آشنایی با بخش «تاریخ و فرهنگ ایران باستان» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی

1405/3/30 ۰۹:۳۶

بخش «تاریخ و فرهنگ ایران باستان» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی تا ۱۴ تیر ۱۳۹۶ با عنوان «بخش ایران‌شناسی» فعالیت می‌کرد. این بخش از آغاز تأسیس، مسئولیت برنامه‌ریزی، سامان‌دهی، ارزیابی و تدوین مقالات مرتبط با تاریخ، فرهنگ، تمدن، زبان‌ها، ادیان، هنر و دیگر جنبه‌های میراث فرهنگی ایران باستان را در طرح‌های دانشنامه‌ای مرکز بر عهده داشته است.

دبا: بخش «تاریخ و فرهنگ ایران باستان» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی تا ۱۴ تیر ۱۳۹۶ با عنوان «بخش ایران‌شناسی» فعالیت می‌کرد. این بخش از آغاز تأسیس، مسئولیت برنامه‌ریزی، سامان‌دهی، ارزیابی و تدوین مقالات مرتبط با تاریخ، فرهنگ، تمدن، زبان‌ها، ادیان، هنر و دیگر جنبه‌های میراث فرهنگی ایران باستان را در طرح‌های دانشنامه‌ای مرکز بر عهده داشته است.

از جمله مدیران این بخش می‌توان به زنده‌یاد دکتر احمد تفضلی، دکتر پرویز رجبی، دکتر حسن رضایی باغ‌بیدی و دکتر محمود جعفری دهقی اشاره کرد. در هر یک از این دوره‌ها، فعالیت‌های ایران‌شناختی با بهره‌گیری از پژوهشگران برجسته کشور گسترش یافت و شمار فراوانی از مدخل‌های مهم مربوط به تاریخ و فرهنگ ایران تدوین و سامان‌دهی شد.

در سال ۱۳۹۵، به دستور کاظم موسوی بجنوردی، «گروه مستقل تاریخ ایران باستان» تأسیس و دکتر روزبه زرین‌کوب به مدیریت آن منصوب شد. یک سال بعد، در ۱۴ تیر ۱۳۹۶، بخش ایران‌شناسی با هدف تمرکز بیشتر بر مطالعات ایران پیش از اسلام، به «بخش تاریخ و فرهنگ ایران باستان» تغییر نام یافت و مدیریت آن نیز به دکتر روزبه زرین‌کوب واگذار شد.

این بخش اکنون مسئول بررسی و تدوین مقالات مربوط به تاریخ، فرهنگ، تمدن، زبان‌ها، ادیان، اسطوره‌ها، هنر، باستان‌شناسی، کتیبه‌ها و دیگر موضوعات مرتبط با ایران باستان است و علاوه بر فعالیت‌های دانشنامه‌ای، طرح‌های پژوهشی تخصصی این حوزه را نیز هدایت می‌کند.

از مهم‌ترین فعالیت‌های این بخش، مشارکت در تدوین و ویرایش مجموعه «تاریخ جامع ایران» است. ویرایش مجلدات مربوط به ایران باستان در مراحل مختلف با همکاری دکتر حسن رضایی باغ‌بیدی، دکتر محمود جعفری دهقی و دکتر روزبه زرین‌کوب انجام شده و بازنگری‌های علمی آن همچنان ادامه دارد.

همچنین در سال ۱۳۹۶، پس از تصویب طرح «دانشنامه ایران باستان»، مسئولیت تألیف و تدوین این اثر به بخش تاریخ و فرهنگ ایران باستان سپرده شد و مدیریت علمی آن بر عهده دکتر روزبه زرین‌کوب قرار گرفت. این دانشنامه با هدف ارائه دانسته‌های معتبر و روزآمد درباره تاریخ، فرهنگ، تمدن، زبان‌ها، ادیان، شخصیت‌ها و دستاوردهای ایران باستان طراحی شده و از مهم‌ترین طرح‌های علمی مرکز در حوزه ایران‌شناسی به شمار می‌رود.

روند تحول بخش ایران‌شناسی به بخش تاریخ و فرهنگ ایران باستان، نشان‌دهنده توجه روزافزون مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به مطالعات تخصصی ایران پیش از اسلام و گسترش پژوهشهای بنیادین‌تر این حوزه است.