روشنفکر کجا رفت؟ / محمد زارع شیرین کندی
روشنفکر کجا رفت؟ / محمد زارع شیرین کندی

شگفت زده شدم وقتی شنیدم که سروش از " جناب هیدگر" و نظر او درباب حقیقت گفت، از رورتی نقل قولی بسیار مهم کرد و غیره. سروش با آشنایی بسیار اولیه و اجمالی که اخیرا با مباحث پست مدرن پیدا کرده ، با تواضع از هرگونه تعریف جامع و مانع و قاطع از روشنفکری و حقیقت امتناع ورزید و صرفا به تعدد و تکثر دیدگاهها در این باب اشارت کرد.

1400/2/22 ۰۹:۱۲
درخت در نمادپردازی های عارفانه و ریشه های اسطوره ای آن
درخت در نمادپردازی های عارفانه و ریشه های اسطوره ای آن

درخت از دورترین ایام، در اساطیر، آیین‌ها و کیش‌های عرفانی، دارای اهمیت بوده است. بسیاری از اقوام باستانی، آن را به‌عنوان نماد جایگاه خدایان یا خود خدا می‌پرستیدند. در دوره‌های بعدی نیز وسیلۀ صعود به آسمان و یکی از راه‌های برقراری ارتباط با خدایان بوده است.

1400/2/21 ۱۰:۰۳
ملاحظاتی در باب نمود اعتقاد به «احکام نجوم» در تاریخ‌نگاری ابوحنیفه دینوری
ملاحظاتی در باب نمود اعتقاد به «احکام نجوم» در تاریخ‌نگاری ابوحنیفه دینوری

در تاریخ‌نگاری، مبحث اعتقادداشتن یا اعتقادنداشتتن مورخ به «احکام نجوم»، از نکات مهم و در کانون توجه است. ابوحنیفه دینوری، از مورخان بزرگ تمدّن اسلامی در قرن سوم قمری/نهم میلادی، کتاب اخبارالطوال را براساس شیوﮤ تاریخ‌نگاری عمومی تألیف کرده است.

1400/2/21 ۰۷:۴۳
ادامه مطلب
ممدوح محبوب در غزل های عاشقانه سعدی / بهروز ثروتیان
جهان مطلوب سعدی در بوستان / غلامحسین یوسفی
جهان مطلوب سعدی در بوستان / غلامحسین یوسفی

پسندها و آرزوهای سعدی در بوستان بیش از دیگر آثار او جلوه گر است. به عبارت دیگر سعدی مدینۀ فاضله ای را که می جسته در بوستان تصویر کرده است. در این کتاب پرمغز از دنیای واقعی - که آگنده است از زشتی و زیبایی، تاریکی و روشنی، و بیشتر اسیر تباهی و شقاوت – کمتر سخن - می رود بلکه جهان بوستان همه نیکی است و پاکی و دادگری و انسانیت یعنی عالم چنان که باید باشد، و به قول موبوی «شربت اندر شربت است».

1400/2/1 ۰۹:۳۷
زمان تولد و اوایل زندگانی سعدی / عباس اقبال
زمان تولد و اوایل زندگانی سعدی / عباس اقبال

این مقاله سعی دارد زمان تولد و اوایل عهد زندگانی سعدی را که سعدی در طی آن اولین شاهکار هنری خود را به دست مردم داده بررسی کند و دلایل اصرار این امر نزد مورخین این است که با حذف عده سنین خردسالی و جوان، دوره ای را که فرد عقلا و عادتا ممکن است از آن زمان به بعد منشا اثری بزرگ یا عملی سترگ شود

1400/1/31 ۱۶:۴۱
ادامه مطلب
احکام روزه در کتاب جامع عباسی شیخ بهائی(ره)
احکام روزه در کتاب جامع عباسی شیخ بهائی(ره)

احکام و مسائل مربوط به روزه از کتاب شریف "جامع عباسی"(چاپ سنگی) اثر شیخ بهائی(ره) دانشمند بزرگ شیعه(وفات 1031 قمری) با تصحیح و حواشی آیت الله سید محمد کاظم طباطبائی یزدی(ره)

1400/2/7 ۱۱:۱۳
دست نوشته‌های پدر داستان نویسی ایران در مورد سعدی،‌ منتشر شد
آرشیو ملی ایران، اسنادی از تجاوز عراق پیش از آغاز جنگ تحمیلی منتشرکرد
ادامه مطلب
گفت ‌و گو با عبدالوهاب شهیدی در آخرین روزهای زندگی‌اش
گفت ‌و گو با عبدالوهاب شهیدی در آخرین روزهای زندگی‌اش

عبدالوهاب شهیدی- چنانكه همه دوستداران موسیقی می‌دانند- بازمانده عصر طلایی موسیقی بود. درباره او سخن‌ها گفته شده؛ همین كه هوشنگ ابتهاج درباره‌اش گفته «آقای شهیدی همیشه برای من تصویری از آرزویی بود كه من درباره هنرمند داشتم... آقای شهیدی به من امید دادند كه می‌شود واقعا هنر خالص و ناب داشت و انسان بود و فروتن و مهربان و كار هنری شایسته هم كرد... می‌توانستم به عنوان یك هنرمند به او تكیه كنم؛ به اخلاق هنری و به اخلاق انسانی‌اش» یا محمدرضا شجریان او را «اعتبار موسیقی ایران» دانسته، گواهی است بر اهمیت او در قلمرو فرهنگ و هنر این سرزمین.

1400/2/21 ۰۷:۰۹
موانع و راهکار‌های دسترسی پژوهشگران به میراث مکتوب در گفت و گو با رسول جعفریان
موانع و راهکار‌های دسترسی پژوهشگران به میراث مکتوب در گفت و گو با رسول جعفریان

میراث مکتوب، سند هویتی هرکشوری است. اگر مردم کشوری بخواهند به تاریخ خود افتخار کنند، سند مهم آن میراث مکتوبی است که در طول سال‌ها در محدوده تمدنی خاص تألیف شده است. ایران به عنوان یکی از کشور‌های مهم تمدنی دنیا آثار مکتوب بی‌نظیری را در خود جای داده است.

1400/2/20 ۱۰:۲۴
ترجمه‌ و‌ ادبیات تطبیقی در گفت‌‌وگو با دکتر احمد کریمی‌حکاک
ترجمه‌ و‌ ادبیات تطبیقی در گفت‌‌وگو با دکتر احمد کریمی‌حکاک

خاستگاه‌ ادبیات‌ تطبیقی‌ در فرانسه‌ و در دهه‌های آغازین‌ قرن‌ نوزدهم‌ ‌است؛ در انگلستان‌ هم‌ در میانۀ‌ قرن‌ نوزدهم‌ متیو آرنولد و هاچسون ‌پازنت‌ در‌این‌باره‌ قلم‌ زدند. در آلمان ‌هم گوته‌ از ادبیات‌ جهان‌ سخن‌ می‌گفت (حدود سال 1827). در آن زمان‌، اروپا از جنگ‌های‌‌ ناپلئونی‌ (از 1803 تا 1815) ‌رهایی‌ یافته‌ ‌و صلحِ‌ نسبی‌ برقرار شده‌ بود.

1400/2/20 ۱۰:۲۲
ادامه مطلب
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار

پنجمین و ششمین مراسم اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار صبح روز سه شنبه 22 مهرماه 1399 با حضور تنی چند از اعضای هیئت داوری ، نمایندۀ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی و برندگان این دوره در مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/23 ۱۱:۰۳
گزارش تصویری آیین رونمایی از مجموعۀ پنج جلدی جغرافیای جامع ایران
گزارش تصویری آیین رونمایی از مجموعۀ پنج جلدی جغرافیای جامع ایران

آیین رونمایی از مجموعهٔ پنج‌جلدی «جغرافیای جامع ایران»، به‌صورت آنلاین، با حضور آقایان کاظم موسوی بجنوردی، دکتر عباس سعیدی، دکتر فرهاد عزیزپور و مهندس احمد آرین‌نیا صبح روز دوشنبه ۱۴ مهر در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/14 ۱۶:۱۲
گزارش تصویری از رونمایی از نسخۀ‌برخط دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
گزارش تصویری از رونمایی از نسخۀ‌برخط دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی

آیین رونمایی از نسخۀ‌برخط (آنلاین) دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی روز سه شنبه، یکم مهر ماه 1399، با سخنرانی کاظم موسوی بجنوردی، اشرف بروجردی، علی بهرامیان، محمدمهدی محمودی، علی موسوی بجنوردی و مسعود تاره در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/13 ۰۸:۲۴
ادامه مطلب

مداخل برگزیده

  • خیام خوانی
    مصطفی باباخانی

    خَیّامْ‌خوانی، یا خیامی، از گونه‌های شاد و سرگرم‌کنندۀ موسیقی بوشهر، ویژۀ بزمها، مجلسها و هم‌نشینیهای شبانه. 

    ادامه مطلب
  • خیبر
    سید محمد سیدی

    آبادی بزرگی در شمال مدینه و نام یکی از مهم‌ترین غزوه‌های پیامبر (ص). برپایۀ فهرستی که طبری (2 / 206-207) از غزوه‌های پیامبر (ص) به دست داده است، خیبر بیست‌وسومین غزوه به شمار می‌رود.

    ادامه مطلب
  • خیام
    حسین معصومی همدانی,یونس کرامتی,علی میرافضلی

    ابوالفتح عمر بن ابراهیم نیشابوری، فیلسوف، ریاضی‌دان، منجم، پزشک و شاعر قرنهای 5 و 6 ق / 11 و 12 م.

    ادامه مطلب
  • اردیبهشت
    احمد تفضلی

    اُرْدیبِهِشْت [ordībehešt]، نام دومین ماه از سال و دومین ماه از فصل بهار در سال شمسی در تقویم کنونی ایرانی و نام سومین روز از هر ماه شمسی در تقویم ایرانیان قدیم. نام این ماه در پهلوی به دو صورت اَرْدْوَهِشْت (بندهشن، 35، سطر 8) یا اُرْدْوَهِشْت («بندهش»، 18، سطر 2) آمده، و این صورتها خود از صورت فرضی ایرانی باستان اَرْته وَهیشْته یا رْته وَهیشتْه (در اوستا اَشه وَهیشته، نام دومین امشاسپند) مشتق شده است. 

    ادامه مطلب
  • حسن(ع)، امام
    مریم صادقی,حسن اکبری بیرق

    حَسَن (ع)، اِمام، فرزند علی بن ابی‌طالب (ع) و امام دوم شیعیان. امام حسن (ع) در 15 رمضان 3 ق / 29 فوریۀ 625 م، از بطن دختر پیامبر (ص)، فاطمۀ زهرا (ع) متولد شد.

    ادامه مطلب

تازه های نشر مرکز

اخبار و گزارش

  • ژاله آموزگار: محمدرضا باطنی از نوادر بود

    ژاله آموزگار با اشاره به دوستی دیرینه خود با محمدرضا باطنی می‌گوید: بدون اغراق او از نوادر روزگار بود.

    ادامه مطلب
  • تولد یک ستاره که با نبوغش دنیای جبر را متاثر کرد

    امروز، روز جهانی زنان در ریاضیات نام دارد، مناسبتی به یاد نابغه ایرانی فراموش نشدنی که با نبوغش دنیا را متاثر کرد.

    ادامه مطلب
  • درباره علی اکبر غفاری

    علی‌اکبر غفاری را به عنوان بنیانگذار مکتبةالصدوق و خادم قرآن در عرصه پژوهش می‌شناسند. نقش او در دهه‌های گذشته در احیای میراث بزرگ شیعه در حوزه و دانشگاه نقشی برجسته و نمایان بود و اگرچه لباس روحانیت را بر تن نداشت اما به حق بار مسوولیت روحانیت شیعه را به دوش می‌کشید.

    ادامه مطلب
  • سنتزی از درآمدها و متون اصلی فیلسوفان

    کتاب «تاریخ فلسفه‌‌ی معاصر غرب» نوشته‌ی بهمن پازوکی به‌تازگی به همت مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران منتشر شده است. منظور از «فلسفه‌ی معاصر» در عنوان این کتاب فلسفه‌ی قرن بیستم است، به‌استثنای کی‌یرکگور که به قرن نوزدهم تعلق دارد؛ اما شرح اندیشه‌اش به لحاظ تأثیر به‌سزایی در اینجا آمده که در فلسفه‌ی معاصر به‌طور کل در اندیشه هایدگر و به طول خاص در یاسپرس داشته است.

    ادامه مطلب
  • مردی که اجازه خواست غلط بنویسد

    محمدرضا باطنی مقاله‌ها و دیدگاه‌های بحث‌برانگیز و بعضا متفاوتی داشت که گاهی برخلاف جریان حاکم بر فضای ادبی و فرهنگی ایران بود.

    ادامه مطلب

کارگاه و سمینار

مقالات دائرة المعارف بزرگ اسلامی براساس موضوع

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: