اخبار

یکی از مهمترین مساله ها در ترجمه و مطالعات سفرنامه ها،‌ مساله اعتبار و صدق در گزارشهای سفرنامه نویسان است. محدودیت های فهم و عوامل موثر بر فهم سفرنامه نویسان سبب شده اند که بعضا با روایت ها و گزاره هایی مواجه بشویم که نه تنها منابع دیگر آنها را تایید نمی کنند،‌ بلکه با روایت خود مردم ساکن در آن منطقه خاص هم مطابقتی ندارد. از سوی دیگر همیشه مواجهه ای دوگانه با سفرنامه نویسان دیده میشود.

در راستای سلسله مطالب مربوط به اپیگرافی در بستر تاریخ و فرهنگ، ترجمه نوشته های استادان و پژوهشگران سرآمد این عرصه، که دربردارنده دانستنی های پایه و مفاهیم بنیادین این رشته باشد، می تواند بنیانی بایسته و به روز برای شناخت عمیق تر و پربارتری از این شاخه از دانش باستان شناسی و تاریخ کهن فراهم سازد. مطلب حاضر، فصلی است از کتاب نوشته های یونانی: یک معرفی مصور، کار گروهی از پژوهشگران «انجمن گسترش پژوهش های هلنی» و به سرویراستاری پت ایسترلینگ و کرول هندلی. نویسنده مقاله، پروفسور جان کیلِن، پروفسور امریتوس در رشته تمدن موکنایی یونان در دانشگاه کمبریج و عضو آکادمی بریتانیا است.

بیش از هزار و صد سال از تآلیف كتاب پر ارج موسیقی كبیر نوشته فیلسوف و دانشمند موسیقی شناس بزرگ، ابونصر فارابی، می گذرد كه به تازگی در دو دهه اخیر به زبان فارسی برگردانده شده است. ترجمه این اثر از سوی دكتر آذرتاش آذرنوش (در سال 1375) و دكتر مهدی بركشلی (در سال 1392) هدیه گرانبهایی به جامعه دانش پژوهان ایرانی، علی الخصوص به حوزه موسیقی پژوهی است كه امید می رود همیشه مورد عنایت موسیقی شناسان و هنر پژوهان واقع گردد.

هرمنوتیک پیدایش کلام مقدس در سیطره متکلمان؛ مأمون عباسی و سیاهپوشان مرونشین همچون «کنستانتین» نخستین امپراتور روم مسیحی شده و در پی پیدایش مجالس اسلامی شبیه آنچه در شورای «نیقیه» روم روی می داد این بار در قامت «مِحنَه»، کارزاری جدیددراصلی ترین بحث علم کلام، یعنی نحوه پیدایش قرآن حکیم شکل دادند تا جایی که مأمون عباسی در نامه ای به «اسحاق بن ابراهیم» وی را در بغداد مأمور کرد تا از دیدگاه‌های قاضیان شرعی بغداد آگاه شود و در صورت مخالف بودن آن‌ها با آنکه قرآن حکیم نوعی مخلوق است، نام آن‌ها را سیاهه کرده تا آن‌ها را تبعید و در موارد ویژه از صفحه روزگار نیست کند

الحمدلله رب العالمین و الصلاه و السلام علی سیدنا محمد و علی آله الطیبین الطاهرین. در روزهای آغازین ماه مبارک رجب می‌خواهم دعای پربرکتی را که این روزها بعد از هر نماز می‌خوانیم و مستحب هم هست، برایتان بخوانم و تفسیر کنم؛ ‌زیرا همان‌طور که می‌دانید، دعا در روزهای نخست اسلام، نقش بسیار مؤثری داشت و مسلمانان در زندگی‌شان و در برقراری ارتباط با خدا از آن بهره می‌بردند، اما بتدریج مثل همه چیز و مثل بسیاری از ارزش‌های اسلامی، مفهوم اصلی خود را از دست داد و چنان شد که همه ‌مسلمانان یا دست کم برخی از آنان با این طرز تفکر که دعا کافی است، کار و تلاش را و درمان بیماری و دست به کار شدن و آماده کردن خود را برای برطرف کردن مشکلات بزرگ و کوچک رها و به دعا اکتفا کردند. اگر کسی بیماری داشته باشد، به جای اینکه با مراجعه به پزشک بیماری خود را درمان کند، به دعا بسنده می‌کند و چنین باور دارد که دعا مستقلاً مایه شفا و بهبود است.

بخش نخست گفتگو با فيليپا فوت (از فليسوفان و اخلاق‌دانان درگذشتة آکسفورد) به اينجا رسيد كه فوت مي‌گويد: مقوله خوشبختي را به‌غايت دشوار يافتم و از عهده حل و فصل «ارتباط فضيلت و خوشبختي» برنيامدم. يکي از نويسندگان فصل «نامه‌نگاران» کتاب گفته که مي‌خواهم تمام خوشبختي آينده‌ام را قرباني کنم، در حالي که مي‌توانست بگويد: خوشبختي نصيبم نخواهد شد اگر با نازي‌ها همراه شوم و به دوستانم در جنبش مقاومت خيانت کنم، يا با اجراي دستور براي پيوستن به اس.اس از مرگ نجات يابم... اينكه دنباله گفتگو:

کتاب حاضر هدفی دوگانه دارد. اولاً امیدوارم بتوانم موضوع «فلسفه تاریخ» را به آن دانشجویان، دانشگاهیان و مدرسانی معرفی کنم که به درجات متفاوت با شاخه گسترده رشته تاریخ ناآشنایند. این روزها این ناآشنایی نسبی میان تاریخ‌نویسان مرسوم است. دست‌کم دو دلیل برای این وضعیت وجود دارد: اول، حوزه‌ حوزه‌سازی خفقان‌آور رشته‌ها در دنیای انگلیسی ـ ‌آمریکایی که در آن فشارهای حرفه‌ای به تضییق قاعده رشته‌ها تمایل دارد؛ و دوم، وجود فضای بی‌اعتنایی به «فلسفه تاریخ» مشخصاً میان تاریخ‌نویسان، به عنوان نمونه‌ای از این‌گونه حوزه‌ حوزه‌سازی یا به مثابه موضعی عمدی‌تر ناشی از برخوردی ناشایست با فلسفه که در بهترین حالت، به فراموشی سپرده شده است. ممکن است این فقد اعتماد موجه باشد، اما تنها بر مبنای حدودی از آشنایی با «فلسفه تاریخ» که تأمین آن، دقیقاً هدف اصلی «راهنمای» حاضر است.

مهدی غبرایی درباره ترجمه‌های بحث‌برانگیزش از آثار عتیق رحیمی و حاشیه‌های این موضوع توضیح داد. عتیق رحیمی نویسنده افغان کتاب‌هایی را به فارسی نوشته که به انگلیسی ترجمه شده‌اند و حالا غبرایی آنها را از انگلیسی به فارسی برگردانده است. این مترجم که به تازگی چهار اثر از عتیق رحیمی نویسنده افغان مقیم فرانسه را به فارسی ترجمه کرده است، درباره روند ترجمه این آثار گفت: من از عتیق رحیمی چهار کتاب ترجمه کرده‌ام که برخی از آنها به فارسی نوشته شده بود.

روزهای پایانی سال گذشته، هیلاری وایتهال پاتنم (٢٠١٦-١٩٢٦)، فیلسوف و ریاضی‌دان آمریکایی، در اثر بیماری سرطان از دنیا رفت. پاتنم از نسل یهودیان آمریکایی بود که در شیکاگو به دنیا آمد و در سال ١٩٣٤ از فرانسه با خانواده‌اش به آمریکا بازگشت.

تزوتان تودوروف، فیلسوف و منتقد مشهور ادبی، در تعریف میخاییل باختین این‌گونه می‌نویسد: «باختین مهم‌ترین متفکر شوروی در حوزه‌ علوم انسانی و بزرگ‌ترین نظریه‌پرداز ادبی قرن بیستم میلادی است». باختین در دوران حیات خود، چندان مشهور نبود، اما به لطف همین تعاریف و تلاش‌های امثال تودوروف و کریستوا، پس از مرگش به شهرت جهانی رسید.