اخبار

القاب و عناوین ازجمله مواد مورد مطالعه زبان عامه و جزو اصطلاحات زبانی به‌شمار می‌رود. اصطلاح واحد معني‌داري است که از يک يا چند عنصر زباني ساخته شده باشد و روي هم، مفهوم واحدي را برساند؛ مثل دست‌دُرست، زغنبوت، بزبياري، پاچه‌ورماليده، زلم‌زيمبو، بامبول، پادرمياني و بي‌خاصيت. اصطلاحات زبانی و گفتارهای قالبی و زیرگونه‌های هریک شامل نفرين‌ها، دشنام‌ها، تعارف‌ها، دعاها، سوگندها، تهديدها، تکیه‌کلام‌ها، متلک‌ها و کنایات و امثال است. القاب و عناوین، نام‌های مستعاری است که افراد در مدح یا ذم به‌هم می‌دهند. معمولا افراد درگذشته بیشتر به‌نام مستعار خود شناخته می‌شدند. نام‌ها در گذشته چون یکسان بود، برای شناخت بیشتر و سریع‌تر افراد، لقب و عنوان داده می‌شد.

لقب‌گذاری در میان عامه مردم ازجمله موضوعاتی است که در فرهنگ‌های مختلف و ازجمله ایران بدان برمی‌خوریم. داستان‌های عامیانه در درازنای تاریخ ایران ازجمله منابع مهم برای مطالعه زبان عامیانه و در این‌جا لقب‌های عامیانه‌اند. این داستان‌ها که بیشتر توسط افراد ناشناس کوچه‌وبازار ساخته و پرداخته شده‌اند، اندیشه و عمل مردم در طول تاریخ را روایت می‌کنند.

سفری به قلمرو خیال‌انگیز «ذهن لقب‌گذار» ایرانیان در تاریخ اصطلاحات عامیانه مردمان هر سرزمین یکی از منابع مهم برای جست‌وجو و کنکاش در تاریخ اجتماعی به‌شمار می‌رود. از دریچه بررسی این اصطلاحات می‌توان به رفتارها، کنش‌ها و واکنش‌های شخصی و اجتماعی آن مردمان در دوره‌های گوناگون تاریخی پی برد. «لقب» و «لقب‌گذاری» در فرهنگ ایرانی، به یکی از ویژگی‌های مهم رفتاری مردمان این سرزمین بدل شده است. شاید تاکنون کمتر به این مسأله توجه کرده باشیم که لقب‌گذاری روی یکدیگر در میان ایرانیان، از گذشته‌های دور تا امروز، رواج فراوان داشته است. زمانی هم که موضوع «لقب در تاریخ» مطرح می‌شود، ذهن‌ها به‌سوی القابی می‌رود که شاهان از گذشته‌های دور بر خود و نیز بر درباریان به‌ویژه در سده‌های اخیر و مشخصا در دوره قاجار می‌گذاشته‌اند.

بندر سیراف به‌عنوان میراث و یكی از محكم‌ترین اسناد تاریخی ایرانیان در فارس بودن خلیج فارس است. میراثی كه اگر در یكی از كشورهای همسایه قرار داشت امروز به یكی از قطب‌های گردشگری در خاورمیانه و آسیا تبدیل می‌شد اما به‌دلیل بی‌توجهی مسئولان استان در طی چند دهه اخیر به این بندر تاریخی كمتر ایرانی‌ای آن را می‌شناسد و گردشگری آن مهجور مانده است. این همه ماجرا نیست، در كنار این بی‌توجهی، این روزها شهر سیراف با مشكل ساخت و ساز در محدوده و حریم آثار باستانی‌اش مواجه است.

شهريار عدل، چهره نام‌آشنای معماري، هنر و تاريخ، در ٧٢ سالگي در پاريس درگذشت. كامران عدل، عكاس، در مورد درگذشت برادرش به «شرق» گفت: «مدتي بود كه برادرم حال خوشي نداشت و در يك ماه اخير مريض‌احوال بود، به‌نوعي از همه‌چيز شكايت مي‌كرد. به گفته برادرزاده‌ام كه در كانادا زندگي مي‌كند، او قبل از فوت دچار دردي در سينه‌اش مي‌شود، اما وقتي همسرش به او مي‌گويد كه به پزشك مراجعه كند، به دليل دردهايي كه در يك‌ماه اخير داشت، درد سينه‌اش را جدي نمي‌گيرد و در نهايت صبح ديروز فوت كرد».

شاید مردم امروز درک زیادی از موسیقی مخصوص ماه مبارک رمضان نداشته باشند، اما بد نیست بدانید در سال‌های دور، این ایام با موسیقی یعنی با نوای چاووش‌خوانان که خبر از رؤیت هلال ماه می‌دادند، آغاز و به «الوداع‌خوانی» ختم می‌شد. در سال‌های دور افرادی به نام چاووش‌خوانان بودند که مهم‌ترین وظیفه آنها دعوت مردم به سفر‌های زیارتی بود. آنها در واقع به گونه‌ای نوحه‌سرایی می‌کردند و به استقبال و بدرقه حجاج می‌رفتند، اما یکی دیگر از وظایف آنها این بود که رؤیت هلال ماه رمضان را به اطلاع مردم برسانند.

٢٥ سال از مرگ شاعر «زمستان» می‌گذرد؛ حالا قرار است همزمان با بیست‌و پنجمین سال درگذشت این شاعر همایشی برای او در یزد برگزار شود، خبری كه چند روز پیش منتشر شد. اما خبر تازه این است كه به گفته زردشت اخوان ثالث، فرزند این شاعر همزمان با همایش كلیات شاعر در یزد رونمایی خواهد شد. اخوان ثالث به «اعتماد» می‌گوید: «كلیات شعر اخوان، شامل تمام شعرهای شاعر است به اضافه مجموعه «سال دیگر این دوست این همسایه» كه شعرهای منتشر نشده اخوان است كه چندی پیش منتشر شد.»

[دکتر شفیعی کدکنی در ادامه می‌فرمایند:] از بسیاری از اهل حق شنیده‌ام که «علی» مورد نظر ما ربطی به آن علی تاریخی (یعنی امام علی‌بن‌ابیطالب(ع)) ندارد و استمرار یک حقیقت ازلی و ابدی است. در همین شعر هم گوینده، که باید از حدود قرن یازدهم به بعد باشد، کوشیده است زنجیرة انبیا را تکرار یک روح در تاریخ بداند و تجلیات یک حقیقت. مطهر بن طاهر از ایشان چنین نقل می‌کند که خرّمیان برآنند که وحی هرگز قطع نمی‌شود و هر صاحب دینی در دین خویش مصیب است و برحق. این اندیشه آنان نیز یادآور بعضی دیگر از عقاید ابن‌عربی است؛ از جمله اینکه هر چیز را بپرستی، او [حقّ] را پرستیده‌ای.

سوفیست‌های جدید اصول فکری اسلاف خود را در صورت متجدد آن پذیرفته‌اند؛ اما حاضر نیستند به نتایج و لوازم اعتقاد آن اصول تسلیم شوند. بعضی از سوفسطاییان قدیم به نتایج برآمده از تعلیمات خود پایبند بودند و مثلاً به صراحت می‌پذیرفتند که حق معنی ندارد، بلکه همان غلبه است؛ یعنی آن که غالب می‌شود، حق دارد! اکنون مجال آن نیست که بگوییم دیگر تعلیمات فیلسوفان یونانی در زمان جدید چه صورتی پیدا کرده است؛ اما به دشواری می‌توان تردید کرد که نظام کنونی جهان صورت تحول‌یافتة طرح یونانیان است، یا لااقل مقدمات نظام کنونی غالب بر جهان را یونانیان فراهم آورده‌اند.

صفحه اول روزنامه های امروز دوشنبه 1 تیر