مرگ یا احیای وزن شعر عروضی / امید طبیب‌زاده
مرگ یا احیای وزن شعر عروضی / امید طبیب‌زاده

شعر کلاسیک فارسی از دیرباز دارای دو وزن با دو خوانش متفاوت فاضلانه (یا افاعیلی یا عروضی)، و عامیانه (یا اتانینی یا تکیه‌ای) بوده است که هر کدام کاربرد خاص و کاربران خاص خود را داشته است.

1399/8/7 ۱۱:۲۶
وفاداری به خاطرات / منوچهر ذاكر
وفاداری به خاطرات / منوچهر ذاكر

خاطرات اعم از شخصی و به ویژه اجتماعی كه حقیقتی را در خود نهان دارند، نباید فراموش شوند حتی اگر سالیانی سپری شده و شرایط جامعه در ظاهر عوض شود. مرور خاطرات جامعه یعنی یادآوری و احترام به اهداف و آرمان‌هایی كه در مقطعی از تاریخ عده‌ای بر دوش كشیدند ولی ناتمام مانده و چشم انتظار اهتمام نسل‌های آتی ماندند.

1399/8/7 ۱۰:۵۲
شاه آرمانی در ایران باستان و شهر زیبای افلاطون؛ مطالعه موردی: کوروش کبیر
شاه آرمانی در ایران باستان و شهر زیبای افلاطون؛ مطالعه موردی: کوروش کبیر

این مقاله با تبیین نظام فکری ایران و اندیشه سیاسی شاه آرمانی در دوره کوروش، ضمن بررسی ساختار سیاسی و اجتماعی نظام مختار، بر آن است نشان دهد چرا و چگونه خردمندی، شجاعت، میانه روی و عدالت، چهار محور بازخوانی شده در جمهور افلاطون و شاه آرمانی در ایران باستان نشان داده، همواره مبنای اندیشگی دینی و سیاسی دولت ایرانی محسوب می شدند.

1399/8/7 ۱۰:۴۴
ادامه مطلب
علم اساطیر / آرتور کریستنسن
علم اساطیر / آرتور کریستنسن

از علومی که درین قرن اخیر در فرنگستان نشو و نما یافته یکی هم علم اساطیر و به عبارت دیگر علم انتقال افسانه ها در میان عوام است.

1399/8/7 ۱۱:۱۵
چاو، چاپ، اسکناس / عباس اقبال آشتیانی
چاو، چاپ، اسکناس / عباس اقبال آشتیانی

مملکت چین که تا این اواخر ابواب آن بر روی متمدنین اروپا مسدود بود و کسی از اوضاع داخلی و اخلاق و عادات مردم آن سرزمین بطوریکه باید اطلاعات مفصل نداشت، پس از افتتاح باب مرابطات و جمع آوری اطلاعات ثابت شد که از ممالک قدیمه است و اهالی آن از خیلی پیش به اختراع بعضی وسایل برای رفع احتیاج مثل فن طبع و نگارش روزنامه و کاغذسازی و باروت و استفاده از قوۀ مغناطیس و کرم ابریشم و غیره نایل آمده، بیش از تمام ملل دیگر از آن اختراعات بهره می برده اند.

1399/8/6 ۱۶:۲۴
روشن بینی - کشف و کرامت قدیم  / محمد پروین گنابادی
روشن بینی - کشف و کرامت قدیم / محمد پروین گنابادی

اختراعات و کشفیات نوین ملتهای زنده و تحولات و تغییرات شگرف در همه شؤن زندگی‏ که در بسیاری از کشورهای متمدن آغاز گردیده و سپس رفته رفته بمرحلهء کاملتری رسیده است‏ مردم مشرق زمین و بویژه ملت ما را دچار بهت و حیرت کرده است و درین نیم قرن اخیر که بر اثر عوامل گوناگونی ملت ما از کاروان تمدن جهانیان عقب ماندها بود اندیشه‏ هائی افراطی در گروهی‏ پدید آمد

1399/6/2 ۰۴:۳۰
ادامه مطلب
نسخه‌ای به خط پدر شیخ بهائی ره (شیخ حسین عاملی ره )
نسخه‌ای به خط پدر شیخ بهائی ره (شیخ حسین عاملی ره )

نسخه 211 مجموعه سنا شامل دو رساله اشکال التاسیس، تالیف محمد سمرقندی( متوفای 600 قمری ) و دیگری شرح آن، اثر قاضی‌زاده رومی (متوفای 815 قمری) در علم هندسه است. این مجموعه به خط عالم جلیل القدر شیخ حسین بن عبدالصمد عاملی، پدر شیخ بهائی (متوفای 984ق) است که در سال 943 ق در قاهره کتابت نموده و شیخ بهائی آن را مطالعه و وقف کرده و دستخط او نیز در نسخه دیده می‌شود. در آغاز نسخه مهر وی ظاهراً با این نقش حک شده است: « هذا مما وقفه العبد بهاء الدین محمد علی الطلبه الامامیه بتولیه ابن اخیه و سمی ابیه حسین بن عبدالصمد ثم الاتقی من بنیه و بنیهم و لو کان ابعد».

1399/5/29 ۰۴:۳۰
سدی روی رودخانه کرج
سدی روی رودخانه کرج

مطالعات و تحقیقات پیاپی و ممتدی که بیش از مدت سه ماه از طرف مهندسین و کارشناسان ادامه داشت روز سوم مهرجاری، طی یک کمیسیون که در دفتر آقای مهندس میکده مدیرکل لوله‌کشی تشکیل گردید به شکل یک پیشنهاد خلاصه شد. این پیشنهاد ایجاد سدی را پیش‌بینی می‌کرد که برای لوله‌کشی شهر تهران در وهله اول و برای تأمین احتیاجات آب تهران درمرحله دوم کمال ضرورت را دارد.

1399/5/19 ۰۴:۳۰
تهران در چهار خیابان
تهران در چهار خیابان

بیستم اردیبهشت‌ماه 1317 بود که شهرداری وقت تهران محدوده پایتخت را اعلام کرد: از طرف شمال خیابان شاهرضا، از سوی جنوب ایستگاه راه‌آهن، از سمت شرق کارخانه جدید برق و از سمت غرب باغشاه.

1399/4/23 ۰۴:۳۰
ادامه مطلب
چیستی و چرایی ایرانشهر در گفت‌‌و‌گو با تورج دریایی
چیستی و چرایی ایرانشهر در گفت‌‌و‌گو با تورج دریایی

مفهوم «ایرانشهر» در اشاره به قلمروی فرهنگی و تاریخی ایران به ویژه در سال‌های اخیر و از جمله در نتیجه مباحث دكتر سیدجواد طباطبایی در محافل روشنفكری ایران بحث‌برانگیز شده است. ایرانشهر در این بیان، هم اشاره به یك سرزمین جغرافیایی و هم دلالت بر یك فرهنگ سیاسی و اجتماعی و اقتصادی دارد كه در طول هزاره‌ها به‌رغم فراز و نشیب‌های فراوان تداوم داشته و همواره ققنوس‌وار از پس وقایع و رویدادها از خاكستر آنچه ویران شده و سوخته سر برآورده است.

1399/8/6 ۱۱:۱۱
دلایل ضعف تالیفات در علوم انسانی در گفت و گو با مقصود فراستخواه
گفتگو و اندیشیدن
گفتگو و اندیشیدن

ناصر فکوهی گفت: اندیشیدن و اندیشه و به‌ویژه خلاقیت در اندیشه، بدون گفت‌وگو امکان‌پذیر نیست. از این‌رو، روشن است که پیامد نبود یا کمبود گفت‌وگو به صورت مستقیم یا غیرمستقیم کمبود یا نبود رشد فکری و خلاقیت‌های انسانی، زبانی، هنری، ادبی و… است.

1399/8/5 ۰۹:۵۲
ادامه مطلب
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار

پنجمین و ششمین مراسم اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار صبح روز سه شنبه 22 مهرماه 1399 با حضور تنی چند از اعضای هیئت داوری ، نمایندۀ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی و برندگان این دوره در مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/23 ۱۱:۰۳
گزارش تصویری آیین رونمایی از مجموعۀ پنج جلدی جغرافیای جامع ایران
گزارش تصویری آیین رونمایی از مجموعۀ پنج جلدی جغرافیای جامع ایران

آیین رونمایی از مجموعهٔ پنج‌جلدی «جغرافیای جامع ایران»، به‌صورت آنلاین، با حضور آقایان کاظم موسوی بجنوردی، دکتر عباس سعیدی، دکتر فرهاد عزیزپور و مهندس احمد آرین‌نیا صبح روز دوشنبه ۱۴ مهر در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/14 ۱۶:۱۲
گزارش تصویری از رونمایی از نسخۀ‌برخط دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
گزارش تصویری از رونمایی از نسخۀ‌برخط دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی

آیین رونمایی از نسخۀ‌برخط (آنلاین) دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی روز سه شنبه، یکم مهر ماه 1399، با سخنرانی کاظم موسوی بجنوردی، اشرف بروجردی، علی بهرامیان، محمدمهدی محمودی، علی موسوی بجنوردی و مسعود تاره در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/13 ۰۸:۲۴
ادامه مطلب

مداخل برگزیده

تازه های نشر مرکز

اخبار و گزارش

  • «تأملات»، تازه‌ترین کتاب «محمدعلی موحد» منتشر شد

    تازه‌ترین کتاب «محمدعلی موحد» مورخ و پژوهشگر تاریخ و فرهنگ ایران با عنوان «تأملات» منتشر شد.

    ادامه مطلب
  • گزارش سومین نشست علمی و تخصصی دانشنامه مهندسی در ایران

    سومین نشست علمی و تخصصی دانشنامه مهندسی در ایران، روز چهارشنبه 30 بهمن 1398برگزار شد. این نشست نیز مطابق معمول این نشستها در دو بخش سخنرانی و میزگرد برگزار شد. در بخش سخنرانی با عنوان «مهندسی آب در سرزمین ایران»، مهندس ثریا بی‌رشک، دکتر کامران امامی و دکتر رضا مکنون در این‌باره سخنرانی کردند.

    ادامه مطلب
  • تاریخ‌سازان گمنام و بی‌شكوه

    احمد كسروی مورخ ایرانی در مقدمه اثر شناخته شده‌اش تاریخ مشروطه ایران، در اشاراتی راجع به تاریخ‌نگاری، نكاتی طرح می‌كند كه بی‌تردید از خوارق عادات است. او می‌نویسد: «شیوه مردم سست اندیشه است كه همیشه در چنین داستانی (مراد نگارش تاریخ) كسان توانگر و بنام و باشكوه را به دیده گیرند و كارهای بزرگ را به نام آنان خوانند و دیگران را كه كنندگان آن كارها بوده‌اند، از یاد برند.»

    ادامه مطلب
  • تاریخ شفاهی حکمت و فلسفه در ایران

    داوری اردکانی: من در حدود ۱۵۰۰ صفحه دربارۀ علم ایران نوشتم و سمتم هم «رئیس فرهنگستان علوم» است؛ اگر مهم و مؤثر و راهگشا نوشته‌ام، چرا به آن توجه نمی‌شود؟! و اگر بیهوده نوشته‌ام، چرا فریاد برنمی‌آورند که چنین فردی چرا رئیس فرهنگستان علوم است که هیچ نمی‌داند و دربارۀ علم یاوه می‌گوید؟!

    ادامه مطلب
  • جریان‌شناسی عرفان ابن عربی در ادب فارسی

    عرفان و تصوّف اسلامی، پیش از ظهور ابن عربی، تحوّلات گوناگونی را تجربه کرد و جریان‌های مختلفی را به خود دید. از یک منظر، جریان‌های ادب عرفانی ایرانی قبل از ظهور ابن عربی را می‌توان در دو مکتب معناگرا و صورتگرا گنجاند.

    ادامه مطلب

کارگاه و سمینار

مقالات دائرة المعارف بزرگ اسلامی براساس موضوع

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: