زیبایی از منظر حکمای مسلمان / حسن بلخاری
زیبایی از منظر حکمای مسلمان / حسن بلخاری

ابویوسف یعقوب بن اسحاق کندی معروف به «ابوالحکماء» (۱۸۱قر۷۹۶م ـ ۲۵۸قر۸۷۳م) ریاضیدان، منجم و فیلسوف اسلامی، نخستین حکیم مسلمانی است که مستقیماً به آثار حکمای یونانی دسترس داشته و شخصا به ترجمه پاره‌ای از آثار ارسطو و تفسیر و بیان آنها پرداخته ‌است.

1401/4/14 ۰۹:۱۲
تحلیل مفهوم «وطن» در شعر و اندیشه میرزاده عشقی
تحلیل مفهوم «وطن» در شعر و اندیشه میرزاده عشقی

میرزاده عشقی از چهره های سرشناس و پرشور شعر عصر مشروطه است. ازجمله مواردی که در گفتار و نوشتار وی بازتاب یافته و بسامد داشته، مفهوم «وطن» است. وطن در شعر و اندیشه این شاعر جسور، با نوعی ناهمگونی و تناقض اندیشی همراه بوده است.

1401/4/12 ۱۴:۰۳
خدمت صائب تبریزی به زبان فارسی / مهدی نجفی
ادامه مطلب
همه گویند و سخن گفتن سعدی دگر است / احمد مهدوی دامغانی
همه گویند و سخن گفتن سعدی دگر است / احمد مهدوی دامغانی

مقاله‏‌ی حاضر ناظر بر اقتباسات یا تشابهات سعدی در گلستان و بوستان از اشعار عرب است،ولی مطلقا به«متنبی»و شعر او المامی نشده است،و غرض نهایی از این مقاله،مقابله و مقایسه‌‏ی‏ مضامین مذکور با یک‏دیگر و نمایاندن مقام والای غیرقابل قیاس‏ سعدی با دیگران و اثبات همان فرموده‌‏ی خود اوست که:«همه گویند ولی گفته‌‏ی سعدی دگر است»

1401/4/6 ۱۲:۲۷
حیات و روش فلسفی صدرا / علامه محمد‌حسین طباطبائی
حیات و روش فلسفی صدرا / علامه محمد‌حسین طباطبائی

‌صدرالدین شیرازى که در میان عامه مردم به «ملاصدرا» و در میان اهل‌ علم به «صدرالمتألهین » معروف ‌است، از خانواده قوام شیرازى و پسر منحصر به فرد میرزا ابراهیم مى‌باشد که گویا سمت وزارتى نیز داشت.

1401/3/1 ۱۱:۰۹
همسرم: اسلامی‌ندوشن / شیرین بیانی
همسرم: اسلامی‌ندوشن / شیرین بیانی

به باور من، محمدعلی اسلامی ندوشن نویسنده‌ای تواناست. نویسنده ذوقی دارد که دیگران فاقد آنند. رسالت نویسنده در این است که بلندگوی کسانی باشد که توان فکر کردن به مسائل گوناگون و مهم را دارند، ولی توان بازگو کردن و پرورانیدن آن را ندارند.

1401/2/11 ۰۹:۲۷
ادامه مطلب
سندی که می‌گوید فارسی زبان رسمی هندوستان بوده
منتخبی از اسناد، نقشه‌ها و مکتوبات مربوط به خلیج فارس در آرشیو مرکز اسناد کتابخانه مجلس
تاریخچه تئاتر در ایران
تاریخچه تئاتر در ایران

تاریخچه تئاتر در ایران دقیقاً مشخص نیست، اما نمایش‌های آیینی مربوط به سوگ سیاوش و کین ایرج، دال بر قدمت هنر نمایش در ایران پیش از اسلام است.

1400/12/14 ۱۵:۵۶
ادامه مطلب
اندیشه‌های ماكس وبر در گفت‌وگو با آرش حیدری
اندیشه‌های ماكس وبر در گفت‌وگو با آرش حیدری

ماكس وبر (1920-1864) فیلسوف اجتماعی، مورخ، حقوقدان و اقتصاددان برجسته آلمانی، در كنار آگوست كنت، كارل ماركس و امیل دوركیم یكی از بنیانگذاران جامعه‌شناسی محسوب می‌شود و نویسنده آثار دوران ساز و برجسته‌ای چون «اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری» و «اقتصاد و جامعه» است.

1401/4/14 ۰۹:۵۹
گفت‌وگو با کریم فیضی درباره استاد مهدوی دامغانی
گفت‌وگو با کریم فیضی درباره استاد مهدوی دامغانی

نوشتن از بزرگان فخر هماره است. این فخر در سوگ آنها رنجیست بی پایان؛ رنجی که یاد و نام نکویشان آن را التیام می‌بخشد. هجرت استاد مهدوی دامغانی از جهان فانی به دیار باقی در شمار آن رنج‌هاییست که برای بشر امروز جای سوگواری فراوان دارد. سوگ برای هجرت ستاره‌ای دیگر از آسمان علم و اندیشه.

1401/4/12 ۱۲:۳۴
سفرنامه‌ها تلنگری برای شناخت پارلمان
سفرنامه‌ها تلنگری برای شناخت پارلمان

محدثه جزئی، مولف کتاب «فرصت از دست رفته» گفت: شناخت ما از خودمان را معطوف به نوشته‌های غیرایرانی کردند. این نگاه می‌تواند به نظرم یک نقطه ضعف به شمار بیاید. ما هویت و کیستی خودمان را در آئینه دیگری می‌بینیم و از طریق دیگری به کشف خودمان می‌پردازیم؛ اما این‌که چنین رویکردی مداوم تکرار شود و در هر منبعی این را مشاهده کنیم یک نقطه ضعف و آسیب می‌تواند به شمار بیاید.

1401/4/11 ۱۴:۱۷
ادامه مطلب
رونمایی از کتاب «جنگ‌های صلیبی» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
حضور رئیس مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی در آیین تشییع آیت‌الله‌العظمی موسوی بجنوردی
تشکیل شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پس از دوسال
تشکیل شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پس از دوسال

نخستین جلسۀ شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی)، پس از دوسال وقفه، که ویروس عالم‌گیر کرونا سبب شده بود، در آخرین روزهای سدۀ چهاردهم خورشیدی، عصر سه‌شنبه، هفدهم اسفند برگزار شد.

1400/12/18 ۱۳:۴۵
ادامه مطلب

مداخل برگزیده

  • ابوطاهر، خاندان
    فاطمه کریمی

    (خاندان)، مشهورترین خاندان هنرمند سفالگر ایرانی، از مردم كاشان، در سده‌های 6- 8 ق / 12-14 م.

    ادامه مطلب
  • حج
    احمد پاکتچی

    حَجّ، از مهم‌ترین اعمال مذهبی مسلمانان که متضمن زیارت خانۀ کعبه با اعمال و مناسکی خاص است. 

    ادامه مطلب
  • باغ فردوس
    علی کرم همدانی

    باغ‌فردوس \ bāq-ferdows\ ، باغ و عماراتی به جای مانده از دورۀ قاجاریه، واقع در غرب تجریش. بنای نخستینِ باغ‌فردوس را حسین‌علی خان معیرالممالک (د 1274 ق/ 1858 م) ایجاد کرد. او پسر دوست‌علی خان معیرالممالک دوم بود و پس از مرگ پدر، لقب او را دریافت کرد و به جای وی به سمت ریاست ضراب‌خانه و خزانه‌دار سلطنتی منصوب شد (بامداد، 6/ 93). 

    ادامه مطلب
  • تخت جمشید
    فرزانه زارع

    مجموعه ساختمانهایی منسوب به جمشید پیشدادی که به‌منظور برگزاری آیینهای نوروز و دیگر مراسم مذهبی ساخته شد. 

    ادامه مطلب
  • جاجیم
    سیمین محقق

    جاجیم، دست‌بافتی بدون پرز، و منقش و رنگین که نقشها و طرحهای آن به شیوۀ بافت تارنما ست و از آن به‌عنوان روانداز و زیرانداز استفاده می‌شود. 

    ادامه مطلب

تازه های نشر مرکز

اخبار و گزارش

  • خامه‌یار: سفرنامه‌های حج دقیق‌تر از منابع تاریخی محلی هستند

    احمد خامه‌یار گفت: نویسنده‌های سفرنامه‌های حج اطلاعات و جزئیاتی را که از تواریخ محلی درباره حج به دست نمی‌آید ثبت و ضبط می‌کردند و در این زمینه سفرنامه‌های حج مهم‌ترین منابع هستند.

    ادامه مطلب
  • الگوگرایی در اخلاق به روایت مصطفی ملكیان

    از قدیم‌الایام گفته‌اند دو صد گفته چون نیم كردار نیست. اكثر ما هنجارها و بایسته‌های اخلاقی را نه از راه گوش كردن به نصیحت‌های خسته‌كننده و ملال‌آور كه با نگاه كردن به كردار و رفتار آدم‌های دور و برمان، اعم از پدر و مادر و خواهر و برادر بزرگ‌تر و مربی مهدكودك و آموزگار مدرسه و... یاد می‌گیریم.

    ادامه مطلب
  • نوروز دریا در گذر تاریخ

    در سواحل و بنادر خلیج‌فارس بین دریانوردان باسابقه و کشت‌کاران آفتاب‌سوخته و دریا ورزان کارکشته، علاوه بر تقویم عادی که در تمام کشور مورداستفاده قرار می‌گیرد، تقویم‌های زراعی، دریایی و سهیلی نیز معمول است که سابقه‌ی آن‌ها به زمان‌های دور برمی‌گردد. معمولاً ضوابط، مقررات و خصوصیات این تقویم‌ها، سینه‌به‌سینه از ناخدایان باتجربه و قدیمی، به دریانوردان و کشاورزان جوان‌تر و تازه‌کار منتقل‌شده و می‌شود.

    ادامه مطلب
  • تأثیرپذیری بیدل دهلوی از اندیشه «وحدت وجودی» ابن عربی

    مرکز پژوهش های زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز با همکاری انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و انجمن ترویج زبان و ادب فارسی استان فارس مراسم رونمایی و نقد کتاب «بیدل و افسون حیرت» اثر کاووس حسن لی مدیر مرکز حافظ‌شناسی و استاد دانشگاه شیراز را در فضای مجازی برگزار کرد.

    ادامه مطلب
  • «شرح قصاید فارسی و مراثی سعدی» منتشر شد

    «شرح قصاید فارسی و مراثی سعدی» نوشته کوروش کمالی سروستانی منتشر شده است.

    ادامه مطلب

کارگاه و سمینار

مقالات دائرة المعارف بزرگ اسلامی براساس موضوع

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: