فصول اثری ادبی از میبدی / حسین مسرّت*
فصول اثری ادبی از میبدی / حسین مسرّت*

دیار مردپرور میبد در درازنای تاریخ پرفراز و نشیب خود، بزرگانی را به پهنۀ فرهنگ و دانش ایران عرضه کرده است که یکی از آنان، ابوالفضل رشیدالدّین میبدی، آفرینندۀ تفسیر جاودانی کشف الاسرار و عدّة الابرار است.

1405/3/30 ۱۱:۴۹
در باب فهرست مقالات فارسی روانشاد ایرج افشار / ایران‌ناز کاشیان*
محمدحسن گنجی دانشمند برتر جهان در حوزۀ هواشناسی / شیوا جعفری*
محمدحسن گنجی دانشمند برتر جهان در حوزۀ هواشناسی / شیوا جعفری*

نام محمدحسن گنجی در تاریخ علم ایران با جغرافیا، هواشناسی و آموزش عالی گره خورده است. او از دانشمندانی بود که در عرصۀ پژوهش تأثیری برجای گذاشت. امروز که سالروز تولد این دانشمند بزرگ است، فرصتی مناسب برای یادآوری نقش علم، آموزش و تلاش مستمر در جامعه به‌شمار می‌آید.

1405/3/23 ۱۴:۲۰
ادامه مطلب
جزیره خارک به روایت ابوالقاسم انجوی شیرازی
جزیره خارک به روایت ابوالقاسم انجوی شیرازی

انجوی شیرازی در خاطرات خود از خارک نوشته است: تا چشم کار می‌کرد گرد بر گرد جزیره، آب بود و صبح که می‌شد خورشید از یک سمت آب بیرون می‌آمد و غروب، در طرف روبه‌رو توی آب فرو می‌رفت. تا آنجا که در افق زمین به آسمان می‌چسبید آبی می‌زد. غیر از آب هیچ چیز نبود و غیر از دریا هیچ چیز به چشم نمی‌خورد.

1405/1/17 ۱۲:۰۳
زبان فارسی و اهمیت آن / عبدالعظیم قریب
زبان فارسی و اهمیت آن / عبدالعظیم قریب

زبان فارسی مانند ملت و نژاد ایران در حوادث و نوائب بسیار و مصائب سخت و ناگوار که پیوسته حیات و هستی ملت ما را تهدید میکرده هرچند دچار تحول و دگرگونی فراوان گردیده است ولی خوشبختانه براثر غیرت و شهامت و حمیت و همت مردم این کشور باشکوه و فر و بزرگان و دانشمندانش پایدار و استوار مانده و راه زوال زیادی نپیموده است

1404/12/9 ۰۸:۴۴
داستان راهیابی شعر فارسی به جهان غرب / آن ماری شیمل – ترجمه: فریدون بدره‌‏ای
داستان راهیابی شعر فارسی به جهان غرب / آن ماری شیمل – ترجمه: فریدون بدره‌‏ای

آن‌ماری شیمل (۱۹۲۲ ـ ۲۰۰۳م) اسلام‌پژوه، عرفان‌پژوه و شرق‌شناس آلمانی سال ها در زمینه الهیات اسلامی، تاریخ ادیان و تصوف در دانشگاه‌های آلمان، ترکیه و آمریکا تدریس کرد. وی بر آن بود تصویری که اروپای قرون وسطی از اسلام و مسلمانان ارائه داده، مخدوش است و خود کوشید تا حدی آن را تعدیل کند. او آثار متعددی در زمینه الهیات، عرفان و فرهنگ اسلامی تألیف کرد.

1404/10/7 ۱۰:۱۹
ادامه مطلب
نگاهی به «جُنگ مرتضی‌قلی شاملو» (محفوظ در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی)
نگاهی به «جُنگ مرتضی‌قلی شاملو» (محفوظ در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی)

جُنگ یا ژنگ یا بیاض و سفینه، دفتری بوده است که بسیاری از دانشمندان در سفر و حضر، همراه داشته، یادداشت‌های گوناگون، یا رساله یا سروده‌های دلچسب از خود یا دیگران را معمولاً بی‌نظم و ترتیبی در آن گرد می‌آورده‌اند.

1405/3/26 ۰۹:۵۷
دربارۀ کهن‌ترین نسخۀ شاهنامۀ شناخته‌شده در ایران (محفوظ در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی)
دربارۀ کهن‌ترین نسخۀ شاهنامۀ شناخته‌شده در ایران (محفوظ در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی)

«شاهنامۀ فردوسی همراه با خمسۀ نظامی» نسخه‌ای کهن از شاهنامۀ فردوسی است که از سه چهار قرن پیش در خاندان قدیمی سعدلو، یکی از خاندان‌های مقیم نخجوان و آذربایجان نگهداری می‌شده است.

1405/3/17 ۱۱:۳۵
معرفی لایحه قانونی تأسیس سازمان اسناد ملی
معرفی لایحه قانونی تأسیس سازمان اسناد ملی

اسناد ملی و میراث مکتوب مجموعه ای از اندیشه ها، ارزش‌ها، فرهنگ و تغییر و تحولات ملت‌ها هستند که بخش بزرگی از گذشته را بازگو می‌کنند. هر یک از آثار مکتوب، سند اندیشه و خط مشی و سیر تحولات گذشتگان در بستر شرایط اقتصادی، فرهنگی و سیاسی آن کشور است که به آیندگان واگذار می‌شود و پشتوانه اصالت تاریخ و بالندگی ملی است.

1405/2/21 ۱۰:۳۴
ادامه مطلب
واکاوی «شاهنامه و هویت ملی» در گفت‌وگو با ابوالقاسم اسماعیل‌پور
 گفت‌و‌گو با دکتر حسن انوری دربارۀ ایران و بازتعریف فرهنگ و مرزهای جغرافیایی وطن
گفت‌و‌گو با دکتر حسن انوری دربارۀ ایران و بازتعریف فرهنگ و مرزهای جغرافیایی وطن

«ایران»، پول، حکومت، سرزمین یا حتی خاک نیست. ایران، ازنظر فردوسی و ازنظر ما که امروز بعد از هچند صد سال داستان‌های کهن شاهنامه را می‌خوانیم، مجموعه‌ای از «معنا» است. در این ملت، در این خاک، ویژگی‌ها و خصوصیت‌هایی است که کمی متفاوت از دیگر کشورها و ملت‌هاست و همین، راز ماندگاری ایران است. دلیل این پایندگی در روح این ملت است. روحی که توانسته آثار بزرگ ادبی به‌وجود آورد.

1405/2/26 ۰۹:۵۷
گفت‌وگو با مهدی گوهری درباره «سفرنامه برادران امیدوار»
گفت‌وگو با مهدی گوهری درباره «سفرنامه برادران امیدوار»

مهدی گوهری گفت: برادران امیدوار به اقلیم‌های متفاوتی از کره زمین در طی سفر ۱۰ ساله خود قدم گذاشتند از صحراهای سوزان تا سرمای قطب، از شهر نیویورک تا قبایل بدوی آمازون. این گستردگی مقاصد سفر باعث شده آنها اثرگذاری جغرافیا بر فرهنگ را با چشمان خود ببینند و در سفرنامه خود خواننده را از آن آگاه کنند. اینکه اقلیم سرد قطب سبک زندگی و فرهنگ خاص خود را برای اسکیموها رقم زده در سفرنامه برادران امیدوار مشهود است.‌

1405/2/22 ۱۰:۵۱
ادامه مطلب
گزارش تصویری آیین یادبود «جلال خالقی مطلق» در مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی
گزارش تصویری حضور دکتر شفیعی کدکنی در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
گزارش تصویری برگزاری آیین یادبود چهلمین روز درگذشت «اصغر دادبه» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (۲)
ادامه مطلب

مداخل برگزیده

  • قفل آجین

    قُفْلْ‌آجین، یا قفل‌زنی (آهین‌بندی)، گونه‌ای از مراسم سوگ در ایام محرم.

    ادامه مطلب
  • عاشورا
    محمدعلی جودکی

    عاشورا، روز دهم محرم، مصادف با شهادت امام حسین (ع) که بزرگ‌ترین روز سوگواری در میان شیعیان است. واقعۀ عاشورا از رویدادهای مهم تاریخ شیعیان به شمار می‌رود که با بازتولید بسیاری از رخدادها و صحنه‌های حماسۀ کربلا به فرهنگ عامه راه یافته است.

    ادامه مطلب
  • شام غریبان
    عمادالدین باقی

    مراسمی که در شبهای 11 تا 13 محرم به یاد نخستین شب آوارگی و غربت اسیران کربلا و اندوه آنان در غیاب شهیدان روز عاشورا برگزار می‌شود.

    ادامه مطلب
  • تعزیه
    علی بلوکباشی

    از مادۀ «ع ز ی» به معنای صبر و شکیبایی کردن ( المنجد، ذیل عزی). این واژه در فرهنگ و ادبیات مذهبی مسلمانان، به‌ویژه شیعیان، به معانی گوناگون دیگر به کار می‌رود. عزا و سوگ، مجلس عزاداری و روضه‌خوانی، نوحه‌سرایی در مرگ و شهادت امامان و معصومین، به‌ویژه سیدالشهداء امام حسین(ع)، همدردی با مصیبت دیدگان و تسلیت گفتن و سر سلامت دادن به بازماندگان از دست رفته، از رایج‌ترین معانی و مفاهیم این واژه است (بلوکباشی،23؛ نیز نک‍ : لغت‌نامه...، ذیل تعزیت و تعزیه؛ EI1, VIII/ 711). اطلاق تعزیه به نوعی نمایش آیینی ـ مذهبی دربارۀ واقعه‌های تاریخی ـ مذهبی و حماسی،وعمدتاً واقعۀ کربلا و شهادت امام حسین(ع) و یاران او و مصایب خاندان پیامبر(ص)، از مفاهیم اصطلاحی این واژه در ایران است (بلوکباشی، همانجا؛ نیز نک‍ : ه‍ د، تعزیه‌خوانی).

    ادامه مطلب
  • بیل زنی
    حسن ذوالفقاری

    مراسمی محلی که در ایام محرم به‌ویژه در روز عاشورا در برخی از مناطق ایران اجرا می‌شود. 

    ادامه مطلب

تازه های نشر مرکز

اخبار و گزارش

کارگاه و سمینار

پربازدیدترین مقالات

مقالات دائرة المعارف بزرگ اسلامی براساس موضوع

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

عضویت در خبرنامه.

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: