مقاله

ما از کوشش‌های گاه تحسین برانگیز خاورشناسان از صد - صد و پنجاه سال پیش تاکنون آگاهیم. حتی در دوران‌های کهن‌تر خدمات ایشان برای آیندۀ پژوهش‌های شرقی بسیار راه‌ گشا بوده است.

این روزها، هم‌زمان با گسترش سریع هوش مصنوعی و افزایش توانایی آن در جست‌وجو، پردازش و تولید محتوا، این پرسش بیش از گذشته شنیده می‌شود که آیا دانشنامه‌نگاری به شیوه سنتی همچنان ضرورتی دارد؟

قدمت قلعۀ الموت یا هستۀ اصلی قلعه، به روزگاری کهن‌تر و دست کم به سدۀ ۳ق باز می‌گردد. اگر چه بنا بر بعضی روایات محلی و بسیار متأخر، وقتی حسن صباح به الموت آمد، استحکامات و قلعه وجود نداشت ولی این روایت با گزارش مورخان کهن ــ که در وقایع پایان سدۀ ۳ و اوایل سدۀ ۴ق به آنجا اشاره کرده‌اند ــ منافات دارد.

واقع شدن جزایر بحرین میان ناحیۀ اَحساء (در ساحل شرقی شبه جزیرۀ عربستان) و قطر، در فاصله‌ای تقریباًبرابر از این دو سرزمین، موقع جغرافیایی ویژه و ممتازی بدان داده است.

اگر بگوییم که شاهنامۀ فردوسی از یک طرف عمیقاً با هویت ملّی ایرانیان و از طرف دیگر، در مقام فاخرترین نمونۀ شعر فارسی، با زبان فارسی عجین شده است گزافه نگفته‌ایم، زیرا این کتاب هم حاوی زبان ملّی و هم داستان‌های ملّی ماست و از این رو از دیگر تألیفاتی که به زبان فارسی کلاسیک نوشته شده‌اند متمایز است.

این مختصر به پاره‌ای ویزگی‌های زبان کتاب نقض اختصاص دارد. نثر نقض دقیقاً نثر کتاب‌های قرن ششم است، با تأثّری مختصر از گویش قدیم ری.

دانشنامه‌ها تنها مجموعه‌ای از اطلاعات نیستند، بلکه بازتابی از نگاه هر تمدن به دانش، تاریخ و فرهنگ خویش است. از این‌رو، تاریخ دانشنامه‌نگاری را باید بخشی از تاریخ اندیشه و تمدن دانست.

راه چاره ابر بحران انرژی کشور، دگرگون سازی بنیادین دیدگاه‌ها، سیاست‌ها و شیوه اجرای تدبیرهاست و نکته پراهمیت آن که داستان انرژی، حتما بایستی یکپارچه و هماهنگ، سیاست‌گذاری شود. چه بسا بهتر باشد، موضوع مدیریت آب هم در کنار انرژی دیده شود.

عنوان «دکتر» برای استاد دانشگاه، در ذهن ما همواره با نام‌هایی گره خورده بود که فراتر از دیوارهای دانشگاه و مرزهای جغرافیا اثر گذاشته‌اند؛ چهره‌هایی در ادبیات، فلسفه، تاریخ، جامعه‌شناسی و نقد که آثارشان البته نه‌تنها در کلاس‌های درس، بلکه در فضای عمومی نیز خوانده می‌شد.

دیار مردپرور میبد در درازنای تاریخ پرفراز و نشیب خود، بزرگانی را به پهنۀ فرهنگ و دانش ایران عرضه کرده است که یکی از آنان، ابوالفضل رشیدالدّین میبدی، آفرینندۀ تفسیر جاودانی کشف الاسرار و عدّة الابرار است.