شارل-آنری دو فوشه‌کور، ایران‌شناس برجسته فرانسوی، درگذشت

1405/4/7 ۱۰:۰۳

شارل-آنری دو فوشه‌کور، ایران‌شناس، خاورشناس و استاد برجسته فرانسوی که عمر خود را وقف معرفی زبان، ادبیات و فرهنگ ایران به جهان فرانسه‌زبان کرد، در سن ۱۰۰ سالگی درگذشت. بر اساس اطلاعیه منتشرشده از سوی خانواده، وی روز ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ چشم از جهان فروبست.

دبا: شارل-آنری دو فوشه‌کور، ایران‌شناس، خاورشناس و استاد برجسته فرانسوی که عمر خود را وقف معرفی زبان، ادبیات و فرهنگ ایران به جهان فرانسه‌زبان کرد، در سن ۱۰۰ سالگی درگذشت. بر اساس اطلاعیه منتشرشده از سوی خانواده، وی روز ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ چشم از جهان فروبست. 

نام شارل-آنری دو فوشه‌کور برای علاقه‌مندان به ادبیات فارسی و مطالعات ایران‌شناسی، یادآور بیش از نیم قرن پژوهش، ترجمه و تلاش برای معرفی فرهنگ و تمدن ایران به جهان غرب است. این ایران‌شناس برجسته فرانسوی با پژوهش‌های عمیق خود درباره شعر کلاسیک فارسی، به‌ویژه آثار حافظ، سعدی و فردوسی، جایگاهی ممتاز در میان پژوهشگران بین‌المللی به دست آورده و بسیاری او را یکی از تأثیرگذارترین مروجان زبان و ادبیات فارسی در اروپا می‌دانند.

دو فوشه‌کور تحصیلات خود را در حوزه زبان‌های شرقی و مطالعات ایرانی در فرانسه آغاز کرد و از همان سال‌های نخست فعالیت علمی، تمرکز خود را بر ادبیات کلاسیک فارسی قرار داد. او سال‌ها در دانشگاه سوربن نو (پاریس ۳) به تدریس زبان و ادبیات فارسی پرداخت و نسل‌های متعددی از دانشجویان و پژوهشگران اروپایی را با تاریخ، فرهنگ و ادبیات ایران آشنا کرد. افزون بر فعالیت‌های دانشگاهی، مدیریت مؤسسه فرانسوی پژوهش در ایران (Institut Français de Recherche en Iran ) را نیز بر عهده داشت و نقش مهمی در تقویت همکاری‌های علمی میان پژوهشگران ایرانی و فرانسوی ایفا کرد.

مهم‌ترین دستاورد علمی این پژوهشگر، ترجمه کامل دیوان حافظ به زبان فرانسوی است؛ اثری که حاصل سال‌ها مطالعه، مقابله نسخه‌های مختلف و بررسی دقیق مفاهیم عرفانی و ادبی شعر حافظ به شمار می‌رود. این ترجمه نه تنها در محافل دانشگاهی فرانسه، بلکه در بسیاری از کشورهای اروپایی به عنوان یکی از معتبرترین برگردان‌های اشعار حافظ شناخته می‌شود. دو فوشه‌کور در مقدمه و یادداشت‌های این اثر، تلاش کرده است تا مخاطب غربی را با لایه‌های پیچیده اندیشه، عرفان و زیبایی‌شناسی شعر فارسی آشنا کند.

علاقه او تنها به حافظ محدود نبود. دو فوشه‌کور درباره آثار سعدی، فردوسی، شمس تبریزی و دیگر بزرگان ادب فارسی نیز پژوهش‌های ارزشمندی منتشر کرد. کتاب Moralia از شناخته‌شده‌ترین آثار اوست که به بررسی مفاهیم اخلاق، حکمت و اندیشه در ادبیات فارسی می‌پردازد و هنوز هم یکی از منابع مهم دانشگاهی در حوزه مطالعات ادبی ایران محسوب می‌شود.

از دیگر خدمات ماندگار این استاد فرانسوی، مشارکت در راه‌اندازی و توسعه نشریه علمی Abstracta Iranica است؛ نشریه‌ای که به معرفی، بررسی و نقد تازه‌ترین پژوهش‌های ایران‌شناسی در جهان اختصاص دارد و امروزه یکی از معتبرترین منابع اطلاع‌رسانی در این حوزه به شمار می‌رود.

فعالیت‌های علمی دو فوشه‌کور بارها از سوی نهادهای فرهنگی و دانشگاهی ایران و فرانسه مورد تقدیر قرار گرفته است. بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار که در خردادماه ۱۳۸۶ شانزدهمین جایزۀ ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار را به پاس تحقیقات ارزنده دربارۀ زبان فارسی به شارل هانری دوفوشه کور اهدا کرده است؛ همچنین در سال ۲۰۱۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اهدای عضویت افتخاری، از دهه‌ها خدمات او در معرفی زبان و ادبیات فارسی قدردانی کرد. این مراسم با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و مسئولان فرهنگی در مقر یونسکو برگزار شد و از دو فوشه‌کور به عنوان یکی از برجسته‌ترین سفیران فرهنگی ایران در اروپا یاد شد.

بسیاری از پژوهشگران معتقدند آثار دو فوشه‌کور تنها ترجمه یا پژوهش ادبی نیست، بلکه پلی میان دو فرهنگ محسوب می‌شود؛ پلی که باعث شده مخاطبان فرانسوی و اروپایی شناختی دقیق‌تر و عمیق‌تر از تاریخ، عرفان و ادبیات ایران پیدا کنند. بسیاری از دانشجویان ایران‌شناسی در اروپا همچنان آثار او را به عنوان منابع اصلی آموزش زبان و ادبیات فارسی مطالعه می‌کنند.

میراث علمی شارل-آنری دو فوشه‌کور نشان می‌دهد که پژوهش‌های دقیق و گفت‌وگوی فرهنگی می‌تواند فراتر از مرزهای جغرافیایی، ملت‌ها را به یکدیگر نزدیک کند. از همین رو، نام او همچنان در کنار برجسته‌ترین ایران‌شناسان معاصر جهان قرار دارد و آثارش به عنوان سرمایه‌ای ارزشمند برای شناخت فرهنگ و تمدن ایران مورد استفاده پژوهشگران قرار می‌گیرد.

آیین بزرگداشت و وداع با این ایران‌شناس برجسته روز ۲۷ ژوئن در بومون-له-والانس برگزار و در گورستان مونپارناس پاریس، به خاک سپرده شد.

درگذشت شارل-آنری دو فوشه‌کور، پایان زندگی یکی از برجسته‌ترین چهره‌های ایران‌شناسی معاصر است؛ اندیشمندی که آثارش همچنان الهام‌بخش علاقه‌مندان به زبان و ادبیات فارسی در سراسر جهان خواهد بود.