بوستان به‌ مَثابَت سیاست‌نامه / حمید عطایی نظری

1404/12/5 ۱۳:۰۳

 بوستان به‌ مَثابَت سیاست‌نامه  / حمید عطایی نظری

کتاب بوستان به‌ مَثابَت سیاست‌نامه که به قلم استاد دانشمند جناب آقای جویا جهانبخش (عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی) نگاشته شده است هفتمین کتابی است که در مجموعۀ «مطالعات ایرانی _ اسلامی» انتشار می‌یابد.

کتاب بوستان به‌ مَثابَت سیاست‌نامه که به قلم استاد دانشمند جناب آقای جویا جهانبخش (عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی) نگاشته شده است هفتمین کتابی است که در مجموعۀ «مطالعات ایرانی _ اسلامی» انتشار می‌یابد. پژوهندۀ فاضل در کتاب ارزندۀ حاضر به بازکاوی یکی از جوانب مهمّ و در عین حال مغفولِ میراث و اندیشۀ سعدی، یعنی افکار و ایستارها و رهنمودهای سیاسی وی آنچنان که در کتاب بوستان بازتاب یافته است، پرداخته و در صدد بازنمودن این نکته برآمده است که سعدی جز آنکه آموزگار اخلاق و عشق‌ورزی و زندگی شادمانه است، مدرّس سیاست‌مداری و حکمرانی نیز به‌شمار می‌آید و کتاب ارجمند بوستان را باید مهم‌ترین نوشتۀ سیاسی سعدی دانست که از بُن، "سیاست‌نامه"، بَل "نصیحةالمُلوک" است.

اهمّ موضوعاتی که در این کتاب به‌طرزی برازنده و نیکو بررسی شده است عبارتست از:

1) ارکان اندیشه و رویکردهای سیاسی سعدی در بوستان نظیر واقع‌گرایی و عمل‌گرایی و تکیه بر تدابیر عرفی و تمایل به معامله‌گری سیاسی و مذاکره و مصالحه برای حفظ کیان اجتماع و مصالح و منافع کلان سرزمین،

2) اصول سیاست و تدابیر سیاسی و آداب کشور‌داری و آیین شهریاری و حکم‌رانی در بوستان و رسالۀ نصیحة المُلوک،

3) بررسی منابع و سرچشمه‌های اندیشۀ سیاسی سعدی،

4) شناسایی و توضیح زمینه‌های تاریخی و شرایط و اقتضائات زمانیِ اثرگذار بر افکار و ایستارهای سعدی در باب قدرت و سیاست.

نویسنده همچنین از واقع‌بینی و سیاست‌اندیشی واقع‌گرایانۀ سعدی و شناخت درست او از جهان و انسان و جامعه و احوالات آنها بشرح سخن گفته است و به بازگفت و بازخوانی اندرزهای سیاسیِ خُرده‌بینانه و خِردمندانۀ وی همچون مردم‌داری و نکوداشت رعیّت و شفقت بر زیردستان، ضرورت عمل‌گرایی و پرداخت جدّی به تدبیر امور مادّی و معاشی مردم و نیز پرهیز از تعلّل و تسامح و بی‌عملی و بی‌اعتنایی به امور دنیوی پرداخته است. نِکات و آموزه‌های سیاست‌اندیشانۀ سودمندی که سعدی در آثارش به‌ویژه بوستان مطرح نموده است، در این نوشتار پُربار گردآوری و تشریح شده است و ما را با زوایای گوناگون فکر سیاسی سعدی شیرازی آشنا می‌سازد، نِکاتی مانند: لزوم تفکیک قلمرو اخلاق فردی از عرصۀ عمل اجتماعی، ضرورت توجّه به نتایج و پیامدهای اعمال و نقش آنها در تعیین تکالیف و ارزش اعمال انسان، ویژگی‌های بایستۀ حاکم و چگونگی حکمرانی و حکومت کردن، و وابستگی مشروعیّت حکمران به رعایت مصالح مردمان.

از نتایج نیک پژوهش حاضر یکی هم تبیین این نکتۀ باریک است که «سیاست‌اندیشی سعدی هنوز هم حرفی برای گفتن دارد و همچنان به کار کسانی که درد "مصائب ایران" را به دل دارند و به "مسائل ایران" می‌اندیشند، می‌آید» و دیگر آن که، توصیه‌ها و نصایح و رهنمودهای سیاسی سعدی در این دوران نیز برای سیاست‌ورزان بسیار مفید و مغتنم و درخور توجّه است.

امیدواریم انتشار این اثر و دیگر آثاری که به‌خواست و عنایت خداوند منّان در مجموعۀ «مطالعات ایرانی _ اسلامی» به چاپ خواهد رسید، زمینه‌ساز پویایی افزون و اعتلای فزایندۀ دانش جویندگان و پژوهندگانِ این‌گونه آگاهی‌ها در باب میراث سترگ ایرانی و فرهنگ گرانسنگ اسلامی شود و همۀ ما را با یادگارهای بیش‌بهای دیرین و مواریث والای ثمین دانشوران اقالیم قبله آشناتر سازد.

دریافت مقدمه و فهرست مطالب

منبع: حلقه کاتبان – کلام‌پژوهی

نظر دهید
نظرات کاربران

کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.

گزارش

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

عضویت در خبرنامه.

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: