آبریزگان / مری بویس – ترجمه: شهرزاد رحیمی

1405/4/9 ۱۰:۲۶

این اصطلاح برای جشن «تیرگان» و شاید برای جشن روزِ خرداد به کار می‌رود. هر دو جشنی است که مردم از روی سرور و شادی، بر روی یکدیگر آب می‌پاشند.

دبا: از جشن‌های زردشتی، به معنای «آب پاشی» و «ریختن آب».

این اصطلاح برای جشن «تیرگان» و شاید برای جشن روزِ خرداد به کار می‌رود. هر دو جشنی است که مردم از روی سرور و شادی، بر روی یکدیگر آب می‌پاشند (بیرونی، آثار الباقیه، 218، 221).

بنابر گزارش ابوریحان بیرونی (ص 228)، آبریزگان نام جشنی بوده که در روزگار ساسانیان برای شکرگزاری از پایان خشکسالی برپا می‌شد. خشکسالی که سالهای مداوم در زمان پادشاهی پیروز (459-484 م) ایران را گرفتار کرده بود.

براساس روایتهای تاریخی، پادشاه برای دعای طلب باران به زیارتگاه آذرفرنبغ رفت تا مردم از خشکسالی رهایی یابند. هنگامی که از آنجا بازمی‌گشت، بارانی سیل‌آسا بر سرزمین پارس شروع به باریدن کرد؛ چنان بارانی که تا آن زمان کسی مانند آن را به یاد نداشت.

این باران زندگی‌بخش، به تدریج سراسر ایران را فراگرفت و پس از آن، هر ساله در سالروز آن باران که پایان خشکسالی بوده، جشنی برای سپاسگزاری برگزار می‌شد. بیرونی این جشن را در روز اَنیران از ماه بهمن و در اصفهان ثبت کرده است. این گزارش گویای آن است که این رخداد، تا چه اندازه شگفت‌انگیز بوده؛ زیرا در زمان پادشاهی پیروز، ماه بهمن در فصل تابستان قرار می‌گرفت و می‌توان گفت با ماه مِی (اردیبهشت) در گاه‌شماری میلادی مطابقت داشت.

Boyce, Mary. "ĀBRĪZAGĀN." Encyclopaedia Iranica. Published December 15, 1983.

https://doi.org/10.1163/2330-4804_EIRO_COM_4488

Boyce, Mary, ˶ĀBRĪZAGĀN˵, Encyclopedia     Iranica, Vol 1. 1983, p.247