رزم‌نامه‌ی افغانستان / احمد مسجد جامعی
رزم‌نامه‌ی افغانستان / احمد مسجد جامعی

راوی حاضر در صحنه می‌گوید احمدشاه مسعود در حین دادن فرامین نظامی شاهنامه هم می‌خوانده است. یکی از نظامیان حاضر در میدان رزم با شک و تردید از او می‌پرسد که حال چه وقت شاهنامه خواندن است؟

1400/6/30 ۰۹:۵۳
ویرایش ادبی و ریطوریقا / عبدالحسین آذرنگ
ویرایش ادبی و ریطوریقا / عبدالحسین آذرنگ

این روزها یافتن ویراستار ادبیِ محیط و مسلط در کشور، ویراستار ادبی به معنای واقعی کلمه، اگر ناممکن نباشد، بسیار دشوار است؛ آن هم به رغم این همه فارغ‌التحصیل در رشته‌ی ادبیات در مقاطع مختلف. البته برای پرهیز از هرگونه سوء برداشت، همین‌جا بی‌درنگ تاکید می‌شود که مقصود، چه به صراحت و چه به اشارت و کنایت، نادیده گرفتن ارزش یا کاستن از ارزش تخصص فارغ‌التحصیلان این رشته نیست.

1400/6/29 ۰۹:۵۶
فلسفه با حقیقت سر و كار دارد / حسین مصباحیان
فلسفه با حقیقت سر و كار دارد / حسین مصباحیان

پژوهشگری می‌نویسد وقتی كتاب‌های معرفی شده در آمازون در ربط با مسائل دانشگاهی را جست‌وجو می‌كنیم، با بیش از سیصد كتاب با عنوان بحران بر می‌خوریم كه جنبه‌های مختلف بحران در دانشگاه و نهادهای آموزشی را مورد بررسی قرار داده‌اند. خود این داده به ظاهر كم‌اهمیت نشان می‌دهد كه دانشگاه، معرفت و بحران در هم آمیخته شده‌اند.

1400/6/29 ۰۹:۳۵
ادامه مطلب
سید اشرف الدین حسینی گیلانی نسیم شمال / حبیب یغمایی
مشیرالدوله و ایران باستان / محمدابراهیم باستانی پاریزی
مشیرالدوله و ایران باستان / محمدابراهیم باستانی پاریزی

از کتابهای مهم تاریخ ایران، ایران باستان مشیرالدوله است که باید گفت بعد از ترجمه های اعتمادالسلطنه در باب ساسانیان و اشکانیان، نخستین کتابی است که بر اصول علمی برای تاریخ قدیم ایران نوشته شده است. از جهت اهمیتی که این کتاب دارد، سطوری چند در باب کیفیت تدوین آن در اینجا نوشته می شود.

1400/6/8 ۱۰:۴۷
نیم قرن تدریس و تحقیق در مصاحبه با استاد دکتر عبدالحسین نوایی
ادامه مطلب
کتابخانه و موزه ملی ملک میزبان قدیم‌ترین کتاب چاپی «القانون فی الطب» ابن سینا
کتابخانه و موزه ملی ملک میزبان قدیم‌ترین کتاب چاپی «القانون فی الطب» ابن سینا

ابوعلی حسین بن عبدالله بن حسن بن علی بن سینا به القاب و نام‌هایی گوناگون مانند ابوعلی سینا، ابن سینا و شیخ‌الرییس مشهور بود. او به سال ۳۵۹ خورشیدی در بلخ متولد شد و در سال ۴۱۶ خورشیدی پس از سفرهایفراوان علمی و گاه مهاجرت‌های اجباری در همدان چشم از جهان فروبست.

1400/6/15 ۱۰:۲۴
نسخ طبی ابن سینا در کتابخانه مجلس
نسخ طبی ابن سینا در کتابخانه مجلس

به مناسبت روز بزرگداشت ابوعلی سینا و روز پزشک، تصاویر صفحات آغازین تعدادی از نسخ طبی تألیف ابن سینا که در بخش خطی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی نگهداری می‌شود، تقدیم می‌گردد.

1400/6/7 ۱۲:۴۶
دوم تیرماه سالگرد واقعه به توپ بسته شدن مجلس به دستور محمدعلی شاه قاجار
دوم تیرماه سالگرد واقعه به توپ بسته شدن مجلس به دستور محمدعلی شاه قاجار

در روز دوم تیرماه سال 1278 خورشیدی، محمدعلی شاه قاجار که پس از به سلطنت رسیدن نمی‌خواست هیچ‌گونه سازشی با رهبران نهضت مشروطه داشته باشد، پس از دو سال برنامه خود را برای انحلال مجلس به اجرا درآورد.

1400/4/2 ۱۳:۳۰
ادامه مطلب
ماجرای توطئه‌ی‌ هگل، فیشته و شلینگ علیه شوپنهاور
ماجرای توطئه‌ی‌ هگل، فیشته و شلینگ علیه شوپنهاور

۱۶۱ سال پیش در ۲۱ سپتامبر ۱۸۶۰ چشم از جهانی فروبست که آدمی را بسان پاندولی در میان رنج و ملالش گرفتار می‌دید. آرتور شوپنهاور (فیلسوف شهیر آلمانی) کسی بود که هموطنانش او را نشناختند و توسط انگلیسی‌ها به آلمانی‌ها معرفی شد.

1400/6/30 ۱۰:۰۴
نقطه‌ی اتصال فلسفه و زبان‌شناسی کجاست؟
نقطه‌ی اتصال فلسفه و زبان‌شناسی کجاست؟

در بین رشته‌های مختلف علوم انسانی بدون اغراق زبان‌شناسی یکی از بسط یافته‌ترین و با ثبات‌ترین و به‌روز‌ترین رشته‌های علمی در ایران است. این امر دلایل مختلفی دارد که از آن جمله می‌توان به پیشینه مطالعات زبانی و دستوری نزد ایرانیان و مسلمانان اشاره کرد.

1400/6/29 ۱۱:۱۶
عشق به وطن، راز جاودانگی و مانایی شهریار
عشق به وطن، راز جاودانگی و مانایی شهریار

سید محمدحسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار بی‌تردید محبوب‌ترین شاعر یکصد ساله اخیر است که به عنوان شاعری ملی و وطنی توانست پایه اصلی زبان و ادبیات ترکی و فارسی را با یکدیگر پیوند دهد و برای این مهم شأن و منزلتی والامقام در میان ایرانیان دارد.

1400/6/27 ۱۲:۵۴
ادامه مطلب
تصاویری از گنجینه پنج‌هزار ساله ایران در لندن
تصاویری از گنجینه پنج‌هزار ساله ایران در لندن

۳۰۰ اثر از پنج‌هزار سال پیش تا تاریخ معاصر ایران در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن به نمایش گذاشته شده است، اما آن‌ها چه آثاری هستند که توجه تاریخ‌دان‌ها و رسانه‌های خارجی را به خود جلب کرده‌اند.

1400/3/8 ۱۱:۲۵
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار

پنجمین و ششمین مراسم اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار صبح روز سه شنبه 22 مهرماه 1399 با حضور تنی چند از اعضای هیئت داوری ، نمایندۀ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی و برندگان این دوره در مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/23 ۱۱:۰۳
گزارش تصویری آیین رونمایی از مجموعۀ پنج جلدی جغرافیای جامع ایران
گزارش تصویری آیین رونمایی از مجموعۀ پنج جلدی جغرافیای جامع ایران

آیین رونمایی از مجموعهٔ پنج‌جلدی «جغرافیای جامع ایران»، به‌صورت آنلاین، با حضور آقایان کاظم موسوی بجنوردی، دکتر عباس سعیدی، دکتر فرهاد عزیزپور و مهندس احمد آرین‌نیا صبح روز دوشنبه ۱۴ مهر در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/14 ۱۶:۱۲
ادامه مطلب

مداخل برگزیده

  • آل احمد، جلال الدین

    آلِ اَحْمَد، جَلالُ‎الدّین، (1302- 1348ش)، نویسنده، ناقد و نظریه‌پرداز سیاسی‌ـ اجتماعی. نام خانوادگی او در شناسنامه «سادات آل احمد» است. وی در یک خانوادۀ روحانی در محلۀ پاچنار تهران زاده شد. پس از پایان دورۀ دبستان به کارهایی از قبیل تعمیر ساعت، سیم‌کشی و چرم‌فروشی پرداخت و ضمن آن در دورۀ شبانۀ دبیرستان دارالفنون به تحصیل ادامه داد. در همین سالها با آثار احمد کسروی و محمد مسعود آشنا شد (یک چاه و دو چاله، 48). تحت تأثیر اندیشه‎های کسروی دربارۀ مذهب قرار‌گرفت و عقیده‎اش به اصول تشیع به سستی گرایید. در 1322ش دورۀ دبیرستان را به پایان برد و آنگاه به نجف سفر کرد، ولی چند ماه بعد بازگشت و در گروه ادبیات دانشسرای عالی مشغول تحصیل شد. در همین دوران، با تنی چند از یاران خویش، «انجمن اصلاح» را بنیاد نهاد. ازجمله فعالیتهای این انجمن نشر جزوه‎ای زیر عنوان عزاداریهای نامشروع بود که جلال خود آن را از عربی ترجمه کرده بود. در 1323ش به حزب توده پیوست و یکی از فعالان مطبوعاتی آن شد و در نشریات این حزب مقاله نوشت و مدتی مدیر داخلی مجلۀ ماهانۀ مردم بود. در 1325ش دورۀ دانشسرای عالی را به پایان برد و سپس در مدارس تهران معلم شد. در تیرماه 1326ش به عضویت کمیتۀ ایالتی تهرانِ حزب توده درآمد و در 13 دی ماه همان سال به عنوان اعتراض به عدم استقلال رهبری این حزب و فقدان دموکراسی در آن، همراه با گروهی به رهبری خلیل ملکی، از آن انشعاب کرد (ایران ما، 15 / 10 / 26). [تاریخی که آل احمد خود برای این رویداد ذکر کرده (16 آذرماه 1326ش) و در جهان نو (ملاح 5) و در خدمت و خیانت روشنفکران (صص 346، 347) آمده خطاست و ظاهراً از همان‌جا به مقالۀ منتشره در ایرانیکا نیز راه یافته است]. آنگاه مدتی در حزب انشعابیون به نام حزب سوسیالیست تودۀ ایران به فعالیت پرداخت، و چندی بعد خود را کنار کشید، اما تا پایان عمر به راه تازه‎ای که برگزیده بود وفادار ماند. پس از آن دوران، به نگارش داستانهای کوتاه و مقالات انتقادی پرداخت. در 1328ش ازدواج کرد، اما هرگز دارای فرزند نشد.

    ادامه مطلب
  • دستگاه
    سعید کردمافی

    کلیدی‌تریـن مفهـوم نظـری ـ عملـی در موسیقـی کلاسیک معاصر ایران، ناظر بر نظام مایگی و فرم نوبتی. این ابزار مفهومی در موسیقی کلاسیک آذربایجانی، به‌عنوان مهم‌ترین خویشاوند موسیقی دستگاهی ایران، نیز در همین دو معنا به کار می‌رود.

    ادامه مطلب
  • تیمورتاش، عبدالحسین
    رضا آذری شهرضایی

    تِیْمورْتاش، عبدالحسین (ح 1260- مهر 1312ش/ 1881 – اکتبر 1933م)، ملقب به مُعزّزالملک و سردار معظم، دولتمرد مشهور ایرانی.

    ادامه مطلب
  • امیرکبیر
    علی اکبر ولایتی

    اَمیرْكَبیر، محمدتقی فراهانی (1222- 1268ق/ 1807-1852م)، سیاستمدار و صدر اعظم عهد ناصرالدین شاه قاجار. وی در هزاوه در اطراف فراهان دیده به جهان گشود (آدمیت، امیركبیر ... ، 19؛ اقبال آشتیانی، میرزا تقی خان ... ، 1). برخی به وی نسبت سیادت داده، و خاستگاه خانوادۀ او را كرمانشاه دانسته‌اند (اورسل، 263؛ بروگش، 1/ 267؛ گوبینو، «میرزاتقی خان امیر»، 30). پدرش كربلایی محمدقربان كه از خانواده‌ای پیشه‌ور در هزاوه بود (آدمیت، همان، 20)، نخست به عنوان آشپز به خدمت میرزا عیسى قائم مقام (د 1226 ق/ 1811 م) درآمد و سپس در دستگاه فرزند او میرزا ابوالقاسم قائم مقام ناظر آشپزخانه شد. اقبال آشتیانی معتقد است كه كربلایی محمدقربان در اواخر عمر قاپوچی قائم مقام شد (همانجا). وی تا هنگام قتل قائم مقام (1251 ق/ 1835 م) نیز زنده بود (ثقفی، 110). دربارۀ تاریخ دقیق ولادت امیر اختلاف است، ولی سال 1222 ق به نظر درست‌تر می‌رسد (آدمیت، همان، 22؛ امیرخیزی، 91). بر این اساس میرزا تقی خان در هنگام مرگ بیش از 46 سال نداشته است. مادر وی فاطمه سلطان، ملقب به معصومه (آدمیت، همان، 21؛ قاسمخانی، 260) كه در تمام اسناد عهد صدارت امیر از وی به «والدۀ امیرنظام» تعبیر شده است و ظاهراً در اواخر عمر با علی محمدخان قاجار وصلت كرده بوده ( اسناد مكمل ... ، 157/ 389)، در صفر 1276/ سپتامبر 1859 هنوز حیات داشته است (اقبال آشتیانی، همان، 376). 

    ادامه مطلب
  • بازار
    حسن رضایی باغ بیدی,صادق سجادی,عباس سعیدی,علی بلوکباشی,عنایت الله رضا,عنایت الله فاتحی نژاد,احمد پاکتچی,اردوان امیرشاهی

    بازار، محلی معین برای دادوستد کالا، اغلب با مجموعه‌ای از ابنیه که به تناسب زمان و مکان از ساختار مادی و معماری خاصی برخوردار است. بازار مجازاً بر وضعیت کالا در محل و زمان مشخص یا نامحدود از لحاظ عرضه و تقاضا نیز اطلاق می‌گردد.

    ادامه مطلب

تازه های نشر مرکز

اخبار و گزارش

کارگاه و سمینار

مقالات دائرة المعارف بزرگ اسلامی براساس موضوع

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: