اخبار

موسی نجفی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: برخی مانند فوکو معتقدند که انقلاب اسلامی اولین انقلاب پُست ‌مدرن عالم است، در حالی ‌که پست مدرن نیست بلکه یک عهد جدید است.

سه بار سفر به تركیه و زیارت مرقد مولانا در قونیه مرا بر آن داشت آثاری را كه در بارگاه آن عارف بزرگ بر قبرها و دیوارها مسطور است درمقاله‌ای گردآورم. دیدار من از این تربت پاك اگرچه در هر بسیار كوتاه بود ولی باز موفق شدم بسیاری از كتیبه‌هایی راكه درآنجا موجوداست دراین مختصرفراهم آورده، مشاهدات خودراباوصفی كه دیگران از این بارگاه كرده‌اند تلفیق و تطبیق نمایم. نخست به شرح زندگی مولانا آغاز كرده و سپس به توصیف بارگاه او و مشاهدات خود در آنجا خواهم پرداخت.

خانواده یكی از اركان جوامع بشری بشمار میرود و همواره مورد توجه جامعه شناسان و مردم شناسان بوده است. اكنون هر محققی كه بخواهد درباره جامعه‌ای تحقیق كند ضرورت ایجاب مینماید كه پژوهش خود را از خانواده و تشكیلات آن كه زیرساز جامعه میباشد شروع بنماید، از اینجهت لازم است به علائق و هم‌بستگیهای خانواده و اشكال آن توجه كافی بشود تا بتوان خصوصیات فرهنگی و اخلاقی و اجتماعی آن جامعه را مورد بررسی قرار داد و دگرگونیهای آنرا ثبت و ضبط نمود و احیاناً برنامه‌های نوین اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی را باتوجه به میراث فرهنگی گذشتگان و جنبه‌های مثبت آن طرح‌ریزی نمود و نتایج مطلوب را بدست آورد.

عصر سه شنبه 20 بهمن ، شب شاعران و نویسندگان افغانستان با همکاری بنیاد ملت ، گنجینه پژوهشی ایرج افشار ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی و مجله بخارا در کانون زبان پارسی برگزار شد . علی دهباشی با اشاره به گستردگی جغرافیایی و تاریخی زبان فارسی و اشتراکات فرهنگی و زبانی ایران و افغانستان از لزوم برگزاری چنین شبی می گوید . نخست یاد می کنم از زنده یاد کریم اصفهانیان که بیش از نیم قرن از عمر شریف خود را در خدمتگزاری زبان فارسی و فرهنگ ملی ایران گذراند و سپس یاد می کنم از زنده یادان دکتر محمود افشار و ایرج افشار که از روز اول تأسیس این بنیاد توجه خاصی به مراکز فرهنگی ، ادبی و دانشگاهی افغانستان داشتند و در تمام دوره انتشار مجله آینده چه دوره مدیریت دکتر محمود افشار و چه دوران ایرج افشار همواره این نشریه محل چاپ آثار نویسندگان ، پژوهشگران و شاعران افغانستان بوده است .

گلستان نام دارترین اثر منثور در زبان فارسی است و چون گوهری درخشان بر تارک نثر فارسی می درخشد. و در درازنایِ قرون متمادی که از عمر زبان فارسی می گذرد، نه پیش از آن و نه پس از آن، هیچ نویسنده ای نتوانسته است اثری همانند آن به وجود آورد و در طول قرونی که از زمان سعدی می گذرد کتاب محبوب فارسی زبانان و الهام بخش نویسندگان بوده و ژرف ترین تأثیر را بر زبان فارسی گذاشته است.

ناصرالدین‌شاه قاجار در نخستین روزها (اول تا سوم) ماه ذیقعده سال 1313ق ـ یعنی حدود دو هفته پیش از ترور وی به دست میرزا رضا خان کرمانی (در روز جمعه 17 همین ماه) ـ فرمانی را صادر و به اجرا گذاشته است. که گویا آخرین فرمان ناصرالدین‌شاه به شمار می‌آید. موضوع این فرمان، بخشش و حذف تمام مالیات و رسوم و عوارض صنف قصاب و خباز است و اصل آن به شماره 392 در کتابخانه ملی و مرکز اسناد جمهوری اسلامی نگهداری می‌شود.

ورزنامه نام کتابی است که از عربی به فارسی ترجمه شده و عنوان آن در عربی الفلاحه الرومیه یا الفلاحه الیونانیه یا کتاب الفلّاحین است. اصل این کتاب به زبان یونانی بوده و مؤلف آن کاسیانوس باسوس اسکولاستیکوس، دانشمند بیزانسی (رومی) قرن ششم میلادی است . این کتاب یک بار در سال 212 هجری، ظاهراً مستقیماً از یونانی به عربی ترجمه شده و این ترجمه در 1293 در قاهره چاپ شده است . یک بار نیز از یونانی به پهلوی و از پهلوی به عربی برگردانده شده است .

انتشار کتاب «تحرير توحيد»؛ اثر جديد حاج سيد حسن خميني عرفان را ملکه علوم خوانده‌اند، چراکه شرافت موضوع و علوّ مباحث و مسائل هر علم، جايگاه، ارزش و اعتبار آن را در انديشه آدمي‌مشخص مي‌كند و علم عرفان هم تنها دانشي است که همه وجوه آن را خداي بي‌همتا فرا گرفته است؛ موضوع عرفان توحيد ذات لم‌يزلي است و مسائل آن اسماء و صفات جلال و جمال او و مباحث مطرح در آن علم و عين نامحدود اوست. گستره مباحث آن در هيچ دانشي نمي‌گنجد و هيچ علمي‌بار گران مفاهيم آن را تحمّل ندارد؛ انگبين شيرين مفاهيم آن، شاهدان شريعه شهود را واله و شيداي خود مي‌كند و صعوبت فهم قله‌هاي آن، پاي چوبين عادت کردگان به طريقت استدلال را در هم مي‌شکند. جامه الفاظ بر قامت بلند آموزه‌هاي اين علم شريف راست نمي‌آيد، چرا که عرفان «بود» را «نمود» مي‌كند و بر حقايق لباس ظهور مي‌پوشاند و سيرت سراب گون خلايق را ظاهر مي‌كند: «وَ سُيرِّتِ الجبَالُ فَکاَنَتْ سَرَابًا» (سوره نبأ، آيه20) گرچه آنکه از دايره تنگ الفاظ پر مي‌کشد و در کهکشان حقايق بال مي‌گستراند؛ از علم مي‌گذرد و عين را در مشهد آغوش در بر مي‌گيرد؛ عاشقانه چنين مي‌سرايد: از «فتوحاتم» نشد فتحي و از «مصباح» نوري هر چه خواهم در درون جامه آن دل‌فريب است گفته‌هاي فيلسوف و صوفي و درويش و شيخ درخور وصف جمال دلبر فرزانه نيست (ديوان امام، ص51) بنا بر اين عرفان، سلطان و ملکه علوم بشري است و علت رفعت رتبه اين دانش هم، افزون بر موضوع متعالي، «شهود» مصداق در آن است، چراکه دانش‌هاي ديگر، همه تلاش خود را در «فهم» حقيقت منحصر کرده‌اند و اين در حالي است که عرفان مي‌کوشد، شکوه و جلالت کبريايي حق مطلق را، از پنجره رؤيت و شهود، تصوير کند: «إِلَهِي هَبْ لِي کَمَالَ الِانْقِطَاعِ إِلَيْکَ وَ أَنِرْ أَبْصَارَ قُلُوبِنَا بِضِيَاءِ نَظَرِهَا إِلَيْکَ حَتَّى تَخْرِقَ أَبْصَارُ الْقُلُوبِ حُجُبَ النُّورِ فَتَصِلَ إِلَى مَعْدِنِ الْعَظَمَهِ وَ تَصِيرَ أَرْوَاحُنَا مُعَلَّقَهً بِعِزِّ قُدْسِکَ» (اقبال الاعمال ص 687 مناجات شعبانيه) گرچه اکتناه ذات مقدس حق مقدور احدي نيست؛ ليکن هر کس به‌اندازه وسعت وجودي خود از سفره معرفت و شناخت آن وجود بي‌همتا بهره و توشه بر مي‌گيرد و به مقدار تشنگي از درياي بي‌کرانه هستي او نوش مي‌کند. با اين همه عارف سالک نيک مي‌داند که حرم امن ذات، که مقام «عنقاي مُغرب» است، نه مطاف اهل استدلال است؛ نه مجال شهود اهل بصر؛ «فانّ الحقّ بمقامه الغيبى غير معبود فانّه غير مشهود و لا معروف و المعبود لا بدّ و ان يکون مشهودا او معروفا» (تعليقات على شرح «فصوص الحکم» و «مصباح الأنس»، ص117). با توجه به آنچه گذشت مي‌توان گفت که تجربه‌هاي عارفانه، مهم‌ترين يا يکي از با اهميت‌ترين دست آوردهاي بشر محسوب مي‌شود. يافته‌هاي اين تجربه اگرچه گفتني نبوده‌اند؛ ليکن انسانيت انسان را ساخته‌اند، و از اين رو شايد بتوان گفت که يکي از فصول مميز آدمي، همين ارتباط وي با حوزه‌اي فراتر از ماده است. عارفان که بانيان اين تجربه سترگ بوده‌اند، اين تجربه بي‌بديل را در قالب تنگ الفاظ آورده و با بهره گيري از زبان علمي‌رايج عصر خود آن را نگاشته اند و البته بعدها محي‌الدين ابن عربي با استفاده از مشاهدات عارفانه خود و همچنين بهره‌گيري از تجربه‌هاي عارفانه محققان پيش از خود، علم عرفان نظري را در صورتي نظام مند بنيان گذاشته است. کتاب فصوص الحکم ابن عربي را بايد دائره المعارف علم عرفان نظري خواند که بسياري محققان و عارفان پس از ابن عربي به شرح و تبيين آن پرداخته‌اند و هر يک از ايشان در شرح خود بابي نو از ابواب عرفان را گشوده‌اند. بي شک نام داود بن محمود قيصري را بايد در زمره بهترين و برترين شاگردان مکتب عرفاني ابن عربي جاي داد. تبحر خارق العاده قيصري در حکمت و تسلط کم نظير او بر مباني انديشه ابن عربي موجب گرديد که شرح وي بر فصوص الحکم ابن عربي، مبناي تحقيقات عارفان پس از وي قرار گيرد و البته اساتيد عرفان، آن را به عنوان کتابي شايسته براي تدريس بيابند. بايد به اين نکته اعتراف کرد که علت اصلي اين انتخاب (تبديل شدن به کتاب درسي) مقدمه محققانه و استادانه قيصري بر اين کتاب است. اين مقدمه به اعتقاد بسياري محققان، از بهترين و کامل‌ترين تلاش‌ها در جهت انسجام منطقي و عقلي مباحث عرفاني است. اساتيد عرفان مقدمه قيصري بر فصوص الحکم را در کنار تمهيد القواعد ابن الترکه و‌... بهترين کتاب، براي آموزش عرفان به طالبان آن، به خصوص مبتديان معرفي کرده اند. يادگار گرانقدر امام راحل، آيت‌الله سيد حسن خميني هم در سلسله دروس خود، تدريس عرفان را آغاز کرد و از آذر ماه سال 91 تا اسفند ماه سال 1392 اين کتاب را براي جمعي از طلاب تدريس کرد. همزمان با تدريس کتاب، کار نگارش و تدوين اين دروس نيز، به همت يکي از شاگردان ايشان آغاز شد. کتاب «تحرير توحيد» در حقيقت نگارش، تحقيق، و تنظيم اين درسها است که چنان که نويسنده آن آورده است، در زماني قريب به چهارساله تدوين يافته است. کتاب افزون بر شرح و توضيح عبارات محقق قيصري، ترجمه‌اي نيکو از آن ارائه کرده و البته مباحث کتاب را با حواشي ارزشمند بسياري از محققان و اساتيد گذشته اين دانش همراه ساخته است. حواشي مرحوم استاد آقا محمد‌رضا قمشه‌اي، ميرزا غلامعلي شيرازي و نيز تعليقات ارزشمند امام خميني بر اين مقدمه، با کتاب همراه گشته و بر وزانت آن افزوده است. «تحرير توحيد» بر سياق مقدمه محقق قيصري، بر دوازده فصل سامان يافته است؛ ليکن سيد محمود صادقي که وظيفه تقرير اين مباحث را بر عهده داشته، پيشگفتاري را در سه فصل بر فصول دوازده گانه کتاب افزوده است که در فصل نخست، با عنوان «نگاهي گذرا به تحولات تاريخي عرفان نظري» به تاريخ تدوين عرفان نظري مي‌پردازد، و در فصل دوم با عنوان «تأملي در فصوص‌الحکم و شروح آن» در نگاهي محققانه، شروحي که بر کتاب فصوص نوشته شده را بررسي کرده و در ميان آن جايگاه شرح فصوص الحکم قيصري و مقدمه وي را آشکار ساخته است. فصل سوم اين پيشگفتار نيز «عرفان نظري از نگاه محقق قيصري» نام دارد که در آن مسائل، موضوعات و مباني اين دانش را تحليل کرده است. توجه به اين نکته لازم است که پس از کتاب شرح مقدمه قيصري استاد فقيد، مرحوم آيت‌الله سيد‌جلال‌الدين آشتياني، کتابي در اين سطح نگارش نيافته است و البته همين مسئله بر ارزش و اعتبار، و اهميت جايگاه کتاب مزبور مي‌افزايد. اين کتاب به تازگي و به همت انجمن علمي‌عرفان اسلامي‌در دو جلد انتشار يافته است و در پي آن است که پنجره اي نو به روي طالبان و دانش‌پژوهان حوزه عرفان بگشايد.

همواره گفته‌ام که به‌طور مشخص و دقیق نمی‌توان تعریفی از هنر به‌خصوص هنرهای معاصر و امروزین ارائه داد. این عدم توانایی نشانه ضعف و ناتوانی در سخن‌گفتن از هنر معاصر نیست، بلکه نوعی ویژگی است که اجازه نگرش‌های یک‌جانبه و مطلق را از مؤلف متون هنری دریغ می‌کند. البته هستند مؤلفانی که می‌نویسند و خواننده هم چیزی از نوشته‌های آنان سر درنمی‌آورد.

«بهجت صدر؛ رد در سیاهی» عنوان نمایشگاهی جامع از آثار نقاش مدرنیست ایرانی است که به صورت هم‌زمان در گالری‌های «آب‌انبار» و «آریا» برپا شده است. این نمایش را مراد منتظمی، مورخ هنر و کار‌شناس هنر موزه تیت لندن، نمایشگاه‌گردانی کرده است؛ نمایشی که در کنار استفاده از اسناد و آرشیو‌ها، با ارائه مجموعه‌ کم‌نظیری از آثار هنرمندووو