اخبار

نوروز، این عید کهن سال که گنجینه ای از سنت های دل پذیر است، تاریخی بس دراز و عبرت انگیز دارد. از روزگاران بسیار قدیم که تعیین تاریخ آن حتی از عهدۀ تاریخ هم بیرون است تا امروز این عید با تمام سنت ها و آداب و رسوم خود هم چنان در فراز و نشیب تاریخ و از خلال حوادثی عظیم راه خود را باز کرده و دنیای افسانه ای قدیم را به عصر دانش امروز پیوسته است.

برای اینکه دریابیم فروردین چگونه جشنی است، ناگزیر باید به اختصار از شمار سال و ماه و روز در ایران باستان یاد کنم. در آغاز باید گفته شود که جشن نوروز مانند همه جشنهای دیگر دینی بوده که آئین دینی به جای می آوردند و به ستایش می پرداختند. خود واژه جشن که در اوستا یسن و در سانسکریت یجن و در پهلوی یزشن آمده به معنی ستایش و پرستش است، در پیشانی جشن نوروز یا فروردین جشنی است که اکنون چهارشنبه سوری خوانیم. شب هنگام به پیشباز فروردین آتش می افروزند و شادی می کنند که آنرا جداگانه یاد کرده ام. به کوتاهی یادآور می شوم که چرا جشن فروردین را به جمشید باز خوانده اند.

نخستین درونمایه ی اساطیری نوروز اسطوره ی باززایی، تجدید حیات یا بازآفرینی زمان است. مفهوم تجدید حیات در جشن های سال نو ایرانی، هندی و بین النهرینی نیز به چشم می خورد. این مفهوم به نوعی با اسطوره ی آفرینش کیهان و عناصر طبیعت گره می خورد و با مفهوم فرشکردی یا رستاخیزی ارتباط دارد.

پاسداری و گرامیداشت آداب و رسوم قدیمی ایران از جمله «عید نوروز» که پس از سپری شدن هزاران سال و پشت سر نهادن نشیب و فرازها همچنان به تازگی و اصالت، زیبائی و تابناکی در حوزه فرهنگ ایرانی برگزار می شود یکی از مهم ترین عناصر وحدت آفرین و ایجاد کننده وفاق اجتماعی، همدلی و همسوئی تمام مردم ایران است.

اساس آفرینش را خداوند بر نظم قرار داده است. در نظام هستی هر حرکتی از روی حساب و دقت، در جای خود و به موقع انجام می شود. از گردش کائنات تا چرخش درون ذرات، و حرکت ریزترین اجزای حیاتی، و رویش و زایش و گسترش جاندار و نبات، همه تحت نظامی دقیق و سنجیده و قانونمند قرار دارند. گردش زمین به دور خورشید از نقطه اعتدال ربیعی در 365 روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 46 ثانیه انجام می گیرد.

نوروز از بزرگ جشن های اقوام ایرانی و میراث فرهنگی گذشتگان است. در بخش نخست مقاله، نویسنده با تکیه بر ایرانگیر بودن بزرگداشت آئین نوروزی و شرکت فعال توده های میلیونی در آن، جشن بهاری را نمادی از پیوند و همبستگی ملت ایران می پندارد و معتقد است مردم با مشارکت در سور و جشن و پیروی از آداب و رسوم کهن، همدلی، هم اندیشی و همکنشی خود را به گونه ای نمادین به نمایش می گذارند و حداقل سالی یکبار، آگاهانه یا غیرآگاهانه، پیوند و پیمان خود با نیاکان و خویشان را تجدید می کنند و به این میراث کهن و میثاق فرهنگی جان دگر می بخشند.

یک پژوهشگر معتقد است خارجی‌ها در دوره ناصرالدین شاه قاجار در برخی از آیین‌های نوروزی ما دخالت کردند و آن را با شیوه‌های مرموزانه‌ای تغییر دادند که یکی از آنها سفره نوروزی است.

هویت ایرانی قدمتی به درازنایی پیدایش ایران کهن دارد که در طول تاریخ پرفراز و فرودش شکل گرفته است. هویت ایرانی دارای وحدتی در عین کثرت و کثرتی در عین وحدت است. در هویت ایرانی هم تنوع وجود دارد و در عین تنوع دارای روح یگانگی و یکپارچگی هم هست. از جمله این کثرت فرهنگی در ایران تنوع گویش‌های رایج در نواحی مختلف آن است که دارای گویشورانی بوده و در عین حال یک زبان ملی حلقه اتحاد و پیوستگی مردم همه نواحی ایران بوده است.

دكتر عبدالحسین زرین‏كوب، دانش‌آموخته و رهرو نهضت نوین فرهنگی ایران بود كه از سال‌های آغازین سده اخیر با ظهور فرهیختگانی چون علامه علی‏اكبر دهخدا، علامه محمد قزوینی، ملك‌الشعرای بهار، بدیع‌الزمان فروزانفر، مجتبی مینوی، دكتر محمد معین، دكتر ذبیح‏اللّه صفا، عباس اقبال آشتیانی، ابراهیم پورداود و... آغاز گشته و می‏كوشید با نگاهی منتقدانه و عالمانه به میراث ادبی و فرهنگی ایران زمین، گوهر بی‏همتای ادب و فرهنگ فارسی را از ویرانی و آلودگی رهانیده و زبان كهن فارسی را از حشو و زواید بیجا پیراسته و نهال ادبیات نوین ایران را بارور سازد

تاریخ چند هزار ساله‌ای كه بر كشور ما گذشته، جابه‌جایی‌های فرهنگی زیادی را از سر گذرانده است. چه بسیار آداب و سننی كه در فراز و فرود روزگار به محاق رفته‌اند و جای خود را به آیین‌ها و رسوم دیگر داده‌اند. اما در همه این گردش‌های دوران‌ساز تاریخ، «نوروز» قدر و منزلتی بی‌بدیل داشته كه هیچ توفانی نتوانسته است آن را از رونق بیندازد.