اخبار

کوچه‌باغ‌های تفرش است و عصر روزی که شب‌اش را شب یلدا می‌گویند. نور طلافام خورشید بر چارقد ململ مادربزرگ، تابیده و صدای زندگی از قنات آن‌سوی قلعه در آبادی پیچیده است، پسری که بعدها مردم‌شناسی بزرگ شد، دست‌دردست مادربزرگ به سوی قنات و زندگی و تاریخ و شب یلدا می‌رود.

در فاصله قرن سوم پیش از میلاد تا قرن چهارم میلادی سه دولت بزرگ بر پهنه زمین وجود داشت كه عبارت بود از شاهنشاهی ایران، امپراتوری روم و امپراتوری چین. از ابتدای این دوران ایرانیان شبكه راه ابریشم را شكل داده بودند و اتصالی اقتصادی و فرهنگی در میان این سه دولت پدید آورده بودند.

تاریخ شفاهی زلزله در ایران جنبه‌های اجتماعی و مردمی زلزله جنوب خراسان به ‌سال ١٣٤٧ خورشیدی در گفت‌وگو با دکتر محمدجعفر یاحقی

یلدا واژه‌ای سریانی و به معنی تولد و زایش است. كهن‌ترین منبعی كه به این مفهوم اشاره كرده آثار‌الباقیه اثر ابوریحان بیرونی است: «نام این روز میلاد اكبر است. گویند در این روز نور از مرز توصان به مرز زیادت خارج می‌شود.»

١- ایرانیان، «آیین» دوست می‌دارند؛ چه جشن، چه سوگ، چه بزرگ‌داشت! شیوه زیست و معیشت تاریخی مردمان این سرزمین، آنان را در پیوند نزدیک با زمین و طبیعت پیرامون گذارده؛ از همین‌رو است که آیین‌های ایرانیان، با طبیعت و گذران روزگار همنشینی بسیار دارد. «ایرانیان عید ملی و مذهبی و ایام عزاداری بسیار دارند. این اعیاد یادآور وقایع و حادثات سرورانگیز و بهجت‌آور می‌باشند.

یلدا یك كلمه سریانی است كه در فرهنگ كهن ایران كاركرد و آثار زیادی دارد. این واژه به معنای تولد است به این معنا كه وقتی از تولد صحبت می‌كنیم لاجرم پای آیین میترا و میتراییسم به میان می‌آید؛ آیینی كه مردم ایران مدت‌ها پیش از ظهور زرتشت به آن علقه و گرایش داشتند.

مرحوم استاد دکتر غلامحسین یوسفی که از نوابغ و نوادر دوران بود، نقل می‌کند:«مردی روشندل و هندی را به یاد می‌آورم که چند سال پیش او را بر حسب اتفاق در دهلی دیدم و راهنمای جهانگردان بود. به مجرد آن‌که او پی برد ایرانی و فارسی‌زبانم، پرسید از سعدی چیزی به خاطر داری؟ و خود از حفظ شروع کرد به خواندن سرآغاز دل‌انگیز گلستان:”منت خدای را عزّوجلّ که طاعتش موجب قربت است…” معلوم شد گلستان را در جوانی به درس خوانده است و بسیاری از سخنان و اشعار شاعر شیراز را به خاطر دارد.

«عذرخواهم»؛ این عبارتی بود که سال‌ها پیش رضا داوری‌اردکانی، فیلسوف معاصر، در نشست نقد و بررسی کتاب «علوم انسانی و برنامه‌ریزی توسعه» عنوان کرد. «می‌گویند گفتی مدرنیته به بن‌بست رسیده است. اگر گفتم عذرخواهی می‌کنم. حرف سیاست زده‌ام. البته منظور من این بوده که هرچیزی پایانی دارد نه اینکه این نظر بشود ابزار سیاست و شعار بدهیم. دیگر از شعاردادن پرهیز می‌کنم.»

خورشید در حرکت سالانه خود، در آخر پاییز به پایین‌ترین نقطه افق جنوب شرقی می‌رسد که موجب کوتاه شدن طول روز و افزایش زمان تاریکی شب می‌شود. اما از آغاز زمستان یا انقلاب زمستانی، خورشید دگرباره به سوی شمال شرقی باز می‌گردد که نتیجه آن افزایش روشنایی روز و کاهش شب است.

بعد از فرونشستن قیام وهابیان در نیمه نخست قرن نوزدهم، این گروه در طول قرن نوزده هماره به تحریك دیگران علیه دولت عثمانی مشغول بودند. در اوائل قرن بیستم، عبدالعزیز ابن عبدالرحمان ابن سعود به عنوان رئیس یكی از قبایل حجاز تصمیم به تسخیر بخش‏هایى از مناطق تحت حاكمیت عثمانی گرفت كه به نظر وی، سرزمین‏های غصب شده بودند.