مقاله

غروب ٢٨ مرداد ١٣٣٢ روز غم‌انگیزی برای ایرانیانی بود كه می‌خواستند در كشور خودشان آزاد و مستقل از حاكمیت خارجی زندگی كنند. خانه نخست‌وزیر گلوله‌باران و غارت شده ‌بود. دكتر مصدق از طریق دیوار خانه همسایه به منزل دكتر معظمی رفته بود.

در این شکی نیست که ما ایرانیان در پاسداشت برخی رخدادهای تاریخی کاهل شده‌ایم، رخدادهایی که برخی همچون عسل شیرین و برخی چون زهر تلخ است؛ همان قدر که 29 اسفند سالروز ملی شدن صنعت نفت بخوبی یادآور روزهای غرورآفرین و انسجام ملی ایرانیان است، 28 مرداد یادآور از هم­گسیختگی، انشقاق و سقوط غرور ملی است.

مواضع آیت‌الله سید حسین طباطبایی بروجردی در طول نهضت ملی یکی از مباحث و مسائل مورد مناقشه است که چنانکه باید و شاید مورد کاوش قرار نگرفته است. آنچه که تاکنون گفته و نوشته و منتشر شده است به هیچ روی بسنده و وافی به مقصود نیست. جوانب مهمی از این موضوع همچنان در ابهام است و پرسش‌های بنیادینی وجود دارد که هنوز پاسخ دقیق و روشنی به آنها داده نشده است.

با توجه به نوع کاربردهای این واژه در آثار ابن سینا و نظر به گستردگی و تنوع آن آثار شاید بتوان حدود معنایی این واژه را از منظر وی به دست آورد. این معنا حدود مشترکی با نفس از یک طرف و با مغز و سیستم عصبی از طرف دیگر دارد. همچنین می توان ناگفته هایی از ابن سینا را با توجه به گفته های وی استنباط کرد.

خواجه نصیرالدین طوسی از جمله بزرگ ترین اندیشمندان قرون میانه است که در زمینه علم و ادب جایگاه رفیعی داشته و از شهرت جهانی برخوردار است. نصیرالدین طوسی تنها به علم و اندیشه اکتفا نمی کرد و در سیاست عملی نیز دخیل بود. دو دهه آخر حیات خواجه نصیر در دستگاه ایلخانان، دوران فعالیت علمی و عملی خواجه بود و در مهار رفتار مغو ل ها و احیای فرهنگی ایران نقش مؤثری داشت.

در اندیشه دینی، پیامبران نسبت به سایر مردم از ویژگی هایی برخوردار هستند که بقیه مردم از آنها محروم می باشند، ولی در این که خود پیامبران نیز نسبت به هم از ویژگی هایی برخوردار می باشند اختلاف است. عده ای بر این باورند که پیامبران با هم تفاوتی ندارند و عده ای دیگر معتقدند که بعضی پیامبران نسبت به بقیه برتری دارند که از آنان به عنوان پیامبر اولو العزم یاد می کنند.

انسان در شناخت هستی و دستیابی به حقیقت دو وسیله در نهاد خویش و دو راه پیش روی خود دارد، عقل و دل؛ برهان و کشف. برخی راه برهان را اختیار کرده و شهود را به سبب نداشتن استدلال بی ارزش دانسته و برخی هم شهود را به سبب حضوری بودن آن بر برهان برتری داده اند. حکیمان متأله با پژوهش های خود در فلسفه و عرفان توانستند این مطلب را اثبات کنند که عقل و دل اگرچه روشی جدای از هم دارند اما مقصدشان یکی است و تفاوت یافته های آن دو را به شدت و ضعف دانستند. از این رو برهان وکشف را نیازمند یکدیگر دیده و کمال هر یک را به دیگری دانسته و توانستند بنیان محکمی برای شناخت هستی بنا نهند.

اگر این «خود» را «خویشتن خویش» تعبیر کنیم؛ کاری که «هشترودی» در صحبت‌های خود ـ تلویحاً و تصریحاً ـ می‌کرده است، این تک بیت، به تنهائی، یا با مقدّمه تکمیلی و توصیفی آن؛ «واژه باید خودِ باد، خودِ باران باشد»، از سهراب، به تعبیری تعمیمی،«شرط لازم و کافی است برای این که شعر، «شعر» باشد. با تمام خصوصیاتِ «الزام» و «کفایتِ» حسّ و تصوّر و تصویر و تعریفِ شاعرانگی، که نوعی منطق در متن است و در حوزه تفکر هندسی، با آن بیشتر آشنائیم.۲

به نظر «امیل دوركیم١» جامعه شناسی برای تبدیل شدن به یك علم باید واقعیت اجتماعی را مطالعه كند. یعنی باید تحلیل نهاد‌های اجتماعی را با همان عینیتی دنبال كند كه دانشمندان طبیعت را مطالعه می‌كنند.

نسخه‌های خطّی، در مجموعۀ میراث مکتوب ایران، از جای‌گاهی ویژه برخوردارند. بخش اعظم تحوّل اندیشه‌ای پیشینیان ما از طریق این نسخه‌ها بدست ما رسیده است. اهمیّت شناسایی، احیا و انتشار نسخ خطی به‌عنوان منابع مهم تاریخی، ادبی، فرهنگی و نیاز به منابع جدید تحقیقاتی برکسی پوشیده نیست.