اخبار

یکصد و دهمین شماره مجله بخارا به یاد محمد جعفر محجوب (1303-1374) ادیب و محقق و فرهنگ پژوه ‌نامدار ایرانی منتشر شد. عناوین مطالب این شمارۀ مجلۀ بخارا:

خانواده اسلاميه با تاييد خبر درگذشت او به ايسنا گفتند، اين چهره پيشکسوت در هفتاد و چهار سالگي، صبح يکشنبه 11 بهمن‌ در منزل از دنيا رفته است.

آيين رونمايي از مجموعه کتاب‌هاي «حقوق و زندگي» تأليف محسن اسماعيلي عضو حقوقدان شوراي نگهبان امروز در کتابخانه ملي برگزار مي‌شود.

پس از گذشت چند دهه از مرگ نیوتن، یعنی از اواخر قرن هیجدهم و با موفقیت چشمگیر مکانیک نیوتنی، علوم طبیعی به خصوص فیزیک بر اندیشه‌ی بشری استیلا پیدا کردند؛ اثر این امر به‌تدریج در اجتماع به شکل مدرنیته ظاهر شد. البته شروع این سیطره با حرکتی اجتماعی یعنی انقلاب فرانسه هم‌زمان است، به‌طوری‌که این دو موضوع (مکانیک نیوتنی و انقلاب فرانسه) بر افکار اندیشمندی چون کانت تفوقی کامل دارد و تأثیر آن بر انقلاب فلسفی او به‌خوبی مشهود است.

در تاریخ نظریه‌های علوم اجتماعی، برای انقلاب‌ها جایگاهی ویژه قایل شده‌اند، زیرا این رخداد بسیار به ‌ندرت در یك پهنه سیاسی روی می‌دهد. به همین دلیل نیز ما درس «جامعه‌شناسی انقلاب‌ها» را داریم، یعنی جامعه‌ای كه انقلاب بزرگی را از سرگذرانده مختصاتی پیدا می‌كند كه باید به صورت ویژه مطالعه شود. كرین برینتون كه از مهم‌ترین نظریه‌پردازان انقلاب بوده و كتاب معروف او «كالبدشكافی چهار انقلاب» (١٩٥٢) سال‌ها پیش به فارسی نیز ترجمه و منتشر شده است، به‌خوبی فرآیندهای انقلابی را تجربه و تحلیل می‌كند.

بسم‌الله الرحمن الرحیم. ما در این مدت مصیبت‌ها دیده‌ایم، مصیبت‌های بسیار بزرگ و بعضی پیروزی‌ها حاصل شد که البته آن هم بزرگ بود، مصیبت‌های زنهای جوان مرده، مردهای اولاد از دست داده، طفلهای پدر از دست داده. من وقتی چشمم به بعضی از اینها که اولاد خودشان را از دست داده‌اند می‌افتد، سنگینی در دوشم پیدا می‌شود که نمی‌توانم تاب بیاورم. من نمی‌توانم از عهده این خسارات که بر ملت ما وارد شده‌ است برآیم، من نمی‌توانم تشکر از این ملت بکنم که همه چیز خودش را در راه خدا داد، خدای تبارک و تعالی باید به آنها اجر عنایت فرماید. من به مادرهای فرزند از دست داده تسلیت عرض می‌کنم و در غم آنها شریک هستم. من به پدرهای جوان داده تسلیت عرض می‌کنم. من به جوانهایی که پدرانشان را در این مدت از دست داده‌اند، تسلیت عرض می‌کنم.

به نظر می‌رسد بزرگمهر در کسب معرفت یقینی به مشرب اصالت ایمان(Fideisem) متمایل است. به طور کلی «فیدئیزم» نویدبخش این معناست که اگر عقل قادر به نجات ما نیست، نباید ناآرام بود و مأیوس شد؛ زیرا نور عرفان و پرتو ایمان هنوز باقی است. این نوع شکاکیت که با سستی نیروی عقل ملازم است، پایه‌های اندیشه‌های محض فلسفی را سست می‌گرداند و آدمی را به قلمرو نوعی مابعدالطبیعه رهنمون می‌دارد.

شايد اگر پهلوي دوم امروز زنده بود و كنج ويلايي در غرب گيتي مي‌خواست چرايي پيروزي انقلاب اسلامي ايران و ابطال سجل نظام سياسي تحت فرمانروايي‌اش را اعلام كند به همين تك جمله بسنده مي‌كرد: «ديكتاتورها اصلاح نمي‌شوند، سرنگون مي‌شوند.»

با نزديك شدن به سي و هفتمين سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، سويه‌هاي مختلف اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و سياسي اين پديده را با فعالان عرصه‌هاي مختلف در ميان گذاشتيم. در اين شماره، درباره بعد سياسي ناگزير بودن انقلاب ٥٧ با محمود شفيعي، عضو هيات علمي گروه علوم سياسي دانشگاه مفيد گفت‌وگو كرده و از او درباره استقلال و حاكميت ملي به عنوان مهم‌ترين دستاوردهاي انقلاب و ابزارهاي تداوم آنها پرسيديم.

صدای سم ستوران مغول در گوش زمین می‌پیچید. مردم هر آبادی و شهر با مشاهده سیاهی لشکر مغولان، از واهمه هلاک و نیستی، مردد مانده، نمی‌دانستند چه کنند. تولوی پسر چنگیز، مامور شهر هرات شده بود. هرات در آن روزگار شهری آباد با چهار دروازه و مردمانی صنعتگر به شمار می‌آمد. این مغول‌زاده با نزدیک شدن به هرات دستور داد فرستاده‌ای به نام زنبور به هرات برود و بزرگان شهر را به تسلیم بخواند. حاکمی به نام ملک شمس‌الدین محمد جوزجانی در این زمان با حکم سلطان جلال‌الدین خوارزم‌شاه بر هرات فرمان می‌راند. ملک شمس‌الدین صلاح در این دید که در برابر مغولان بایستد.