تحلیلی بر داده های آثار شیخ مفید (ره) دربارۀ «خوارج» / احمد پاکتچی
تحلیلی بر داده های آثار شیخ مفید (ره) دربارۀ «خوارج» / احمد پاکتچی

به هنگام سخن از خوارج، آنچه نخست بر ذهن پیشی می جوید، آن گروه از یاران حضرت علی علیه السّلام است که در جریان تحکیم حکمین در صفین، از آن حضرت روی برتافتند و به زودی در جریان نهروان در برابر او صف آراستند. اینان که آن حضرت را در تحکیم، بر خطا می پنداشتند و شعار«لا حکم الا الله» سر می دادند، در طبقه بندی فرق اسلامی به «محکّمۀ نخستین» شناخته می شوند.

1399/9/11 ۱۲:۴۶
آسیای میانه؛ ایران و اسلام / داود فیرحی
آسیای میانه؛ ایران و اسلام / داود فیرحی

مذهب و سیاست در جهان اسلام همسایه دیواربه دیوار یکدیگرند. تحولات کنونی منطقه نیز، خواه بهار عربی، بیداری اسلامی یا افراط گرایی مذهبی نامیده شود، تأکیدی بر این واقعیت است. اما باز گشت مذهب به سیاست چندان هم بی دغدغه نیست؛ ظاهراً، نیروی مذهب چهره ای ژانوسی دارد و هم زمان دو گرایش متخالف از خود نشان داده است

1399/9/11 ۱۱:۳۳
نقش ویرایش در معیارسازی و پردازش ماشینی خط و زبان فارسی / امید طبیب‌زاده
نقش ویرایش در معیارسازی و پردازش ماشینی خط و زبان فارسی / امید طبیب‌زاده

در اینجا ابتدا به‌اختصار تعریفی برای هریک از اصطلاحات «ویرایش»، «معیار»، «معیارسازی» و «پردازش ماشینی» عرضه می‌داریم، سپس از تفاوت متن‌های علمی و خبری با متن‌های ادبی سخن می‌گوییم، بعد به چگونگی تحول ویرایش در متن‌های خبری فارسی اشاره می‌کنیم و نهایتاً به بحث اصلی خود می‌پردازیم.

1399/9/10 ۱۱:۲۴
ادامه مطلب
مردم شناسی چیست؟ / محمدعلی فروغی
مردم شناسی چیست؟ / محمدعلی فروغی

در تعریف مردم شناسی نخستین امری که گمان می کنم باید توجه داد اینست که مردم شناسی را به جای آدم شناسی نباید گرفت. میان ما معمول اینست که آدم شناس کسی را می گویند که در برخورد با دیگری زود به احوال او پی می برد که نیک یا بد است، زیرک و دانا یا نادان است و همچنین خصایص دیگر را و این صفت چون در کسی باشد او را آدم شناس می گویند اما مردم شناسی چنانکه ما اصطلاح کرده ایم چیز دیگری است.

1399/9/5 ۱۰:۱۹
وهر (واژه ای از شاهنامه) / ماهیار نوابی
وهر (واژه ای از شاهنامه) / ماهیار نوابی

در شاهنامه، در داستان کیخسرو، و جنگ او با افراسیاب، سخن از سپاهیانی می رود که از سرزمین های چغانیان و شگنیان و کوشان و از چین و سقلاب و هند و «وهر» و جز آن که فرمان بردار افراسیاب یا هم پیمانان اویند، با زین افزار و پوشاک گوناگون، به یاری وی می آیند و با کیخسرو می جنگند.

1399/9/4 ۱۲:۲۷
کوله‌بار هویت / محمدابراهیم باستانی پاریزی
کوله‌بار هویت / محمدابراهیم باستانی پاریزی

ده پانزده سال پیش که طبق معمول سر پری به پاریس زده بودم، یک روز همولایتی صاحب ذوق پرمحبت، آقای دکتر محمدعلی امین‌زاده (امینی) گفت: «امشب در پاریزی، یک پاریزی مهمان خواهد بود» و بعد دست مرا گرفت و به ایستگاه مرکزی بزرگ پاریس ـ گار دونورد رفتیم‌ و در آنجا، از میان صدها خط‌آهن که مثل خطوط راه‌راه الیجه‌های ترکی به موازات هم قرار گرفته بودند که «هر راهش برَد دل را به راهی»، قطاری را برگزیدیم و وقتی به سی کیلومتری شمال غربی پاریس رسیدیم، برابر تابلوی بزرگ ایستگاهی توقف کردیم که در کمال وضوح به خط درشت لاتین نوشته شده بود: PARISI (= پاریزی). ما به مقصد رسیده بودیم. کعبۀ مقصد کجا و ما کجاها می‌رویم!

1399/8/28 ۱۲:۰۵
ادامه مطلب
تهران قدیم در یک قاب
نسخه‌ای به خط پدر شیخ بهائی ره (شیخ حسین عاملی ره )
نسخه‌ای به خط پدر شیخ بهائی ره (شیخ حسین عاملی ره )

نسخه 211 مجموعه سنا شامل دو رساله اشکال التاسیس، تالیف محمد سمرقندی( متوفای 600 قمری ) و دیگری شرح آن، اثر قاضی‌زاده رومی (متوفای 815 قمری) در علم هندسه است. این مجموعه به خط عالم جلیل القدر شیخ حسین بن عبدالصمد عاملی، پدر شیخ بهائی (متوفای 984ق) است که در سال 943 ق در قاهره کتابت نموده و شیخ بهائی آن را مطالعه و وقف کرده و دستخط او نیز در نسخه دیده می‌شود. در آغاز نسخه مهر وی ظاهراً با این نقش حک شده است: « هذا مما وقفه العبد بهاء الدین محمد علی الطلبه الامامیه بتولیه ابن اخیه و سمی ابیه حسین بن عبدالصمد ثم الاتقی من بنیه و بنیهم و لو کان ابعد».

1399/5/29 ۰۴:۳۰
سدی روی رودخانه کرج
سدی روی رودخانه کرج

مطالعات و تحقیقات پیاپی و ممتدی که بیش از مدت سه ماه از طرف مهندسین و کارشناسان ادامه داشت روز سوم مهرجاری، طی یک کمیسیون که در دفتر آقای مهندس میکده مدیرکل لوله‌کشی تشکیل گردید به شکل یک پیشنهاد خلاصه شد. این پیشنهاد ایجاد سدی را پیش‌بینی می‌کرد که برای لوله‌کشی شهر تهران در وهله اول و برای تأمین احتیاجات آب تهران درمرحله دوم کمال ضرورت را دارد.

1399/5/19 ۰۴:۳۰
ادامه مطلب
علم در جهان اسلام درگفت وگو با دکتر رشدی راشد - بخش دوم
علم در جهان اسلام درگفت وگو با دکتر رشدی راشد - بخش دوم

در آثار بطلمیوس، نگاشت استرئوگرافیک هست، اما او این نگاشت را به صورت ریاضی بررسی نکرده است. در حالی که در قرنهای دهم و یازدهم، یعنی در دورانی به نسبت متأخر در ریاضیات اسلامی، ریاضی‌دانان بررسی ریاضی‌نگاشت‌ها را آغاز کرده بودند.

1399/9/11 ۱۱:۳۰
رویارویی هایدگر با كانت در گفت‌وگو با مهدی نصر
رویارویی هایدگر با كانت در گفت‌وگو با مهدی نصر

كانت و مساله متافیزیك، نوشته مارتین هایدگر به تازگی توسط مهدی نصر به فارسی ترجمه شده و نشر روزگار نو آن را منتشر كرده است. این كتاب، جلد سوم از مجموعه آثار هایدگر است كه در سال 1929 منتشر شده و به نوشته مترجم، اثری برجسته در به اصطلاح دوره نخست تفكر هایدگر است و به گفته بسیاری از مفسران می‌توان درونمایه‌های آن را، پاره‌هایی از بخش دوم هستی و زمان در نظر گرفت كه هیچ‌گاه نگاشته نشد.

1399/9/11 ۰۹:۲۱
گفت‌وگو با مجید معارف به مناسبت زادروز شیخ مفید
گفت‌وگو با مجید معارف به مناسبت زادروز شیخ مفید

استاد تمام دانشگاه تهران گفت: شیخ مفید متهم نیست که قرآن و حدیث را زیرپا گذاشته ولی مفتخر به این است که عقل‌گرایی را بیش از مثلاً شیخ صدوق در استنباط‌های فقهی، تاریخی و کلامی خودش لحاظ کرده است.

1399/9/9 ۱۲:۴۳
ادامه مطلب
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار

پنجمین و ششمین مراسم اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار صبح روز سه شنبه 22 مهرماه 1399 با حضور تنی چند از اعضای هیئت داوری ، نمایندۀ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی و برندگان این دوره در مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/23 ۱۱:۰۳
گزارش تصویری آیین رونمایی از مجموعۀ پنج جلدی جغرافیای جامع ایران
گزارش تصویری آیین رونمایی از مجموعۀ پنج جلدی جغرافیای جامع ایران

آیین رونمایی از مجموعهٔ پنج‌جلدی «جغرافیای جامع ایران»، به‌صورت آنلاین، با حضور آقایان کاظم موسوی بجنوردی، دکتر عباس سعیدی، دکتر فرهاد عزیزپور و مهندس احمد آرین‌نیا صبح روز دوشنبه ۱۴ مهر در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/14 ۱۶:۱۲
گزارش تصویری از رونمایی از نسخۀ‌برخط دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
گزارش تصویری از رونمایی از نسخۀ‌برخط دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی

آیین رونمایی از نسخۀ‌برخط (آنلاین) دانشنامه‌های مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی روز سه شنبه، یکم مهر ماه 1399، با سخنرانی کاظم موسوی بجنوردی، اشرف بروجردی، علی بهرامیان، محمدمهدی محمودی، علی موسوی بجنوردی و مسعود تاره در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/13 ۰۸:۲۴
ادامه مطلب

اخبار و گزارش

  • جاودانه در تاريخ ادب ايران زمين

    تصحیح متون یكی از زمینه‌های مورد علاقه یوسفی بود كه در این مسیر، كارهای ماندگاری از او در دست است. تاسیس دوره‌های فوق‌لیسانس و دكترا در دانشگاه فردوسی مشهد پس از دانشگاه تهران مدیون تلاش‌های او بود. دكتر غلامحسین یوسفی، ادیبی بود نامدار و محقق و منتقدی پركار و بسیار دقیق و نكته‌سنج كه گاه شعر نیز می‌سرود ولی مقدم بر اینها انسانی به تمام معنی كلمه بود.

    ادامه مطلب
  • اخلاق علمی بدون آزادی و استقلال دانشگاهی امکان‌پذیر نیست

    فراستخواه با بیان اینکه در سطح کلان و عام، اخلاق علمی را بدون آزادی آکادمیک و استقلال دانشگاهی اساساً نمی‌توانیم توضیح دهیم، گفت: به طور کلی اخلاق با اختیار و آزادی معنا دارد و بدون این امکان ندارد. اگر آزادی و استقلال هم نباشد، موضوعیت اخلاق علمی مخدوش می‌شود.

    ادامه مطلب
  • فصلنامۀ «گزارش میراث (85-84)» منتشر شد

    دوشمارۀ 85-84 فصلنامۀ تخصصی اطلاع‌رسانی در حوزۀ نقد و تصحیح متون، نسخه‌شناسی و ایران‌شناسی با عنوان «گزارش میراث» از سوی مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب روانۀ بازار نشر و مجلات تخصصی شد.

    ادامه مطلب
  • زندگی و زمانه شیخ مفید

    شخصیت شیخ مفید از لحاظ فراست و تبحر در علوم اسلامی چنان والا بود که حتی مخالفان شیعه مثل علی بن عیسی رمانی متکلم معتزلی در بغداد با مشاهده و ملاحظه جایگاه برتر وی لقب شیخ مفید به او داد.

    ادامه مطلب
  • وزیر میراث فرهنگی مراتب ثبت ملی «قانون» بوعلی سینا را ابلاغ کرد

    وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در سه نامه جداگانه، مراتب ثبت ملی نسخه کتاب «قانون» بوعلی سینا و ۱۰ اثر منقول فرهنگی‌تاریخی را به استاندار همدان ابلاغ شد.

    ادامه مطلب

کارگاه و سمینار

مقالات دائرة المعارف بزرگ اسلامی براساس موضوع

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: