اخبار

ترکیب پر بسامدترین روش واژه سازی در زبان فارسی است؛ چنان‌که در بیش از هفتاد درصد از واژه‌های مصوب فرهنگستان از این یا آن فرآیند ترکیبی استفاده شده است. بسامد فرایندهای ترکیبی در واژه سازی غیرعالمانه از این نیز بیشتر است. بنابراین جا دارد که این روش واژه‌سازی، به تفصیل و به نحوی که همه علاقه‌مندان را به کار آید، بررسی شود. آنچه در این دفتر گرد آمده است مجموعه مقالاتی است که هدف اصلی آن این بوده است که واژه‌های مرکب با توجه به ساختار و روابط نحوی – معنایی عناصر سازنده آنها با یکدیگر طبقه بندی شوند و الگوهای بسیار کم بسامد نیز نادیده گرفته نشوند، چرا که در واژه سازی عالمانه گاهی همین الگوهای کم بسامد راهگشان.

دوره‌های آموزشی «سندشناسی» و «بررسی روش‌های ساخت پاپیه‌ ماشه در ایران» در کتابخانه و موزه ملی ملک برگزار می‌شود. مرکز آموزش موسسه کتابخانه و موزه ملی ملک در تکمیل دوره‌های آموزشی تابستان ۱۳۹۴ خورشیدی، برای دوره‌های «سندشناسی» و «بررسی روش‌های ساخت پاپیه ماشه در ایران»، از دوستداران تاریخ و فرهنگ ایرانی- اسلامی، برای شرکت در دوره‌های یادشده و ثبت نام دعوت می‌کند.

باستان‌شناسان الواحی به قدمت 4000 سال را در ترکیه پیدا کرده‌اند که روی آن‌ها مطالبی درباره حقوق زنان حک شده است. حفاری‌ها در استان کایسری ترکیه باستان‌شناسان را به کشف الواحی از عصر برنز رسانده که روی آن‌ها مضامینی درباره حقوق زنان در جامعه به نگارش درآمده است. کاوش‌ها در این منطقه از سال 1948 آغاز شده و باستان‌شناسان آن را یکی از قدیمی‌ترین میراث تاریخی خاورمیانه می‌دانند. پژوهشگران در آخرین بررسی‌های خود در «کول تپه» موفق شدند الواحی را از زیر خاک درآورند که نه تنها اطلاعاتی درباره اقتصاد و روابط تجاری آشوریان، بلکه درباره زندگی اجتماعی و جزییات شخصی زندگی ساکنین این منطقه در اختیارشان قرار می‌دهد.

مدیر سابق موزه‌ی ملی ایران به عنوان جایگزین مرحوم پروفسور شهریار عدل در ایکوموس معرفی شد. رئیس ایکوموس ایران اعلام کرد:‌ وظایف مرحوم پروفسور شهریار عدل در ایکوموس؛ ˝ شورای بین المللی بناها و محوطه ها˝ که مقر آن در پاریس است به ˝مهناز گرجی˝، مدیر سابق موزه‌ی ملی ایران سپرده شد. مهدی حجت رئیس ایکوموس ایران اعلام کرد‌: در جلسه‌ عمومی هفته‌ گذشته در موسسه‌ ایکوموس ایران،‌ به‌اتفاق آرای اعضای ایکوموس، مهناز گرجی به‌عنوان معاون جدید امور بین‌الملل ایکوموس ایران انتخاب شد.

دو سه سالی از تأسیس مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی نگذشته بود که با کاظم برگ نیسی در این مرکز آشنا شدم. آن زمان مرکز دائرة المعارف در خیابان آقائی (گلستان سابق) جای داشت و هنوز به محل جدیدش در تپه های دارآباد منتقل نشده بود. کاظم جوانی بیست و شش هفت ساله، نسبتا ً بلند قـدّ، با چهره ای استخوانی، موئی مشکی و کمی مجعـّد و سبیلی نیمه آویزان بود. رنگ نیمه سوختۀ صورتش که نشان از آفتاب تند خرمشهر و هوای ناسازگار کرانۀ اروند رود داشت، اندکی به زردی می زد.

دانش اسلام‌شناسی در غرب کاملا در دل طرح‌های استعماری متولد شد و طبیعی بود که فرزندی خلف و مطیع برای پدر خود باشد. شرق‌شناسی پیش از خدمت به علم، در پوشش امانتداری علمی به منافع آن حکومت‌ها خدمت می‌کند. در قسمت پیش گفتیم که شرق‌شناسی در هنگامه‌ اولین برخورد بین اسلام و غرب متولد گردید و دوران کودکی خود را در دوران جنگ‌های صلیبی سپری کرد و پس از آن وارد مرحله‌ی نضج‌گیری شد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت. نضج‌گیری شرق‌شناسی در آن لحظه‌ای آغاز گردید که شرق‌شناسی از یک سری تلاش‌های فردی تبدیل شد به یک تلاش «نهادمند». آن لحظه، لحظه‌ی تشکیل مجمع وین بود که عموم پژوهشگران در شرق‌شناسی، آن را آغاز حقیقی این پدیده می‌شمارند.

به مناسبت هفتاد و نهمین سالگرد درگذشت میرزا محمدحسن سیفی قزوینی 26 تیر 1394، برابر است با هفتادونهمین سالروز درگذشت میرزا محمدحسن سیفی قزوینی، معروف به «عماد الکتّاب» اثرگذارترین خوشنویس دوران قاجار و پهلوی. عماد الکتّاب مبدع کتاب‌های خودآموز خوشنویسی با عنوان «رسم المشق» است و از مهم‌ترین کتاب‌های خوشنویسی شده توسط وی می‌توان به «شاهنامه امیر بهادر» اشاره کرد. دیباچه خوشنویسی معاصر ایران یعنی جناب میرزا محمدحسین سیفی قزوینی مشهور به عمادُالکُتّاب 79 سال پیش، یعنی در 26 تیر 1315 هجری شمسی در سن 75 سالگی در تهران درگذشت. وی آخرین حلقه از زنجیره استادان قدیم خوشنویسی است که این هنر را به خوشنویسی دوران معاصر پیوند داد. گزارش زیر به زندگی و آثار به‌جای مانده از این خوشنویس مشهور و اثرگذار پرداخته است.

کتاب طنز در خارستان حکیم که طنز نویسی در دوران قاجار را مورد بررسی قرار داده ، از سوی نشر سوره مهر روانه بازار شد. این کتاب نوشته محمدعلی علومی بوده که گزیده ای از طنزهای حکیم قاسمی کرمانی یکی از طنز نویسان برجسته کرمان در دوره قاجار را تدوین کرده است . علومی در این باره گفت: این طنزنویس دوران قاجار معلم محمدعلی شاه قاجار نیز بوده و بیشتر طنزهایی که وی می نویسد به نقد جامعه و آداب و رسوم آن می پردازد. وی با بیان اینکه حکیم قاسمی در کتاب خارستان گاهی افسانه های رایج در دوره خود را موضوع طنز قرار داده است، افزود: چنین رویکردی به فرهنگ مردم در مثنوی و دیگر آثار بزرگ ادبی دیده می شود و موضوع همه حکایت ها، مباحث اخلاقی و لزوم رعایت اخلاق است.

مدیر پایگاه مجموعه تاریخی فیروزآباد گفت: یادمان تاریخی 'قلعه دختر' فیروزآباد که متعلق به دوره ساسانیان است یکی از جاذبه های تاریخی و گردشگری شاخص فارس است که به دلیل اهمیت و ویژگی های منحصر به فرد در قالب پرونده محور ساسانی فارس در آستانه ثبت جهانی قرار دارد. به گزارش از روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس، علی کاظمی افزود: هم اینک عملیات مرمت بخش هایی از این یادمان ارزشمند تاریخی با اعتباری افزون بر یک میلیارد و 200 میلیون ریال توسط مرمت گران برجسته این استان آغاز شده است.

ایرانیان در گذشته در کنار ساخت قنات ها و سدها، به ذخیره سازی آب های فراوان زمستانی برای به مصرف رساندن آنها در فصل های گرم سال نیز توجه داشته اند و برای تحقق این مساله، آب انبار را بنیان گذاشته اند. آب انبارها محلی برای تامین آب شرب مردم بودند و به دلیل نوع ساخت و معماری مناسب، آب موجود در این آب انبارها همیشه خنک بوده است. مردم استان سمنان نیز به دلیل قرار داشتن این استان در منطقه ای نیمه بیابانی، از گذشته های دور به ضرورت وجود آب انبار پی برده بودند و بر همین اساس آب انبارهای بسیاری در استان سمنان وجود دارد که به مرور زمان و با فراهم شدن امکان دسترسی آسان مردم به آب، رفته رفته، از رونق افتادند و در حال حاضر، کاربرد چندانی ندارند و بیشتر به عنوان یادگاری از گذشتگان، خود نمایی می کنند.