مقاله

کتاب بازمانده هایی از فرهنگ دورۀ جاهلی در تمدن اسلامی، ترجمۀ کتابی است از مجموعه درس گفتارهای ادوارد وسترمارک، جامعه شناس بریتانیایی فنلاندی تبار در دانشگاه لندن. این کتاب که در 1933 منتشر شده است، گزیده ای است برگرفته از اثری دو جلدی با عنوان آئین و باور در مراکش که مؤلف آن را در 1926 منتشر کرده بود. عنوان اصلی این مجموعه درس گفتار، بازمانده هایی از شرک در تمدن محمدیPagan Survivals in Mohammedan Civilization است. در ترجمۀ فارسی کتاب برای خوانندگان ایرانی، تغییری در عنوان اصلی کتاب داده ام و « فرهنگ دورۀ جاهلی» و «تمدن اسلامی» را به جای « شرک» و «تمدن محمدی» گذاشته ام. برای این تغییر دلایلی دارم که به آن اشاره خواهم کرد.

اندیشه پست مدرن به سهم فلسفی ادموند هوسرل توجه خاصی نکرده است. اوج نگرش سخاوتمندانه نسبت به هوسرل در پست مدرنیته این است که برنامه پدیدارشناسی او پروژه‌ای است که ممکن است زمانه خودش را داشته اما اکنون مزیت‌هایش را از دست داده است. اما جریان چیز دیگری است و چیزی فراتر از این در حال رخ دادن است.

شعر، زبان دل و احساس است و شاعر پیامبرى است که از بهشت جمال بر لب داستان ها دارد. و این داستان ها را با زبان بلیغ رقیق ترین احساسات ، در ظرف دل پذیر والاترین حماسه ها ، شور انگیز ترین غزل ها و مثنوى هاى عاشقانه و عارفانه و ناب ترین اندیشه هاى مندرج در حکایات نشأت یافته،از لطائف اخلاق مى ریزد تا آیینه سر تا پا نماى آرزوها، امید ها ، و انفعالات به قالب لفظ نیامده ما شود وما را با عوالم نهانى جان و دل پیوند دهد.

این که در شعر انتظار بر روی این باور غلط پای بفشاریم که «بدون امام زمان گردش روز و شب پوچ و بی معناست، فصل ها تکراری و گرفتار دور و تسلسلی باطلند. موید این حقیقت است که درک و دریافت ما از فرهنگ انتظار، برداشتی صرفا احساسی و غیرمنطبق با آموزه های اصیل دینی است،شناختی سطحی و عامیانه .

بدون شک باور و عقیده به ظهور یک مصلح و موعود جهانی که روزی به اذن خداوند متعال خواهد آمد و جهان را پر از عدل و داد خواهد کرد، همواره در بیشتر فرهنگ ها و ادیان مختلف جهان بشریت وجود داشته است که با عناوین مختلفی مانند سوشیانس، مسیح، ویشنو، مهدی(ع) و غیره مطرح شده است.

خداوند متعال با ارسال رسولان و بعثت پیامبران، اهداف بزرگی را برای به کمال و سعادت رساندن انسان ها دنبال کرده است. این اهداف و آرمان ها در آیات و روایات ما بیان شده است. از آنجا که امامان معصوم(ع) در پی انبیای الهی جانشینان پیامبر خاتم(ص) و وارثان انبیا هستند، همان رسالت را بر دوش داشتند.

اعتقاد به اصلاح عقاید و نحوه معاش انسان در عصر ظهور منجی موعود مستند به آیات قرآن کریم و روایات مرتبط با ظهور منجی می باشند و توجه به دلالت های این سیاق ها و سیاق های مرتبط با آنها این حقیقت را تبیین می سازد که غلبه و سیطره کامل دین الهی، غایت ارسال رسول خاتم(ص) و به تبع آن غایت ارسال رسل الهی می باشد.

خداوند که حاکم مطلق هستی و مدبر امور عالم است، اراده فرموده تا بر تن موجودی به نام انسان ردای خلیفةاللهی پوشانده و او را جانشین خود در زمین قرار دهد؛ اما از آنجا که گل ایم هستی را همواره خارهای وسوسه و گناه تهدید می کرد، به پیمانی که از روز ازل با خدای خویش بسته بود وفادار نماند و پا را از دایره تعبد و بندگی خدا فراتر نهاده و به ظغیان و سرکشی در زمین پرداخت.

در سال 1363 هنگامی که در سازمان اسناد ملی ایران سابق در بخش پژوهش و تحقیقات، اشتغال داشتم، در بین انبوه اسناد، خاطرات ناصرالدین شاه توجهم را جلب کرد؛ بدون هیچ تجربه‌ای، برای نخستین بار تصمیم گرفتم که بخشی از این خاطرات را بازنویسی و تصحیح کنم، بنابراین سفر اول ناصرالدین شاه به فرنگ را انتخاب و بخشی از آن را تحت عنوان سفر به روسیه تزاری بازنویسی و توضیحاتی به آن اضافه نموده و بعد از اینکه تایپ شد به ریاست وقت ارائه دادم؛ ایشان هم از این کار من استقبال کردند

نگاهی به «زندگی ایمانی در اندیشه مهدوی» در سالروز ولادت خاتم‌الاوصیاء(عج) السَّلاَمُ عَلَى الْقَائِمِ الْمُنْتَظَرِ و الْعَدْلِ الْمُشْتَهَرِ؛ السَّلاَمُ عَلَى رَبِیعِ الاَنَامِ و نَضْرَه الاَیامِ؛ «سلام بر قائم منتظَر و عدل پرآوازه؛ سلام بر بهار مردمان و خرّمى زمان.» (زیارت حضرت صاحب‌الأمر)