باغ گیاه شناسی ملی ایران

قطعات نمایشی

این بخش با مساحت 5/ 1 هکتار، از بخشهای چندی مانند باغ گیاهان پیازی و غده‌ای، گیاهان معطر و علفی، باغ سبزیهای ایرانی، باغ میوه‌های سنتی ایرانی، برکۀ گیاهان آبزی و نیز چندین قطعۀ دیگر برای آزمایش گیاهان در شرایط مختلف تشکیل شده است. 

باغ چینی و ژاپنی

سبک باغ‌سازی خاور دور یکی از سبکهای معروف باغ‌سازی در جهان است که در شکل‌گیری سبکهای باغ‌سازی دیگر کشورها نقش قابل توجهی داشته است. این سبک براساس فضاهای کوچک، و طرحهای مینیاتوری شکل گرفته است. در طراحی این باغها کوشیده شده است که از طبیعت تقلید، و توپوگرافی و جنگل‌کاری به‌گونه‌ای انجام شود که شبیه یک منظرۀ طبیعی در مقیاس کوچک‌تر باشد. طرح باغ چینی و ژاپنی در زمینی به مساحت 3/ 2 هکتار به اجرا درآمده است. 

جنگل تفریحی

این جنگل در ضلع شمالی باغ به مساحت حدود 24 هکتار تأسیس شده، و هدف از آن، ایجاد یک میکروکلیمای مناسب برای دیگر بخشهاسـت. در این رویشگاه، با استفاده از درختان مختلف با ارتفاع و رنگ متفاوت، فضای مناسبی به وجود آمده است. این مجموعه توسط باغ میوه و دریاچۀ ذخیرۀ آب به دو بخش جنگل و گردشگاه تقسیم شده، که مساحت هریک از آنها به‌ترتیب 10 و 14 هکتار است. سامانۀ آبیاری در بخش جنگل، قطره‌ای، و در بخش تفرجگاه، به‌صورت بارانی است. جنگل با مجموعۀ درختانش، محیطی مناسب برای ساخت تأسیسات رفاهی بازدیدکنندگان باغ را فراهم آورده است. در این جنگل، اختلاط سوزنی‌برگان با پهن‌برگان باعث شده است که در فصل خزان، سوزنی‌برگان همیشه‌سبز دورنمای زیبایی را از خود نشان دهند. 

گلخانه‌ها و نهالستان

واحد بذر و نهال تأمین‌کنندۀ گل‌وگیاهان مورد نیاز قطعات مختلف باغ است. تولید و تکثیر گیاهان در این واحد به روشهای مختلف انجام می‌شود. فعالیت این واحد اینهاست: کشت بذر، شامل بذرهای دریافتی دیگر از باغهای گیاه‌شناسی جهان، بذرهای گردآوری‌شده از مناطق مختلف کشور یا از سطح باغ گیاه‌شناسی؛ و تهیۀ قلمه از گیاهان مناطق مختلف کشور، یا از سطح باغ گیاه‌شناسی و کشت آنها در محل شاسیها و پیوندزنی به‌منظور تکثیر گونه‌های درختی. واحد بذر و نهال دو قسمت دارد: 
الف ـ گلخانه‌ها که شامل مجموعۀ گیاهـان گرمسیری و گلهای آپارتمانی و مجموعۀ گیاهان گوشتی و کاکتوسهاست. 
ب ـ نهـالستان که به وسعت 10هزار مـ2 برای تولید، تکثیر و خزانۀ گیاهان مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد و شامل 3 شاسی است که مساحت هرکدام 150 مـ2 است. همچنین شماری از طرحهای پژوهشی در نهالستان اجرا می‌گردد. 

باغ میوه

بخش باغ میوۀ ایرانی در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران در زمینی به مساحت 5/ 4 هکتار احداث شده است. در این باغ تلاش شده تا ارقام متنوعی از میوه‌های بومی گردآوری، و نگهداری شود که شامل انگور، انجیر، ازگیل، انار، آلبالو، آلو، به، پسته، توت، زالزالک، زردآلو، سیب، زیتون، سنجد، گلابی، گردو، فندق، هلو، شلیل و عناب است. رودخانه‌ای در بخش مرکزی باغ میوه طراحی شده که از دریاچۀ ذخیره‌کنندۀ آب منشعب شده است، و به دریاچۀ واقع در بخش خزری می‌ریزد. 

باغ پیازهای ایرانی

قطعۀ باغ پیازهای ایرانی در 4 طبقـه به مسـاحت 110‘2 مـ2 در ضلع جنـوبی بخـش نمایشی، طراحی و اجرا شده است. در این باغ، گیاهان پیازدار چون لاله، زنبق، سنبل، و لالۀ واژگون، نرگس و نیز گیاهان ریزوم‌دار و غده‌دار از مناطق مختلف ایران گردآوری، و براساس تنوع رویشگاه، میزان آبیاری و جهت تابش نور، در طبقات کاشته شده، و به‌تدریج، با این شرایط سازگاری یافته‌اند. حصاری از تور سیمی اطراف محوطۀ باغ پیازی با دو در ورود و خروج نصب گردیده است تا از هجوم حیواناتی که از پیاز و ریشه‌های این گیاهان تغذیه می‌کنند، جلوگیری شود. پیچ اناری و عشقه زینت‌بخش این حصار است. سیستم آبیاری این قطعه بارانی است. 

مأخذ

Nbgi, www.nbgi.rifr-ac.ir (acc. Oct. 24, 2022).
مسیح موسوی‌زادگان