پایانِ عصرِ کاغذ / سیدعلی آل‌داود
پایانِ عصرِ کاغذ / سیدعلی آل‌داود

عصرِ کاغذ رو‌به‌پایان است. برخی آن‌را نمی‌پذیرند یا پذیرش آن برایشان بسیاردشوار است. اما واقعیت آن است که باید برای تشییع آن آماده شد و در روزگارانی نه‌چندان‌دور ختمش را برگزار کرد.

1401/6/28 ۱۲:۰۸
درباره «خانم! فردا کوچ است» / کیانوش کیانی هفت لنگ
درباره «خانم! فردا کوچ است» / کیانوش کیانی هفت لنگ

کیانوش کیانی هفت لنگ، پژوهشگر و فرهنگ‌پژوه در یادداشتی به سفرنامه سکینه سلطان ملقب به وقارالدوله با عنوان «خانم! فردا کوچ است» پرداخته است. وی می‌گوید: «از نکات خواندنی در این سفرنامه ثبت تاریخ، شرح روزانه سفر، نام دقیق شهرها و بعضی روستاها و بیان حال و هوای دقیق زیارت است.»

1401/6/27 ۰۹:۴۵
طرز سخن سعدی/ اصغر دادبه
طرز سخن سعدی/ اصغر دادبه

یکی از پرسش‌های بنیادی که ذهن ناقدان ادبی را از روزگاران قدیم تا روزگار حاضر به خود مشغول داشته، این پرسش است که: اصل، لفظ است یا معنا؟ به تعبیر امروز اصل، «چگونه گفتن» است یا «چه گفتن»؟

1401/6/20 ۱۰:۴۴
ادامه مطلب
همه گویند و سخن گفتن سعدی دگر است / احمد مهدوی دامغانی
همه گویند و سخن گفتن سعدی دگر است / احمد مهدوی دامغانی

مقاله‏‌ی حاضر ناظر بر اقتباسات یا تشابهات سعدی در گلستان و بوستان از اشعار عرب است،ولی مطلقا به«متنبی»و شعر او المامی نشده است،و غرض نهایی از این مقاله،مقابله و مقایسه‌‏ی‏ مضامین مذکور با یک‏دیگر و نمایاندن مقام والای غیرقابل قیاس‏ سعدی با دیگران و اثبات همان فرموده‌‏ی خود اوست که:«همه گویند ولی گفته‌‏ی سعدی دگر است»

1401/4/6 ۱۲:۲۷
حیات و روش فلسفی صدرا / علامه محمد‌حسین طباطبائی
حیات و روش فلسفی صدرا / علامه محمد‌حسین طباطبائی

‌صدرالدین شیرازى که در میان عامه مردم به «ملاصدرا» و در میان اهل‌ علم به «صدرالمتألهین » معروف ‌است، از خانواده قوام شیرازى و پسر منحصر به فرد میرزا ابراهیم مى‌باشد که گویا سمت وزارتى نیز داشت.

1401/3/1 ۱۱:۰۹
همسرم: اسلامی‌ندوشن / شیرین بیانی
همسرم: اسلامی‌ندوشن / شیرین بیانی

به باور من، محمدعلی اسلامی ندوشن نویسنده‌ای تواناست. نویسنده ذوقی دارد که دیگران فاقد آنند. رسالت نویسنده در این است که بلندگوی کسانی باشد که توان فکر کردن به مسائل گوناگون و مهم را دارند، ولی توان بازگو کردن و پرورانیدن آن را ندارند.

1401/2/11 ۰۹:۲۷
ادامه مطلب
محرم سال 1289 به روایت ناصرالدین شاه
محرم سال 1289 به روایت ناصرالدین شاه

تهران در دوران قاجار تکایای بسیاری داشت که در دهه عاشورا و سایر روزهای عزاداری مورد استفاده عزاداران حسینی قرار می‌گرفت. مهم‌ترین تکیه تهران که اینک اثری از آن باقی نمانده، تکیه دولت تهران بود. در این گزارش به خاطرات ناصرالدین شاه در دهه عاشورای سال ۱۲۸۹ هجری قمری یعنی یکسال پیش از پایان بنای تکیه دولت آمده است.

1401/5/18 ۰۹:۴۶
سندی که می‌گوید فارسی زبان رسمی هندوستان بوده
منتخبی از اسناد، نقشه‌ها و مکتوبات مربوط به خلیج فارس در آرشیو مرکز اسناد کتابخانه مجلس
ادامه مطلب
جرج سیمل(گئورگ زیمل) و جامعه‌شناسی ایران در گفت‌و‌گو با امیر عظیمی - بخش دوم
جرج سیمل(گئورگ زیمل) و جامعه‌شناسی ایران در گفت‌و‌گو با امیر عظیمی - بخش دوم

یکی از دلایل کم توجهی به سیمل در ایران این موضوع می‌تواند باشد که عمده آثار او به صورت مقاله بوده است و به دلیل پراکندگی نوشته‌های وی به صورت مقاله، کمتر مورد توجه ایرانیان قرار گرفته است.

1401/6/21 ۱۱:۲۵
جرج سیمل(گئورگ زیمل) و جامعه‌شناسی ایران در گفت‌و‌گو با امیر عظیمی - بخش اول
زیست علمی حسن انصاری استاد موسسه مطالعاتی پیشرفته پرینستون امریكا
زیست علمی حسن انصاری استاد موسسه مطالعاتی پیشرفته پرینستون امریكا

پروفسور حسن انصاری استاد میهمان در موسسه مطالعات پیشرفته پرینستون امریكا است. او نسخه‌شناس، پژوهشگر، نویسنده و مدرس تاریخ اندیشه و كلام اسلامی است. تحصیلات دانشگاهی را با قبولی در رشته فلسفه غرب دانشگاه تهران آغاز می‌كند و همزمان به تحصیلاتِ حوزوی خود كه از دوران مدرسه آن را آغاز كرده بود ادامه می‌دهد.

1401/6/14 ۰۹:۴۳
ادامه مطلب
رونمایی از کتاب «جنگ‌های صلیبی» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
حضور رئیس مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی در آیین تشییع آیت‌الله‌العظمی موسوی بجنوردی
تشکیل شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پس از دوسال
تشکیل شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پس از دوسال

نخستین جلسۀ شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی)، پس از دوسال وقفه، که ویروس عالم‌گیر کرونا سبب شده بود، در آخرین روزهای سدۀ چهاردهم خورشیدی، عصر سه‌شنبه، هفدهم اسفند برگزار شد.

1400/12/18 ۱۳:۴۵
ادامه مطلب

مداخل برگزیده

  • اربعین
    فرامرز حاج منوچهری

    اَرْبَعین، چهلمین روز پس از شهادت امام حسین (ع) که نزد امامیه دارای ارزشی آیینی ‌است و بر‌اساس اعتقادی نسبتاً کهن، سر بریدۀ آن امام در چنین روزی به بدن وی در کربلا الحاق گردید.

    بیشتر بخوانید
  • ابن سینا
    فتح الله مجتبایی,شرف الدین خراسانی,علیرضا جعفری نائینی,تقی بینش

    ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا (370-428ق / 980-1037م)، بزرگ‌ترین فیلسوف مشایی و پزشک نامدار ایران در جهان اسلام.

    بیشتر بخوانید
  • تعزیه
    علی بلوکباشی

    از مادۀ «ع ز ی» به معنای صبر و شکیبایی کردن ( المنجد، ذیل عزی). این واژه در فرهنگ و ادبیات مذهبی مسلمانان، به‌ویژه شیعیان، به معانی گوناگون دیگر به کار می‌رود. عزا و سوگ، مجلس عزاداری و روضه‌خوانی، نوحه‌سرایی در مرگ و شهادت امامان و معصومین، به‌ویژه سیدالشهداء امام حسین(ع)، همدردی با مصیبت دیدگان و تسلیت گفتن و سر سلامت دادن به بازماندگان از دست رفته، از رایج‌ترین معانی و مفاهیم این واژه است (بلوکباشی،23؛ نیز نک‍ : لغت‌نامه...، ذیل تعزیت و تعزیه؛ EI1, VIII/ 711). اطلاق تعزیه به نوعی نمایش آیینی ـ مذهبی دربارۀ واقعه‌های تاریخی ـ مذهبی و حماسی،وعمدتاً واقعۀ کربلا و شهادت امام حسین(ع) و یاران او و مصایب خاندان پیامبر(ص)، از مفاهیم اصطلاحی این واژه در ایران است (بلوکباشی، همانجا؛ نیز نک‍ : ه‍ د، تعزیه‌خوانی).

    بیشتر بخوانید
  • بیرونی
    یونس کرامتی

    بیرونی‌، ابوریحان‌ محمد بن‌ احمد بیرونی‌ خوارزمی‌ (362- پس‌ از 440 ق‌ /973- 1048 م‌)، دانشمند پرآوازۀ ایرانی‌. وی‌ در میان‌ دانشمندان‌ دورۀ اسلامی‌ بیشتر با كنیۀ خود و به‌ ندرت‌ با نسبت‌ خوارزمی‌ شناخته‌ می‌شود، اما پژوهشگران‌ اروپایی‌ معمولاً او را بیرونی‌ می‌نامند.

    بیشتر بخوانید
  • پاوه
    محسن احمدی

    پاوه‌، شهرستان‌ و شهری‌ در استان‌ كرمانشاه‌. 

    بیشتر بخوانید

تازه های نشر مرکز

اخبار و گزارش

کارگاه و سمینار

مقالات دائرة المعارف بزرگ اسلامی براساس موضوع

لطفا گوشی خود را به حالت عمودی برگردانید

ورود

مرا به خاطر بسپار.

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

verifycodesent

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: