴
ادامه مطلب

مداخل برگزیده

  • دهخدا
    محمد دبیرسیاقی

    علی‌اکبر (1258 ق-1334 ش / 1879-1956 م)، ادیب، شاعر، و از منتقدان اجتماعی معاصر.

    ادامه مطلب
  • ابن بواب
    محمد آصف فکرت

    اِبْنِ بَوّاب‌، ابوالحسن‌ علی‌ بن‌ هلال‌ (د 413 ق‌/ 1022 م‌)، خوشنويس‌ و مُذَهَّب‌ معروف‌، منابع‌ متأخر لقب‌ علاءالدين‌ را هم‌ به‌ نام‌ او افزوده‌اند (GAL, S, I/ 434؛ هوار، 80). زادروز و زادگاهش‌ را نمی‌دانيم‌، ولی‌ معلوم‌ است‌ كه‌ بيشتر زندگی‌ را در بغداد گذرانيده‌ است‌. پدرش‌ هلال‌، دربانِ‌ آل‌ بويه‌ (ابن‌تغری‌ بردی‌، 4/ 257) بود و به‌ همين‌ سبب‌ علی‌ بن‌ هلال‌ به‌ ابن‌بواب‌ و يا ابن‌ستری‌ معروف‌ شد (ابن‌خلكان‌، 3/ 342). حتی‌ در آن‌ روزگار كه‌ در اوج‌ شهرت‌ بود و بزرگان‌ او را استاد خطاب‌ می‌كردند، دربانی‌ پدر را به‌ رخش‌ می‌كشيدند (ابن‌جوزی‌، 8/ 10)، چنانكه‌ شاعران‌ نيز به‌ اين‌ موضوع‌ اشاره‌ كرده‌اند (ياقوت‌، 15/ 129). استادش‌ در ادب‌، ابوالفتح‌ عثمان‌ بن‌ جنی‌ (ه‍ د، ابن‌جنی‌) بود و ابوعُبیدالله‌ مرزبانی‌ (ابن ‌دمياطی‌، 203) و ابوالحسين‌ محمد بن‌ سمعون‌ واعظ را نيز از استادان‌ او ياد كرده‌اند (ابن‌جوزی‌، همانجا؛ ابن‌كثير، 12/ 14). ابن بواب‌ خوشنويسی‌ را از محمد بن‌ اسد (ابن‌خلكان‌، 3/ 342-343) و محمد بن‌ سمسانی‌ آموخت‌ و آنان‌ اين‌ هنر را از ابن‌مقله‌ (ه‍ م‌) فراگرفته‌ بودند (قلقشندی‌، 2/ 13). قاضی‌ احمد منشی‌ قمی‌ می‌نويسد (صص‌ 17- 18) كه‌ دختر ابن‌مقله‌ به‌ علی‌ ابن‌هلال‌ تعليم‌ خوشنويسی‌ داد. ابن‌بواب‌ پيش‌ از آنكه‌ خوشنويس‌ شود، به‌ نقاشی‌ و نگارگریِ خانه‌ها اشتغال‌ داشت‌، سپس‌ به‌ تذهيب‌ كتب‌ پرداخت‌ و سرانجام‌ به‌ كتابت‌ روی‌ آورد (ذهبی‌، سير، 17/ 316). در خوشنويسی‌ به‌ چنان‌ پايه‌ای‌ رسيد كه‌ يگانۀ روزگار خويش‌ گرديد، به‌ گونه‌ای‌ كه‌ نوشته‌اند: از متقدمين‌ و متأخرين‌ كسی‌ را نمی‌توان‌ يافت‌ كه‌ چون‌ او يا نزديك‌ به‌ خط او بنويسد (ابن‌خلكان‌، 3/ 342). ذهبی‌ ( العبر، 2/ 224) اورا صاحب‌ خط منسوب‌ (خطی‌ كه‌ هر يك‌ از حروف‌ آن‌ از لحاظ وضع‌ و اندازه‌ با حرف‌ الف‌ متناسب‌ است‌) خوانده‌، اما ابن‌خلكان‌ (همانجا) وضع‌ اين‌ خط را به‌ ابن‌مقله‌ نسبت‌ داده‌ و نوشته‌ است‌ كه‌ ابن‌بواب‌ به‌ تهذيب‌ و تنقيح‌ اين‌ شيوه‌ پرداخت‌ و به‌ آن‌ زيبايی‌ و جلوه‌ بخشيد. رايس‌ (صص 77-78) می‌گويد كه‌ تناسب‌ هندسی‌ حروف‌ خط منسوب‌ را ابن‌مقله‌ به‌ وجود آورد، اما ابن‌بواب‌ كه‌ خود پيش‌ از خوشنويس‌ شدن‌ با هنر تذهيب‌ و نگارگری‌ آشنا بود، با بينشی‌ هنرمندانه‌ به‌ اين‌ تناسب‌ زيبايی‌ هنری‌ بخشيد. هندوشاه‌ (ص‌ 208) آورده‌ است‌ كه‌ ابن‌طقطقی‌ از كتابی‌ ياد می‌كند كه‌ ابتدا می‌پنداشته‌ به‌ خط ابن‌مقله‌ است‌، اما نظر ياقوت‌ مستعصمی‌ را دربارۀ آن‌ جويا می‌شود، ياقوت‌ با ديدن‌ نسخه‌ و تأمل‌ در آن‌ در می‌يابد كه‌ به‌ خط ابن‌بواب‌ است‌ و می‌گويد كه‌ وی‌ آن‌ را به‌ شيوۀ ابن‌مقله‌ نوشته‌ است‌ و می‌افزايد كه‌ چون‌ ابن‌ بواب‌ پس‌ از كوشش‌ بسيار نتوانسته‌ همچون‌ ابن‌مقله‌ بنويسد، طريق‌ خويش‌ را اختراع‌ كرده‌ است‌. اين‌ سخن‌ تقريباً به‌ رأی‌ ابن‌خلكان‌ (3/ 342) و قلقشندی‌ (3/ 13) شباهت‌ دارد. در يك‌ نسخۀ خطی‌ مربوط به‌ سدۀ 9 ق‌/ 15 م‌ به‌ نام‌ رسالة فی‌ علم‌ الكتابة كه‌ مؤلف‌ آن‌ ناشناخته‌ است‌ و در برلن ‌نگهداری ‌می‌شود (آلوارت‌، I/ 7)، مطالبی‌ راجع‌ به‌ ابن‌بواب‌ آمده‌ كه‌ رايس‌ آنها را نقل‌ كرده‌ است‌. مؤلف‌ اين‌ رساله‌ می‌نويسد كه‌ ابن‌بواب‌ دريافت‌ كه‌ بيش‌ از او خطاطان‌ در اصلاح‌ خط كوفی‌ كوشيده‌اند و نيز بنومقله‌ (ابن‌مقلۀ وزير و برادرش‌) در بهتر ساختن‌ توقيع‌ و نسخ‌ كوشش‌ كرده‌، اما در رسانيدن‌ آن‌ خطوط به‌ درجۀ كمال‌ توفيق‌ نيافته‌اند. از اين‌ رو خود به‌ تكميل‌ كار آنان‌ پرداخت‌. همچنين‌ ابن‌ بواب‌ دريافت‌ كه‌ استادش‌ ابن‌اسد اشعار را به‌ خط نسخ‌ شبيه‌ به‌ محقق‌ می‌نويسد. او اين‌ خط را نيز به‌ درجۀ كمال‌ رسانيد (رايس‌، 78-79). از ديگر خطوطی‌ كه‌ ابن‌بواب‌ در اتقان‌ و تحسين‌ آنها كوشيد، خطوط نرگس‌، ريحان‌، لؤلؤی‌، مُرصّع‌، وشی‌ و چند نوع‌ ديگر را نام‌ برده‌اند (جبوری‌، 165). 

    ادامه مطلب
  • اخلاق ناصری
    جواد طباطبایی

    اَخْلاقِ ناصِری‌، مهم‌ترین رساله‌ در حكمت‌ عملی‌ در دورۀ اسلامی‌. خواجه نصیر طوسی‌ (د 672ق‌/ 1273م‌) این كتاب‌ را زمانی‌ نوشت‌ كه‌ در قُهستان‌ و در خدمت‌ حاكم‌ آنجا، ناصرالدین‌ عبدالرحیم‌، محتشم‌ اسماعیلی‌ بود و همو كه‌ از خواجه‌ دعوت‌ كرده‌ بود تا به‌ اطرافیان او بپیوندد، از او درخواست كرد تا تهذیب‌ الاخلاق‌ ( طهارةالاعراق‌ ) ابوعلی‌ مسكویه‌ (ه‍ م‌) را به‌ فارسی‌ ترجمه‌ كند (نك‍ : نصیرالدین‌، 34-36). با توجه‌ به‌ تاریخ‌ اتمام‌ تحریر كه‌ در پایان‌ یكی‌ از نسخه‌های‌ اخلاق‌ ناصری‌ آمده‌ (633ق‌/ 1236م‌)، می‌توان‌ گفت‌ كه‌ این‌ اثر قدیم‌ترین‌ نوشتۀ خواجه‌ است كه به دست ما رسیده، و از آثار آغاز دورۀ پختگی‌ اوست‌ (مینوی‌، 15-16). 

    ادامه مطلب
  • اسپندارمذ
    پرویز رجبی

    اِسپَندارمَذ \ espandārmaz\ ، یا سپَندارمَذ (اسفند)، یکی از 7 امشاسپند آیین زردشت، از گروه امشاسپندبانوان سه‌گانۀ باور زردشتی: اسپندارمذ، خرداد و امرداد. اسپندارمذ نماد بردباری و فروتنی اهوره‌مزداست؛ همچنین نام پنجمین روز از هر ماه شمسی در تقویم زردشتیان. اسپندارمذ در اوستا به‌صورت سپِنتا آرمَیتی آمده است و آن را می‌توان «بجااندیشِ مقدس» معنی کرد. نیبرگ سپنته را «آراسته به نیروی اثربخش» و «اثربخش» ترجمه می‌کند («دینها...»، 93). همو در جای دیگر برای سپنتا آرمَیتی، «اندیشۀ بهنجار» را برمی‌گزیند (همان، 394). از همین‌‌روی است که در تقسیم اندامهای مردمان به امشاسپندان، مغز آدمی از آن اسپندارمذ است (بندهش، 125-126). اسپندارمذ به دو صورت به زبان ارمنی راه یافته است: سپاندارامِت، برای خدای باروری که برابر دیونوسوس است، و ساندارامِت به معنی دوزخ (نیبرگ، همان، 92). موسى خورِنی نیز از اسپندارمذ به صورت ساندارامِت یاد می‌کند (کتاب سوم، بند 62). ساندارامت را ارمنیان به معنی اندرون زمین، جایی که روان مردگان گرد می‌آیند، معادل پلوتون رومی، به کار می‌بردند (نعلبندیان، 322، حاشیۀ شم‍ 212؛ راسل، 201, 251، نیز دربارۀ نقش اسپندارمذ در ارمنستان، نک‍ : 323 ff.). در اوستا و ادبیات زردشتی، گاه واژۀ اسپندارمذ مترادف زمین است. 

    ادامه مطلب
  • اسفند
    احمد تفضلی

    اسفند \ esfand\ ، نام دوازدهمین ماه از سال، و سومین ماه از فصل زمستان در سال شمسی در تقویم کنونی ایرانیان، و نیز نام پنجمین روز هر ماه شمسی در تقویم ایرانیان باستان. اسفند مخفف اسفندارمد (نک‍ : ه‍ د، اسپندارمذ) است که در پهلوی به صورت سپَندَرمَد آمده، و آن خود از صورت اوستایی سپِنتا آرمَیتی، امشاسپند موکل بر زمین (بارتولمه، 335, 1619)، مشتق شده است. این نام به صورت اسفندارمذ بارها در متنهای عربی (بیرونی، آثار...، 229، قانون...، 266) و فارسی (همو، التفهیم، 260؛ گردیزی، 247؛ شهمردان، 38؛ قزوینی، 84)، به‌کار رفته است. 

    ادامه مطلب

تازه های نشر مرکز

اخبار و گزارش

  • کاظم موسوی بجنوردی: لباس عافیت بر تن کنید و به چالاکی گذشته وارد کارزار عرصه فرهنگ شوید

    در روزهای گذشته خبر ابتلای علی دهباشی به بیماری کرونا همۀ اهل فرهنگ را نگران کرده است. کاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی نیز در پیامی برای ایشان طلب عافیت و تندرستی نموده است

    ادامه مطلب
  • فعل‌هایی که دارند فراموش می‌شوند!

    «پای صحبت»‌های قدیمی‌ها که بنشینید خاطرات خود را «مو به مو» بازگو می‌کنند و از روزهایی می‌گویند که «چشم و رویی داشتند» و چندان هم «سر به راه نبودند» و گاه منظورشان را با کنار هم گذاشتن کلمات «پیش ‌پا افتاده» بیان می‌کنند؛ ترکیباتی که شاید کمتر این روزها در مکالمات مردم شنیده شود.

    ادامه مطلب
  • تنها بادگیر گرد ایران در سرزمین «ترین‌«های بادگیرها

    یزد دیار بادگیرهای خشتی جهان نه تنها بلندترین و عریض‌ترین بادگیرها یا تنها بادگیر دوطبقه جهان را به خود اختصاص داده بلکه تنها بادگیر گرد ایران و چه بسا دنیا را نیز در دل یکی از شهرهایش جای داده است.

    ادامه مطلب
  • معدل دهخدا در حفظ ایران فرهنگی از همه بالاتر است

    شفیعی کدکنی گفت: کسانی که مفهوم ایران را به لحاظ فرهنگی در قرن بیستم حفظ کرده‌ و گسترش داده‌اند و دلیل جاودانگی آن شده‌اند، افرادی هستند که در کنار بزرگان قدیم، مانند فردوسی و نظامی، باید به آنان احترام گذاشت و سپاس‌گزار آنان بود. اگر معدل همه کوشش‌های این قرن را بگیریم، علی‌اکبر دهخدا بالاترین جایگاه را در این میدان دارد.

    ادامه مطلب
  • ایران قاجاری از دید ادوارد استاك

    سفرنامه‌نویسی در چند قرن اخیر از منابع مهم در شناسایی تاریخ و فرهنگ ملل بوده است. سفرنامه‌ها از منابع مهم تاریخی به‌شمار می‌روند، هم به لحاظ شرح مطالب و اطلاعات دست‌اول از وقایع و رویدادها، و هم برخورداری از موضوعات مردم‌شناسانه، جامعه‌شناسانه، اقتصادی، جغرافیایی و طبیعت‌شناسانه. امتیاز آنها بر کتاب‌های تاریخ پرداختن به جوانبی است جز سیاست و روابط سیاسی و نظامی صرف و خشک، و به همین سبب، در عین ارائه اطلاعات بسیار مفید و اختصاصی، سرگرم‌کننده‌اند و ما را از چیزهایی باخبر می‌کنند که دیگر وجود ندارند یا تغییر شکل داده‌اند.

    ادامه مطلب

کارگاه و سمینار

مقالات دائرة المعارف بزرگ اسلامی براساس موضوع

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: