مرزبان نامه بزرگ (روضة العقول)

1393/3/11 ۱۲:۲۳

مرزبان نامه بزرگ (روضة العقول)

سرزمین های شرقی آسیای صغیر در دوران پادشاهی ساسانیان در قلمرو حکومت این سلسله بود و زبان پارسی از دیرباز در این نواحی رواج داشته است.

 

سرزمین های شرقی آسیای صغیر در دوران پادشاهی ساسانیان در قلمرو حکومت این سلسله بود و زبان پارسی از دیرباز در این نواحی رواج داشته است.

حتی در سده های اولیۀ اسلامی نیز در میان ساکنین شهرهای این حدود مردمان پارسی زبان بسیار بوده اند، چنانکه ناصرخسرو در سفرنامۀ خود در توصیف اخلاط گوید که مردمان آن به پارسی و تازی و ارمنی سخن می گویند. اما رواج شعر و ادب پارسی در این منطقه با ورود ترکان سلجوقی و تشویق و ترغیبی که آنان، به تقلید از رسوم درباری سامانیان و غزنویان از شاعران و ادیبان می کردند آغاز شد و با حملۀ مغول به خراسان و شهرهای بزرگ مرکزی ایران، و روی آوردن گروههایی از اهل علم و ادب به سوی غرب و پناه جستن آنان در بلاد روم، قوت گرفت و دامنۀ آن چنان گسترش یافت که تا پایان عهد سلاطین عثمانی در سراسر آسیای صغیر زبان فارسی زبان شعر و ادب بود و بسیاری از شاعران و ادیبان و دانشمندان این نواحی به این زبان شعر می سرودند و کتاب می نوشتند.

یکی از مهم ترین آثاری که در اوایل این دوران و در عهد سلاجقه روم در این سرزمین به نثر فارسی نوشته شد کتاب روضة العقول، ساخته و پرداختۀ محمد بن غازی ملطیوی است که ترجمه و تحریری است از مرزبان نامۀ اسپهبد مرزبان بن رستم بن شروین، از ملوک آل باوند طبرستان، که در اواخر سدۀ چهارم یا اوایل سدۀ پنجم هجری آن را تصنیف کرده بود.

محمد بن غازی، چنانکه خود در مقدمۀ روضة العقول آورده است، ترجمه و تحریر این کتاب را در سال 598 به پایان برده و به نام سلیمان شاه بن قلج ارسلان مصدر ساخته است.

از بابی که محمد غازی در مقدمۀ روضة العقول در احوال خود آورده است چنین بر می آید که وی با دگرگون شدن اوضاع در ملطلیه، از سفر به حجاز و عراق بازمی ماند، دشمنان بر او دست می یابند و اموالش را مصارده و خودش را زندانی و سپس به حران تبعید می کنند.

یکی از ویژگی این اثر این است که برخلاف دیگر مجموعه داستان های موجود در حوزه نثر، تمام داستان های این کتاب ایرانی هستند.

این کتاب پیش از این با تصحیح محمد روشن و ابوالقاسم جلیل پور (انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی) و جلیل نظری (دانشگاه آزاد اسلامی، مرکز انتشارات علمی) به چاپ رسیده و دکتر فتح الله مجتبایی به تازگی این کتاب را تصحیح کرده است.

مرزبان نامۀ بزرگ (روضة العقول) به تصحیح فتح الله مجتبایی و غلامعلی آریا با همکاری فتانه کهوند در 2200 نسخه، 504 صفحه و به بهای 350000 ریال در سال 1393 از سوی انتشارات خوارزمی منتشر شده است.

میراث مکتوب

نظر دهید
نظرات کاربران

کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.

گزارش

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

عضویت در خبرنامه.

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: