ادب مرد به ز دولت اوست / احمد مسجدجامعی
ادب مرد به ز دولت اوست / احمد مسجدجامعی

در فضای کنونی صداهایی در برخورد با معترضان شنیده می‌شود که برخی خارج از عرف و قواعد اجتماعی و فرهنگی و آموزه‌های اخلاقی است. در‌حالی‌که قدرت آداب خاص خود را دارد و روش و راه سخن‌گفتن مناسب می‌طلبد.

1401/7/10 ۱۱:۰۲
فیروزه در هنر و تمدن اسلامی / حسن بلخاری
فیروزه در هنر و تمدن اسلامی / حسن بلخاری

رنگها و سنگها به دو دلیل در فرهنگ ایرانی اسلامی، جایگاه و مکانتی فراتر از جایگاه فیزیکی و مادی خود دارند. دلیل اول، وجود آیات و روایات و تقریر مکانت معنوی رنگ و سنگ در متون مذهبی و اسلامی است؛ و دلیل دوم توجه به وجوه معنوی رنگها و سنگها در متون عرفانی، برای مثال آرای نجم رازی، نجم‌الدین کبری، علاءالدوله سمنانی و… در باره مبانی عرفانی و معنوی رنگها یا مباحثی است که در باب سنگهایی چون عقیق و لعل و یاقوت و زمرد و فیروزه در متون حکمی و عرفانی وجود دارد.

1401/7/10 ۱۰:۳۸
عشق معرفت آموز / علیرضا شعبانلو
عشق معرفت آموز / علیرضا شعبانلو

اصلی‌ترین و اولین و آخرین نقش عشق در اغلب اندیشه‌های دینی، عرفانی و فلسفی، نقش معرفت بخشی آن در خودشناسی و هستی شناسی و خداشناسی است و دیگر نقش‌ها و وجوه عشق همگی در ذیل این مقوله می‌گنجند. در نزد مولوی نیز نقش معرفت بخشی عشق اصلی‌ترین نقش آن است.

1401/7/10 ۱۰:۲۲
ادامه مطلب
همه گویند و سخن گفتن سعدی دگر است / احمد مهدوی دامغانی
همه گویند و سخن گفتن سعدی دگر است / احمد مهدوی دامغانی

مقاله‏‌ی حاضر ناظر بر اقتباسات یا تشابهات سعدی در گلستان و بوستان از اشعار عرب است،ولی مطلقا به«متنبی»و شعر او المامی نشده است،و غرض نهایی از این مقاله،مقابله و مقایسه‌‏ی‏ مضامین مذکور با یک‏دیگر و نمایاندن مقام والای غیرقابل قیاس‏ سعدی با دیگران و اثبات همان فرموده‌‏ی خود اوست که:«همه گویند ولی گفته‌‏ی سعدی دگر است»

1401/4/6 ۱۲:۲۷
حیات و روش فلسفی صدرا / علامه محمد‌حسین طباطبائی
حیات و روش فلسفی صدرا / علامه محمد‌حسین طباطبائی

‌صدرالدین شیرازى که در میان عامه مردم به «ملاصدرا» و در میان اهل‌ علم به «صدرالمتألهین » معروف ‌است، از خانواده قوام شیرازى و پسر منحصر به فرد میرزا ابراهیم مى‌باشد که گویا سمت وزارتى نیز داشت.

1401/3/1 ۱۱:۰۹
همسرم: اسلامی‌ندوشن / شیرین بیانی
همسرم: اسلامی‌ندوشن / شیرین بیانی

به باور من، محمدعلی اسلامی ندوشن نویسنده‌ای تواناست. نویسنده ذوقی دارد که دیگران فاقد آنند. رسالت نویسنده در این است که بلندگوی کسانی باشد که توان فکر کردن به مسائل گوناگون و مهم را دارند، ولی توان بازگو کردن و پرورانیدن آن را ندارند.

1401/2/11 ۰۹:۲۷
ادامه مطلب
محرم سال 1289 به روایت ناصرالدین شاه
محرم سال 1289 به روایت ناصرالدین شاه

تهران در دوران قاجار تکایای بسیاری داشت که در دهه عاشورا و سایر روزهای عزاداری مورد استفاده عزاداران حسینی قرار می‌گرفت. مهم‌ترین تکیه تهران که اینک اثری از آن باقی نمانده، تکیه دولت تهران بود. در این گزارش به خاطرات ناصرالدین شاه در دهه عاشورای سال ۱۲۸۹ هجری قمری یعنی یکسال پیش از پایان بنای تکیه دولت آمده است.

1401/5/18 ۰۹:۴۶
سندی که می‌گوید فارسی زبان رسمی هندوستان بوده
منتخبی از اسناد، نقشه‌ها و مکتوبات مربوط به خلیج فارس در آرشیو مرکز اسناد کتابخانه مجلس
ادامه مطلب
مولانا؛ روایتِ ادیبی ورای زمان و مکان
مولانا؛ روایتِ ادیبی ورای زمان و مکان

«حیات انسانی پنج گزاره‌ی معرفت شناختی و تجربی مشترک دارد و شاید بشود گفت همه‌ی تقلّاهای معرفت‌شناختی بشری گرد این پنج گزاره شکل گرفته: اله/انسان/زندگی/مرگ/عشق. در سرتاسر هستی بشری، مولاناست شاید که به طرزی مبسوط و متعهدّانه به طرح و تبیین این پنج گزاره در شعرش کوشیده و بنابراین می‌شود او را به عنوان جامع‌ترین دایره‌المعارف مواجه با کلان گزاره‌های هستی بشری شناخت. این است که مولانا را از آن همه‌ی بشریّت می‌کند.»

1401/7/11 ۱۶:۵۱
نگاه مولانا به جهان در گفت‌وگو با علی اصغر باباصفری
نگاه مولانا به جهان در گفت‌وگو با علی اصغر باباصفری

مولانا ائتلاف و پیوستگی گردون، آسمان و افلاک را به‌واسطه عشق می‌داند و معتقد است که بدون عشق همه‌جا تیره‌وتار است. عشق است که همه خمیدگی‌ها را به‌راستی و درستی تبدیل می‌کند و بی‌عشق همه‌چیز خمیده، راکد و بی‌وجود است و همین نگاه عاشقانه است که چنین شور و حسی را در اشعار مولانا ایجاد کرده و در نگاه و بینش او شور و نشاط در جهان هستی به‌واسطه عشق است و همه ذرات هستی از عشق، در جوش و خروشند.

1401/7/11 ۱۶:۳۱
«مفتشین مدارس در دوره قاجار و پهلوی» در گفت و گو با زهرا علیزاده بیرجندی
«مفتشین مدارس در دوره قاجار و پهلوی» در گفت و گو با زهرا علیزاده بیرجندی

زهرا علیزاده بیرجندی می‌گوید: شاید تصور کنید امروز که اوضاع خیلی تغییر کرده و پیشرفت‌های زیادی در بحث بهداشت و درمان رخ داده نیاز به این روش‌های گذشته نیست اما متاسفانه در برخی نقاط محروم کشور ما همان بیماری‌ها و معضلات وجود دارد و حتی در مدارس برخی شهرها همچنان بیماری‌هایی دیده می‌شود که در گزارش‌های بازرسان به آن اشاره شده است. بنابراین گزارش‌های کتاب «مفتشین مدارس در دوره قاجار و پهلوی» در انتقال تجربیات گذشته و داشتن یک الگو موثر است.

1401/7/4 ۰۹:۵۹
ادامه مطلب
رونمایی از کتاب «جنگ‌های صلیبی» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
حضور رئیس مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی در آیین تشییع آیت‌الله‌العظمی موسوی بجنوردی
تشکیل شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پس از دوسال
تشکیل شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پس از دوسال

نخستین جلسۀ شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی)، پس از دوسال وقفه، که ویروس عالم‌گیر کرونا سبب شده بود، در آخرین روزهای سدۀ چهاردهم خورشیدی، عصر سه‌شنبه، هفدهم اسفند برگزار شد.

1400/12/18 ۱۳:۴۵
ادامه مطلب

مداخل برگزیده

  • ابن سینا
    فتح الله مجتبایی,شرف الدین خراسانی,علیرضا جعفری نائینی,تقی بینش

    ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا (370-428ق / 980-1037م)، بزرگ‌ترین فیلسوف مشایی و پزشک نامدار ایران در جهان اسلام.

    ادامه مطلب
  • بیرونی
    یونس کرامتی

    بیرونی‌، ابوریحان‌ محمد بن‌ احمد بیرونی‌ خوارزمی‌ (362- پس‌ از 440 ق‌ /973- 1048 م‌)، دانشمند پرآوازۀ ایرانی‌. وی‌ در میان‌ دانشمندان‌ دورۀ اسلامی‌ بیشتر با كنیۀ خود و به‌ ندرت‌ با نسبت‌ خوارزمی‌ شناخته‌ می‌شود، اما پژوهشگران‌ اروپایی‌ معمولاً او را بیرونی‌ می‌نامند.

    ادامه مطلب
  • پاوه
    محسن احمدی

    پاوه‌، شهرستان‌ و شهری‌ در استان‌ كرمانشاه‌. 

    ادامه مطلب
  • آزادی بیان

    آزادیِ بَیان [āzādī-ye bayān]، یکی از پذیرفته‌ترین اصول حیات سیاسی و اجتماعی در عصر جدید. 3 دلیل اصلی که در دفاع از آن اقامه می‌شود، این است که آزادی بیان اولاً اساس جست و جوی حقیقت است، ثانیاً یکی از عناصر بنیادی دمکراسی است و ثالثاً یکی از آزادیهایی است که از نظر کرامت و بهروزی انسان کیفیت تعیین‌کننده دارد. مدافعان آزادی بیان همچنین یادآور می‌شوند که اجازه یافتن حکومتها برای کنترل گفته‌ها و نوشته‌ها خطرناک است. با این حال، عموماً موافقت وجود دارد که بیان باید مشمول بعضی حدود باشد. بیشتر مناقشات کنونی دربارۀ آزادی بیان به همین حدود مربوط می‌شود. عده‌ای توجهشان معطوف به این است که اصولاً «بیان» عبارت از چیست؛ و دیگران به اینکه بیان ممکن است چه لطمه‌هایی به بار آورد.

    ادامه مطلب
  • آزادی سیاسی و مدنی

    آزادیِ سیاسیْ وَ مَدَنی [āzādī-ye siyāsī va madanī]، غرض از آزادی عموماً حق افراد در عمل به انتخاب خویش است؛ و به این معنا غالباً به آن آزادی فردی می‌گویند. ولی این اصطلاح همچنین به حق حاکمیت اقوام و ملل نیز اطلاق می‌شود که در این صورت آزادی ملی نام می‌گیرد. هنگامی که صفات سیاسی و مدنی به آزادی افزوده ‌شود، عموماً مقصود: 1. حقوقی است که دولت بهره‌مندی از آنها را در سایۀ قانون و در حیات ملی برای جمیع شهروندان متساویاً صرف‌نظر از نژاد و دین و مذهب و جنسیت تضمین می‌کند؛ و 2. منظور آزادی بیان و آزادی اجتماعات و آزادی مطبوعات و آزادی انتخاب دین و مذهب است و نیز تضمین برخورداری شهروندان از حمایت قانون و تحدید قدرت دولت برای مداخلۀ ناروا در تصمیمات و کارهای آنان.

    ادامه مطلب

تازه های نشر مرکز

اخبار و گزارش

کارگاه و سمینار

مقالات دائرة المعارف بزرگ اسلامی براساس موضوع

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: