اخبار

علی‌اکبر دهخدا... مردی برآمده از یک روزگارِ پرتنشِ سیاسی که در دوره‌های مختلفِ عمرش به خاطرِ شرایطِ سیاسی ایران وضعیت‌های گوناگونی را تجربه کرد. وضعیت‌هایی که هم در آن‌ها می‌توان اوجِ تن‌هایی و افسرده‌گی را دید نسبت به شرایطِ اجتماعی ایران، هم میل‌اش را به فعالیت. درواقع دهخدا برآمده از جریانی بود که سودای نجاتِ ایران را در سر داشتند با تئوریزه‌کردنِ ایده‌های حقوقِ بشری مدرن و بیانِ مدنیتی که جامعه‌ی ایرانی همیشه از آن محروم بود و درکی هم از آن نداشت.

صور اسرافیل، به دبیری علی اکبر دهخدا؛ نشریه ای است که تنها ۳۵ شماره از آن منتشر شد اما تاثیر بسیاری روی ادبیات و فرهنگ مطبوعات ایران به جای گذاشته است،

تحول معرفتی، فرهنگی و زبانی رخ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌داده در آستانه انقلاب مشروطه در قالب نثر و شعر نمایان شده بود. روشنفکران این دوران که دستی به قلم داشتند با آگاهی به ظرفیت شعر به عنوان عامل مؤثر در بیداری عمومی و آگاهی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بخشی توجه خاصی بدان مبذول می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌داشتند

علی‏ اکبر دهخدا را با صوراسرافیل و چرند و پرند می‏ شناسیم و با لغت‏ نامه، حاصل زحمت عمرانه او. او با گذاشتن عمر بر تحقیق و تتبع و تدوین اثری ارزشمند و سترگ چون لغت‏ نامه پیوند میان فرهنگ و پرورش و سیاست را به خوبی نمایاند. روش و منش دهخدا نشان داد که همه راه ‏ها به سیاست ختم نمی ‏شود و گاه زبان فرهنگ گویاتر است و مفیدتر.

هادی خانیکی، می گوید: روشنفکر گفت‌وگویی نقش میانجیگری دارد، او در امور اجتماعی و سیاسی و همه جا در حال پادرمیانی است و همواره در حال آمد و شد است. چهارمین ویژگی او این است که متکی به جامعه مدنی است و جهان زیست او در جامعه مدنی است و به همین دلیل است که نمی‏ خواهد جامعه مدنی را به یک بازار و اجتماع بسته تقلیل دهد.

فکر ایجاد دانشگاه تهران اولین بار در سال ۱۳۰۵ به‌طور رسمی مطرح شد. در اسفند ماه این سال، ضمن مذاکرات قبل از دستور مجلس شورای ملی «دکتر اسماعیل سنگ» نماینده شهر ساری، لزوم ایجاد دانشگاه را مطرح کرد و به «سید محمد تدین» وزیر وقت معارف گفت: «بواسطه نداشتن اونیورسیته [یونیورسیته - دانشگاه] است که محصل به اروپا می‌رود و دست ما به‌طرف خارجی‌ها برای جلب مستخدمین خارجی دراز است.»

ایرج میرزا (جلال الممالک) ملقب به صدرالشعرا فرزند غلامحسین میرزا در سال 1291 هجری قمری در خانواده‌ای اهل شعر و ادب در تبریز تولد یافت. نخست در مدرسه دارالفنون تبریز به تحصیل پرداخت و سپس از حمایت‌های «امیرنظام گروسی» رجل مقتدر سیاسی وقت، در کسب معلومات بهره‌وری یافت. همین حمایت‌ها پای او را به محافل ادبی وقت باز کرد و با بزرگان ادب آشنا شد.

ایران در مسیر پیشرفت و برای عبور از یک جامعه سنتی به یک جامعه مدرن و صنعتی ناگزیر بود که بسیاری از مظاهر تمدنی را که در اختیار جوامع غربی بود به خدمت بگیرد. یکی از ابعاد پیشرفت این جوامع، اختراع و به خدمت‌گیری راه‌آهن بود. از سوی دیگر کشورهای استعماری بریتانیا و سپس روسیه تزاری نیز برای پیشبرد اهداف استعماری خود در کشورهای آسیایی به فکر ایجاد راه‌آهن افتادند.

از سال 1397، فقط شش روز مانده و این یعنی 144 ساعت و 28دقیقه دیگر تمام می‌شود و ما می‌مانیم و کوله‌باری از خاطرات. خاطراتِ خوب و بدی که لحظه‌ لحظه‌اش با بندبندِ جسم‌مان و جز‌ء جزء روح‌مان درهم تنیده شده است. رخدادهایی که حالا یا در قاب عکس یا در دفترچه روزنوشت هریک از ما جا خوش کرده است. اما شاید اگرچه اتفاقات را بتوان بلع و هضم کرد، رفتن آدم‌ها را هیچ‌یک از ما باور نکند.

کتابخانۀ شخصی زنده‌یاد محمد بسته‌نگار، مجاهد نستوه راه پرهیزگاری و آزادگی، بنابر مرقومه همسر مکرمه ایشان، سرکار خانم علائی طالقانی در تاریخ 21/12/1397 به مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی اهداء شد. از لطف و بزرگواری بازماندگان آن بزرگمرد فقید بی‌اندازه سپاسگزاریم و یقین داریم که جایگاه این کتابخانه در تحقیق و پژوهش پیرامون تاریخ و فرهنگ و معارف دینی ایران در سدۀ اخیر چشم‌گیر و از هر جهت قابل توجه خواهد بود.