اخبار

در سپیده‌دم روز پنجم خرداد ١٣٠٢ خورشیدی، بسیاری از مردم تربت حیدریه هنگامی‌که خواب بودند، زیر بارش باران و آوار زلزله در همان حال به خوابی همیشگی رفتند. زلزله آنها را با باران و خاک و آجر زیر زمین دفن کرد. آنها هم که زنده ماندند تا مدت‌ها اثرات زلزله را بر روح و جان خود و شهرشان تاب می‌آوردند.

امبرتو اکو، فیلسوف و اندیشمند ایتالیایی در اثر خود با نام «تاریخ‌زیبایی» به تفصیل درباره زیبایی بانوان سخن ‌رانده است. او یک بخش از اثر خود را با این پرسش می‌آغازد که کدام معیارها، سلیقه‌ها و رسوم اجتماعی به ما اجازه می‌دهد چهره یا اندامی را زیبا توصیف کنیم؟ این پرسش را می‌توان در هر عصر و دوره تاریخی پی گرفت.

وقتی پدر، «منوچهر انور» باشد که خود اهل کتاب است و مدت‌های مدید - سال‌های دهه چهل - «ادیتور» انتشارات فرانکلین بوده، طبیعی است که فرزند هم، به راه پدر می‌رود و میل و کمال‌اش را در ادبیات می‌جوید و می‌پوید. «لیلی انور» که اکنون 48 ساله است، در مؤسسه ملی زبان‌ها و تمدن‌های شرقی (INALCO) در فرانسه، مسئولیت بخش زبان فارسی را دارد، در دوماهنامه لوموند (Le Monde) در هر شماره درباره ادبیات و فرهنگ می‌نویسد و در رادیو France Culture نیز، برنامه‌ای هفتگی با همین محوریت در دست تولید دارد. اما شاید مهم‌ترین کار او، ترجمه «منطق‌الطیر» فریدالدین عطار نیشابوری (618-540 هجری) به زبان فرانسوی باشد که باعث بهانه این گفت‌و‌گو شد. آنچه در ادامه می‌خوانید، متن کامل این گفت‌و‌گو است که ساعاتی پیش از بازگشت‌اش به پاریس، در مجالی فشرده صورت پذیرفت...

«بهشتی عمل‌گرای نظریه‌پرداز و نظریه‌پرداز عمل‌گراست»؛ داوود فیرحی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، می‌گوید: آیت‌الله بهشتی اندیشه سیاسی خود را با نظریه «نظام امت و امامت» صورت‌بندی می‌کند؛ نظریه‌ای که بر چهار رکن «شهروند مکتبی»، «آزادی شهروندان»، «نظام حزبی» و «رهبری» که نظام را به مردم‌سالاری دینی نزدیک می‌کند، استوار است. او از شباهت و تفاوت نظریه شهید‌بهشتی با دکتر علی شریعتی می‌گوید؛ دو متفکری که ادبیات یکی برای به‌حرکت‌درآوردن امت کاربرد دارد و دیگری نگاهش، به بعد از جنبش است و نهاد‌ساز. فیرحی از بهشتی متفکر و فقیه سیاسی صحبت می‌کند

پروفسور شهریار عدل، دیروز این فرصت را نیافت که در مکان‌هایی که خود از بانیان یا حامیانش بود، دفن شود. پیشنهادهایی چون دفن این استاد باستان‌شناسی در بسطام و شهرری با مخالفت‌هایی همراه شده بود و در نهایت تصمیم بر این شد که او را «فعلا» و «به‌طور امانی» در بهشت‌زهرا(س) به خاک بسپارند؛ تصمیمی که با تعجب بسیاری از کارشناسان میراث‌فرهنگی، باستان‌شناسان برجسته کشور و ایران‌شناسان داخلی و خارجی مواجه شد.

ما دو نوع متشابه داریم: ۱ـ متشابه کامل مثل «الم» و امثال آن؛ ۲ـ متشابه نسبی، یعنی عبارت تا یک حد معنایش روشن است، از آن حد که می‌خواهد فراتر رود، متشابه می‌شود؛ در هر جا که انسان می‌خواهد فراتر رود، گیج می‌شود، در آنجا هم باید قطعاً از تأویل خودداری کرد. پس در متشابهات کامل و نسبی باید از دست زدن به تأویل خودداری کرد.

در روایت‌های عامیانه از تاریخ، حتی در برخی برداشت‌های محققانه، بسیار شنیده‌ایم که ایرانیان در گذشته، افراد چاق را بیشتر می‌پسندیده‌اند. ماجرا حتی پیش‌تر می‌رود و به این‌جا می‌رسد که چاقی در روزگار گذشته، یک پدیده زیبایی‌شناسانه به‌شمار می‌آمده است. از همین‌رو نتیجه می‌گرفته‌اند که زنان و مردان چاق، در عرصه دلربایی، گوی سبقت از دیگران، منظور زنان و مردان لاغر و باریک‌میان، می‌ربوده‌اند.

داغ رفتن «شهریار عدل» فقط برای خانواده او نیست، اکنون بسطام، ری، بلخ و افغانستان نیز داغدارند،‌ رفتن شهریار سوگ اندیشه، تاریخ، باستان‌شناسی، فرهنگ و میراث فرهنگی است.

البته اگر جهانی انسان پدید آید که اجزا و سازمانهایش ـ مثل کوه و دریا و آسمانها و چیزی که در سرّ سویدای بنی‌آدم است ـ مظهر و نشانه عظمت و قدرت آفرینش باشد، از علم انسانی دینی نیز (به این معنی که به ‌امور خدایی نظر دارد نه اینکه مبانی‌اش دینی باشد) می‌توان سخن گفت؛ ولی شرط لازم و مقدم پدید آمدن و تأسیس چنین علمی، تحقق رشد جهان دینی است.

علویان یارسان که پوسته‌گرایان در سراسر تاریخ‌نگاری خود همواره به خاطر ایران‌دوستی و محبت آل‌علی(ع) آنها را به انحای مختلف به بی‌اخلاقی و هزاران امر بی‌اساس متهم ساخته و به‌ویژه برای محاصره فکری و اجتماعی، آنان را به بی‌بند و باری و اطاعت هوای نفس مطرود می‌دانستند و قیاس به نفسها می‌کردند و می‌کنند، به‌ویژه در حوزه اخلاق و تسلط بر هوای نفس و نفی غرایز حیوانی از پیروان مستقیم منشور حکیم طوس و سنت سنیّة مولاعلی(ع) بوده و هستند و در تنگناهای تهاجم نفس سرکش به وزیر جوانمرد شاپور اقتفا می‌کنند.