در صد و هفتادمین سالگرد ترجمه هزار و یک شب به زبان فارسی، خانه کتاب در نظر دارد، اسفندماه امسال در همایشی یک روزه به این کتاب و تأثیر آن در گسترش کتابخوانی بپردازد. هزار و یک شب (الف لیله و لیله) مجموعهای از داستانها در قالب یک داستان واحد است که در طی سالهای طولانی در سرزمینهای هند، ایران و جهان عرب شکل گرفته است. کتاب هزار ویک شب در ایران برای سالها ناشناخته بود تا برای نخستین بار، میرزا عبداللطیف طسوجی التبریزی این کتاب را از نسخه عربی ترجمه کرد و میرزا سروش اصفهانی به فراخور متن، اشعاری سرود یا از اشعار شعرای بزرگ به کتاب افزود. این ترجمه در سال 1261ق./ 1845م. منتشر شد.
در بررسیهایی كه در رابطه با نقش نیروهای اجتماعی موثر در انقلاب مشروطیت انجام شده اظهارنظرهای متفاوتی وجود دارد. برخی صاحبنظران غربی چون سایكس نقش روشنفكران را در انقلاب مشروطه برجسته میدانند. ماركسیستهای اصولی ایرانی و روسی در تفسیرهایشان انقلاب مشروطیت را انقلاب بورژوایی معرفی كردهاند كه توسط طبقه بازرگانان كه طبقات زمیندار و قدرتهای خارجی را سد راه دموكراسی مورد نظر خویش میدیدند رهبری شدند. برعكس این جماعت مورخان ایرانی مثل كسروی و ناظم الاسلام كرمانی در آثارشان بر نقش اندیشهها به ویژه مفاهیم غربی در مشروطه خواهی و قانون اساسی و ناسیونالیسم تاكید میكنند و تاریخنگارانی مثل كدی و لمبتون كه در مقوله تحلیل ماركسیستی قرار نمیگیرند معتقد به اتحاد طبقاتی در انقلاب مشروطهاند.
مجلس شورای ملی نخستین بار پس از پیروزی مشروطیت در ایران مستقر شد و پیش از آن چنین نهادی در تاریخ ایران وجود نداشت. تاسیس مجلس در مشروطیت و تركیب نمایندگان تشكیلدهنده آن قابل توجه است. كسانی كه در اولین مجلس عضو بودند از نمایندگان جامعه مدنی و از عقلا و امنای ملت بودند و به همین دلیل این مجلس نمایندگی از ملت داشت و نمایاننده و بازتابدهنده نور ملت بود. به همین دلیل بود كه مشروطهخواهان از مجلس به «روح روان این ملت» و «كنگره عدالت» مملكت یاد میكردند. مجلس مجمع عقلا و امنا یك ملت است و جایی است كه وقتی نمایندگان در آن جمع میشوند تو گویی كه همه مملكت آنجا اجتماع كردهاند. چنین بود كه در مشروطیت مجلس «مركز توجه عموم ملت» بود و پس از كسب چنین جایگاه و مشروعیتی بود كه به مركز امور مملكت بدل شد و در «راس امور» قرار گرفت.
از گرایشهای مسلط در فلسفه اخلاق، «فضیلتگرایی اخلاقی» است که ردپای آن را میتوان در یونان باستان و در اندیشه متفکرانی همچون افلاطون، ارسطو و توماس آکویناس جستوجو کرد. آنچه در فضیلتگرایی اخلاقی مورد تأکید قرار میگیرد، عمل کردن بر مبنای فضیلت است و معتقدند که اخلاق محض مبتنی بر «فضیلتمندی» است، نه باید و نبایدها.
«بیاخلاقی» بزرگترین نقد بر ماهیت مدرنیته است. از این رو است که «فلسفه اخلاق» در کانون توجه اندیشمندان دوره مدرن قرار گرفت. در میان مباحث فلسفه اخلاق و دیدگاههای مختلفی که وجود دارد مناقشه بین دو نظرگاه اخلاقی «فایدهگرایی» که از اقسام نتیجهگرایی است و «فضیلتگرایی» بیش از همه محل بحث بوده است.
زندگی در سالهای دور با توجه به نبود امکاناتی چون برق، رادیو و تلویزیون روندی متفاوت با امروز داشت. در آن دوران خانوادهها گسترده بودند و تعداد زیادی از اعضای خانواده از پدربزرگ و عمه و خاله و نوه و نتیجه در کنار هم در یک خانه زندگی میکردند. افراد همگام با طبیعت ساعت زندگی خود را تنظیم میکردند که این ساعات بسته به فصول مختلف سال متغیر بود.
گستره تاریخ اجتماعی ایران، بستری درهمپیچیده و گوناگون از پدیداری نهادهای مختلف است که نهاد فتوت (جوانمردی) از آن جمله به شمار میآید. شکلگیری این نهاد با توجه به بنمایههای کهن فرهنگی ایران و واکنش مردم نسبت به جور فرمانروایان، صورتی یاریگرانه و رهاییبخش داشته است، چنانکه جوانمردان، جز در برخی انحرافات، همواره به عنوان چهرههایی یاریگر و همراه به مردم ستمکشیده یاری رساندهاند. نهاد فتوت، واکنش صورتبندی شده ایرانیان در برابر فشارهای زمانه برشمرده میشود که به منظور انسجام و پایداری بیشتر، صورت سازمانی هم بر خود گرفته است؛ تشکیلاتی که هر گوشه آن، در خود، باری سنگین از اعتقادات، باورهای مذهبی و معنوی را نهفته دارد. آگاهی از دگرگونیهای نهاد فتوت در دورههای گوناگون، به کنکاش و وارسی دقیق نیاز دارد.
«پیداست که ایرانیان مردمانی اجتماعی میباشند. در معاشرت بینهایت مؤدبند. ... هنگامی که بخواهند از شخص با نام و نشانی دیدن کنند، رسم چنانست که مهمان قبلا به میزبان پیغام میفرستد و وقت مناسب را برای دیدار میپرسد. میزبان در جواب پیغامی مشحون از عبارات تعارفآمیز میفرستد و «دو ساعت قبل از غروب آفتاب» ... مهمان جواب سلام علیکم او را با مهربانی میدهد و هر دو از سلامت «وجود شریف» یکدیگر سؤال میکنند و پس از آن گفتگو و گپزدن به سهولت و بیهیچ تکلف آغاز میشود. پس از چند دقیقه یکی از گروه خدمتکاران با قلیان که نشانه توجه و عنایت بیشتر صاحبخانه نسبت به مهمان است از در وارد میشود.
شهر فیضآباد هند اکنون در ایالت اوتارپرادش آباد و موجود است. این شهر بیش از ۱۳۰ سال (۱۱۳۶ـ۱۲۷۲قر۱۷۲۴ـ۱۸۵۶م) پایتخت مملکت اُودَه و مرکز حکومت دودمان برهانالملک بود «و فرمانروایان این کشور ابنیه فراوان و باغات و بازارها در آن کشور احداث کردند. شجاعالدوله (حکومت: ۱۷۵۶تا ۱۷۷۵م) بیشتر در لکهنو مقر داشت؛ ولی پس از شکست (۱۷۶۴م) از بریتانیاییها، فیضآباد را مقر خود ساخت.»۱۱۱
صفحه اول روزنامه های امروز دوشنبه 10 اسفند
کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما
کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور
کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد
زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:
قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید
فشردن دکمه ثبت نام به معنی پذیرفتن کلیه قوانین و مقررات تارنما می باشد
کد تایید را وارد نمایید