کهنه یادداشت


انتخاب گروه : انتخاب سال : انتخاب ماه :
تاثیر ادبیات و فرهنگ دوران ساسانی / مهدی غروی | ۱۱:۸,۱۳۹۷/۲/۳۱|

استادان ارجمند، خانمها، آقایان قبلا از اظهار لطف شما که مدتی از وقت گرانبهای خود را صرف شنیدن بیانات اینجانب خواهید کرد تشکر می کنم. مطلبی که امشب مورد بحث قرار می گیرد، چیز تازه ای نیست. تاثیر فرهنگ و ادبیات دوران ساسانی در تکوین فرهنگ و ادب ایرانی در دوران اسلامی به قدری زیاد است که نیازی به شرح و وصف ندارد، با اجازۀ محترم سخن خود را با شاهدی از استاد پورداود آغاز می کنم:

نکاتی چند درباره الفبای زبان پهلوی | ۱۳:۵۷,۱۳۹۷/۲/۳۰|

الفبای زبان پهلوی اساس آن بر روی الفبای زبان آرامی استوار است. از اینکه چطور و در چه قرنی این خط به ایران رسید و در کدام قسمت ایران برای اولین بار به کار برده شد مشکل است که یک نظریۀ قطعی دربارۀ ان اظهار نمود. فقط همین قدر می دانیم که زبان آرامی زبانی بسیار غنی بود که در دوران سلطنت پادشاهان هخامنشی بیشتر مکاتبات با کشورهای بیگانه و حتی فرمان هائی که این پادشاهان برای قلمرو خویش صادر می نمودند و می فرستادند به این زبان نوشته می شد و زبان عیلامی فقط در محاسبات مورد استعمال داشت.

مقام انجامه در نسخه / ایرج افشار | ۱۴:۲۹,۱۳۹۷/۲/۱۸|

مطالب این مقاله دارای چهار قسمت و هر یک دارای زیر مجموعه هایی است: الف – توضیحات مقدماتی در نسخه های خطی معمولاً دو گونه «سرانجام» (خاتمه، پایان) دیده می شود. یکی نصّ سخنان پایانی مؤلف است و دیگر آن سرانجامی است که نوشتۀ کاتب و به قلم اوست. در زبان فارسی برای نمودن آن از جانب فهرست نگاران و دیگران چند اصطلاح وضع و نقل شده است. اصطلاح «انجام» برای اختتام متن انتخاب شده است و لفظ «انجامه» برای نمودن پایان کتابت نسخه؛ و چون مناسبت و هم آوازی بیشتری دارد زودتر در ذهن می نشیند. از آنجا که به نظر مؤلف این لفظ بر الفاظ دیگر ترجیح دارد، او در مقاله آن را برابر colophon آورده است.

جستجوی حقایق تاریخی در داستان های ملی ایران / دکتر ذبیح الله صفا | ۱۱:۵۷,۱۳۹۷/۲/۱۵|

سرگذشت ملتی که از قرنها پیش در سر راه حوادث بزرگ زیستند و پنجه در پنجۀ دشواریهای گوناگون در انداخته است، مطلبی نیست که با چند مأخذ معدود به سامان رسد و آسان به دست آید. این سرگذشت پر حادثه را که مقرون به کوشش های مداوم در راه ایجاد و نشر نهضتهای فکری و هنری بوده است باید از راههای مختلف تنظیم کرد و سفالها سنگنوشته ها وکتابهای به زبانهای مختلف عالم از زبان های هندی و اورارتی و آشوری و ایلامی و عبری و یونانی و رومی و ارمنی گرفته تا زبانها و ادبیات معروف هزارۀ اخیر و تمام زبانها و لهجه هایی که از عهد زرتشت تا امروز در ایران رواج یافته است باید در تنظیم چنین تاریخ پرماجرایی مورد استفاده قرار گیرد و از اکتفاء به یک دسته از آنها بدون منابع دیگر، باید تا بتوان خودداری شود.

پیشدادیان و کیانیان / ابراهیم پورداوود | ۹:۵۸,۱۳۹۷/۲/۹|

در سیر تاریخ یا کارنامه بسیار بلند و درخشان میهن کهنسال ما دو خاندان داستانی جای دارد که یکی از آنها خاندان پیشدادی خوانده شده و دیگری کیانی. هیچ نباید به خود رنج بیهوده داده شهریاران این دو خاندان داستانی را تاریخی وانمود کنیم و این چنین ارزش این داستان های بسیار دلکش خود را بکاهیم.

آئین هندو / داریوش شایگان | ۸:۱۸,۱۳۹۷/۲/۸|

آئین هندو مجموعه ایست وسیع از نوشته های آسمانی و عقاید گوناگون و مکاتب فلسفی و افسانه های مقدس و اساطیری که نظم و ترتیب خلل ناپذیر آن علی رغم پیچیدگی و تعدد و تنوع مطالب، شگفت آور و شایان تحسین است.

سه نقطه ها / ایرج افشار | ۱۲:۳۵,۱۳۹۷/۲/۴|

یکی از علائم و نشانه های به کار رفته در نسخه ها که از قدیم میان بعضی از کاتبان رایج بوده آوردن «سه نقطه» می باشد. سه نقطه ها در حاشیه بر سمت راست و چپ صفحه و گاهی بالا و پایین گذارده می شد تا هم به آسانی به چشم بیاید و هم تحت الشعاع سطر قرار نگیرد. نقطه ها معمولاً به چند صورت ضبط شده انداز جمله:

زرتشت و دربار ویشتاسپ شاه / بهرام فره وشی | ۱۲:۳۴,۱۳۹۷/۲/۴|

زرتشت در قسمت شمال ایران زمین بزرگ در جائی بین سند و دجله پا به عرصۀ وجود گذاشته است. وی بنا بر روایات شرقی در آذربایجان، در کنار دریاچه ارومیه (رضائیه) به دنیا آمد. ولی برخی از مورخان یونان قدیم مانند تئون در حدود سال 130 و ژوستن در حدود 120 وی را باکتریانی یا بلخی می دانند و محل تولد او را در شرق ایران زمین معین می کنند. بعضی دیگر از مورخان موطن اصلی وی را ماد و ناحیه رگای قدیم یا ری کنونی می دانند.

پارت در زمان اردوان سوم / ریچارد فرای | ۸:۵۹,۱۳۹۷/۲/۱|

نخستین سده ی میلاد مسیح سده ی پرآشوب و دیگرگونیهای بزرگی برای دولت پارت بود. با آنکه منابعی که در دست داریم کم است و هر چه هم داریم بیشتر از نبشته های یونانی و رومی است، ما این دیگرگونیها را نیک می توانیم دریابیم. در سده نخست میلادی پارتیان سیاست پیش بری و پیش تازی خود را ، سیاستی که آنان را جانشین سلوکیان گردانیده بود، از دست داده، به حالت دفاعی در برابر رومیان درآمدند.

سرچشمه کلیله و دمنه / نبی بخش بلوچ | ۱۵:۸,۱۳۹۷/۱/۲۹|

کتاب کلیله و دمنه نخستین بار پس از انتشار ترجمۀ عربی آن به دست عبدالله بن مقفع در زمان خلافت منصور عباسی در جهان پرآوازه گشت این کتاب را ابن مقفع از پارسی به عربی گرداند. گفته اند که پهلوی آن را پزشکی برزویه نام به فرمان خسرو انوشیروان شاهنشاه ساسانی از هندی ترجمه کرد. روشن نیست که به راستی در هند چنین مجموعه ای بوده که ترجمۀ پهلوی از روی آن صورت گرفته باشد و هیچ گواهی هم بر این امر در دست نداریم. داستان برزویه و رفتنم او به هند برای یافتن این کتاب در هیچ جا نیامده مگر در سه باب آغاز ترجمۀ ابن مقفع که جزو متن اصلی کتاب به شمار نمی آید.

اعلام جغرافیائی در « کارنامه اردشیر بابکان» / امان الله قریشی | ۱۴:۵۰,۱۳۹۷/۱/۲۸|

مطالعۀ دقیق در کارنامۀ اردشیر بابکان از جهات مختلف مفید است، از آن جمله دقت در نامهای کشورها، نواحی، شهرها، دیه ها، و اقوام که در کارنامه آمده است. در آن علاوه بر نام ایران، از ایران نام نواحی و شهرهای زیر آمده است:

درفش شاهنشاهان هخامنشی / یحیی ذکاء | ۱۱:۵۶,۱۳۹۷/۱/۲۸|

از موضوع های دلکش و شیرین مربوط به تاریخ و باستان شناسی و هنر ایران، تحقیق در پیرامون درفش های دوره های تاریخی و مطالعۀ خصوصیات و تحولات آنهاست.

مهرابه یا پرستشگاه دین مهر/ محمد مقدم | ۱۱:۴۳,۱۳۹۷/۱/۲۸|

سرگذشت دین مهر یکی از شگفت آورترین پدیده های دینی جهان است. مهر یا مسیحا شب یکشنبه 25 دسامبر 272 پیش از میلادزائیده شد و در شصت و چهار سالگی این جهان را بدرود گفت. دین مهر در سدۀ دوم پیش از میلاد جای خود را در رم باز کرده بود و در دورۀ اشکانی دین رسمی شاهنشاهی ایران و تا سدۀ چهارم میلادی دین رسمی امپراتوری رم بود.

قطع کاغذ و کتاب در متون فارسی و عربی / ایرج افشار | ۱۰:۱۵,۱۳۹۷/۱/۲۶|

یاد کردن اندازۀ کتاب از جمله ضوابط نسخه شناسی و فهرست نگاری نسخه های خطی است. قدما برای نشان دادن اندازۀ کاغذ و نسخه مصطلحاتی داشته اند که وضع آن به پیروی از اندازۀ کاغذی بوده است که کتاب را بر آن می نوشته اند. چون قطع یکی از مشخصات شناسایی نسخه و تمییز یک نسخه از نسخۀ دیگر بوده است، در فرهنگ کتابداری ایرانی در پشت بعضی از نسخه ها، ضمن آوردن مشخصات فیزیکی و مادی نسخه، قطع آن را نیز یادداشت می کرده اند که به آن «عرض» گفته می شد.....

مبعث / محمدرضا صالحی کرمانی | ۱۰:۲۰,۱۳۹۷/۱/۲۲|

روزی که به او وحی شد چهل سال از عمرش گذشت.. در طی این مدت نسبتا طولانی، به اندازۀ کافی در اجتماع آلودۀ مکه و آداب و رسوم غلط آن مطالعه کرده بود، از مشاهده ظلمها، تجاوزها، دختر کشی ها، تبعیضات نژادی؛ و هزاران هزار آلودگی دیگر که آن جامعه را مورد تهدید جدی قرار داده بود، به سختی متأثر می شد.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما