سه الگوی رفتاری خوراک ایرانیان / یعقوب خزائی
سه الگوی رفتاری خوراک ایرانیان / یعقوب خزائی

غذا و خوراک از مهمترین نیازها و فعالیت‌های اجتماعی بشری است که بدون آن امکان تکوین و بسط دیگر توانش‌های انسانی وجود ندارد. یکی از ویژگی‌های بنیادین فرهنگی هر جامعه آداب مربوط به خوراک مردمان آن جامعه است.

1400/9/15 ۰۹:۵۴
تخت سلیمان در گذر زمان (بررسی تحولات تاریخی تخت سلیمان در دوره اسلامی با اتکا به منابع تاریخی)
تخت سلیمان در گذر زمان (بررسی تحولات تاریخی تخت سلیمان در دوره اسلامی با اتکا به منابع تاریخی)

بر اساس منابع تاریخی آتشکده آذرگشنسب یکی از سه آتشکده مهم ساسانیان بوده است. جایگاه این آتشکده در منابع پهلوی گنزک ذکر گردیده که اعراب آن را شیز می‌گفتند و این آتشکده تا قرن چهارم هجری روشن بوده است.

1400/9/15 ۰۹:۴۲
تأملی در کارنامه سیاسی و کتاب خاطرات و خطرات مهدی قلی خان مخبرالسلطنه هدایت / یوسف متولی حقیقی
تأملی در کارنامه سیاسی و کتاب خاطرات و خطرات مهدی قلی خان مخبرالسلطنه هدایت / یوسف متولی حقیقی

طولانی ترین دوران نخست وزیری در دوره رضاشاه را مهدی قلی خان مخبرالسلطنه ی هدایت داشته است. وی که به مدت ۶ سال از ۱۳۰۶ تا ۱۳۱۲ عهده دار این منصب بوده خاطرات خود را از دوران سلطنت هفت پادشاه قاجار و پهلوی تحت عنوان خاطرات و خطرات به رشته ی نگارش در آورده است.

1400/9/14 ۱۳:۲۷
ادامه مطلب
زبان فارسی، بنیان فکر و فرهنگ ما / غلامحسین یوسفی
اسفندیار و راز رویین‌تنی / محمدعلی اسلامی ندوشن
تاریخ نگاری بیهقی / عباس زریاب خویی
تاریخ نگاری بیهقی / عباس زریاب خویی

بیهقی حس یا احساس تاریخ داشته است. مقصود از حس یا احساس تاریخی انگیزۀ درونی و عشق باطنی بدانستن تاریخ و تحقیق و ضبط آنست و بیهقی این حس را داشته است و تاریخ خود را بداعی این احساس و شوق باطنی نوشته است

1400/8/4 ۰۹:۲۷
ادامه مطلب
منهج الهدایه رضا قلی‌خان هدایت در وقایع کربلا
کتابخانه و موزه ملی ملک میزبان قدیم‌ترین کتاب چاپی «القانون فی الطب» ابن سینا
کتابخانه و موزه ملی ملک میزبان قدیم‌ترین کتاب چاپی «القانون فی الطب» ابن سینا

ابوعلی حسین بن عبدالله بن حسن بن علی بن سینا به القاب و نام‌هایی گوناگون مانند ابوعلی سینا، ابن سینا و شیخ‌الرییس مشهور بود. او به سال ۳۵۹ خورشیدی در بلخ متولد شد و در سال ۴۱۶ خورشیدی پس از سفرهایفراوان علمی و گاه مهاجرت‌های اجباری در همدان چشم از جهان فروبست.

1400/6/15 ۱۰:۲۴
نسخ طبی ابن سینا در کتابخانه مجلس
نسخ طبی ابن سینا در کتابخانه مجلس

به مناسبت روز بزرگداشت ابوعلی سینا و روز پزشک، تصاویر صفحات آغازین تعدادی از نسخ طبی تألیف ابن سینا که در بخش خطی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی نگهداری می‌شود، تقدیم می‌گردد.

1400/6/7 ۱۲:۴۶
ادامه مطلب
گفت و گو با حسن انصاری درباره رویکرد مکتب معارفی خراسان در اندیشه دینی معاصر
گفت و گو با حسن انصاری درباره رویکرد مکتب معارفی خراسان در اندیشه دینی معاصر

سال ۱۳۰۰ خورشیدی سپری می‌شد. فضای علمی حوزه علمیه مشهد با مبانی فکری آخوند خراسانی عجین شده بود. فرزند بزرگ آخوند، پایگاه علمی مهمی در این شهر داشت و دیگر مدرسان حوزه نیز همین مسیر را ادامه می‌دادند. اما در سال‌های ابتدایی قرن چهاردهم خورشیدی، اتفاقی مهم سبب تحولی بزرگ در جریان اندیشه‌ای مشهد شد.

1400/9/15 ۱۰:۰۷
گفت‌وگو با بهاءالدین خرمشاهی درباره حافظ و نوع خوانش او از این شاعر بزرگ
گفت‌وگو با بهاءالدین خرمشاهی درباره حافظ و نوع خوانش او از این شاعر بزرگ

نام بهاءالدین خرمشاهی چنان با حافظ گره خورده است که سخن ‌گفتن از حافظ بدون کتاب‌ها و تفسیرهای او امکان ندارد. خرمشاهی حافظ را «مصلح اجتماعی» می‌خواند؛ شاعری اجتماعی که شعرها و مفاهیمش را از اجتماع گرفته و به اجتماع برگردانده است.

1400/9/15 ۰۸:۵۷
گفت‌وگو با عباسعلی غفاری درباره وضعیت تاریخ‌نگاری زنان در ایران معاصر
گفت‌وگو با عباسعلی غفاری درباره وضعیت تاریخ‌نگاری زنان در ایران معاصر

عباسعلی غفاری، استاد تاریخ دوره صفویه معتقد است در رابطه با تاریخ‌نگاری زنان، گویی اصلا زنان وجود ندارند و سیر تاریخ در رهگذر پادشاهان و مردان است. برای همین از زنان کمتر گزارش داریم و مطلب کمتری پیدا می‌کنیم اما این به معنای آن نیست که در منابع مطلبی درباره زنان پیدا نمی‌شود.

1400/9/14 ۰۹:۱۱
ادامه مطلب
گزارش تصویری بازدید شهردار منطقه یک تهران از مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی
تصاویری از گنجینه پنج‌هزار ساله ایران در لندن
تصاویری از گنجینه پنج‌هزار ساله ایران در لندن

۳۰۰ اثر از پنج‌هزار سال پیش تا تاریخ معاصر ایران در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن به نمایش گذاشته شده است، اما آن‌ها چه آثاری هستند که توجه تاریخ‌دان‌ها و رسانه‌های خارجی را به خود جلب کرده‌اند.

1400/3/8 ۱۱:۲۵
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار
گزارش تصویری اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار

پنجمین و ششمین مراسم اعطای جایزۀ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار صبح روز سه شنبه 22 مهرماه 1399 با حضور تنی چند از اعضای هیئت داوری ، نمایندۀ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی و برندگان این دوره در مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

1399/7/23 ۱۱:۰۳
ادامه مطلب

مداخل برگزیده

  • آذر
    احمد تفضلی

    آذَر [āzar]، نام نهمین ماه از سال و سومین ماه از فصل پاییز در سال شمسی در تقویم کنونی ایرانی، و نیز نام نهمین روز از هر ماه شمسی در تقویم ایرانیان قدیم. آذر (در تلفظ فارسی میانه: آدُر) به معنی «آتش» است که به عقیدۀ زردشتیان یکی از ایزدان بوده است (نک‍ : ﻫ د، آتش). 

    ادامه مطلب
  • اصفهان
    آذرتاش آذرنوش,عباس سعیدی,احمد پاکتچی,فرامرز حاج منوچهری,مهبانو علیزاده,امیر جابری

    یكی از شهرهای بزرگ ایران با جمعیتی برابر 025‘127‘1 نفر (1370 ش) و نیز استان و شهرستانی به همین نام در مركز ایران.

    ادامه مطلب
  • جنگل، جنبش
    شاپور رواسانی

    جُنْبِش، جنبشی به رهبری میرزا کوچک خان جنگلی بر ضد استبداد، استعمار و اشغال ایران توسط بیگانگان.

    ادامه مطلب
  • تخت سلیمان
    علی کرم همدانی,علی موسوی

    تَخْتِ‌سُلِیْمان‌، بخش‌ و مجموعۀ آثار تاریخی‌ در شهرستان‌ تكاب،‌ واقع‌ در جنوب‌ شرقی‌ استان‌ آذربایجان‌ غربی‌.

    ادامه مطلب
  • اصفهان، مکتب نقاشی
    یدالله غلامی

    \maktab-e naqqāšī-ye esfahān\، عنوانی برای مجموعۀ ویژگیهای نگارگری در پایتخت صفویه.

    ادامه مطلب

تازه های نشر مرکز

اخبار و گزارش

  • هفتاد‌و‌پنج سالگی عبدالحسین آذرنگ، آقای کوه و کتاب

    پانزدهم آذر زادروز عبدالحسین آذرنگ، عضو شورای عالی علمی و مدیر بخش تاریخ معاصر و مفاهیم و عناوین ویژه مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است. به همین مناسبت روزنامه شرق ویژه نامه ای برای این نویسنده، پژوهش‌گر، مترجم، ویراستار، مدرس و دانشنامه‌نگار منتشر کرده است.

    ادامه مطلب
  • تاریخ‌نگاری قاجار در تاروپود نوشته‌های زنانه

    نگاه زنانه به اتفاقات تاریخی، اجتماعی و سیاسی در مکتوبات آن‌ها راهگشای بررسی روزمره زنان با ساختار جامعه قاجار است که با نگاهی به آثار نوشته شده به‌دست زنان می‌تواند ماده اولیه پژوهش‌های حوزه تاریخ باشد.

    ادامه مطلب
  • ریشه‌یابی زمینه‌های انحطاط دولت صفویه از آغاز تا فروپاشی

    کتاب ریشه‌یابی زمینه‌های انحطاط دولت صفویه (از آغاز تا فروپاشی) نوشته محسن بیگدلی به همت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منتشر شد.

    ادامه مطلب
  • نظامی گنجوی قله‌ای فراتر از تیشه هویت‌تراشان

    نظامی گنجوی شاعر پارسی‌گوی و خداوندگار حماسه‌های عاشقانه ایران، از ستون‌های شعر و ادب این سرزمین و دارای شهرتی جهانی است و به نظر پژوهشگران فرهنگ و ادبیات، جعل عنوان و دیوان او با هدف هویت‌تراشی از سوی هر کشور دیگر، تحریف تاریخ و حقیقت محسوب می‌شود.

    ادامه مطلب
  • ابوالمشاغل حکومت قاجار و پهلوی

    مهدی قلی خان هدایت ملقب به مخبرالسلطنه در دو دوره تسلط پادشاهان قاجار و پهلوی بر این مشاغل متعددی را بر عهده داشت. تعدد مشاغل و پستهای او به حدی بود که او را ابوالمشاغل شاهان قاجار و پهلوی خواندند. او شش سال صدراعظم رضاشاه، پنج بار وزیر فوائد عامه و تجارت، چهار بار وزیر علوم و دادگستری، سه بار استاندار آذربایجان، وزیر دارایی و داخله، استاندار فارس، نمایندگی چهارمین دوره مجلس شورای ملی و ریاست دیوان تمیز بود.

    ادامه مطلب

کارگاه و سمینار

مقالات دائرة المعارف بزرگ اسلامی براساس موضوع

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: