1397/5/13 ۱۰:۴۹
مسجد عامری یكی از بناهای تاریخی و ریشهدار اهواز است كه در بهمن ۸۹ به شماره «۳۰۲۶۸» در فهرست آثار ملی قرار گرفت. در پروندهای كه از سوی اداره كل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان گردآوری شده، حاجاحمد عامری در ۲۲۸ سال پیش با همراهی یك بنای اصفهانی با بهرهگیری از معماری اصفهان و یزد این را ساخته است.
اشكان زارعی: مسجد عامری یكی از بناهای تاریخی و ریشهدار اهواز است كه در بهمن ۸۹ به شماره «۳۰۲۶۸» در فهرست آثار ملی قرار گرفت.
در پروندهای كه از سوی اداره كل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان گردآوری شده، حاجاحمد عامری در ۲۲۸ سال پیش با همراهی یك بنای اصفهانی با بهرهگیری از معماری اصفهان و یزد این را ساخته است.
همچنین به باور منصور عموری «قدیمیترین خادم مسجد عامری» در گفتوگویی با خبرگزاری ایرنا به تاریخ ١٣/۴/۹۴، «احمد عامری در ۱۷۰ سال پیش این مسجد را پایهگذاری نمود.»
خبرگزاری مهر نیز درتاریخ ٧/۷/٩٢ در یادداشتی از نادره وائلیزاده پیرامون كوی عامری، از زبان عاطفه رشنویی مدیر كنونی پایگاه جهانی چغازنبیل، «پیشینه مسجد را اواخر قاجاریه و اوایل پهلوی به دست حاج احمد عامری دانسته است كه به شیوه مساجد شبستانه صدر اسلام در آن گنبدی دیده نمیشود.» این گفتهها و پژوهشها همگی در این نكته هممانند هستند كه حاجاحمد عامری در سده ۱۳ هجری (پادشاهی قاجارها) مسجد عامری را ساخته است.
اما به تازگی خبرگزاری اگزار عكس زیر را از سر در این مسجد منتشر كرده كه بسیار گویا و روشن است.
اما در عكسهایی كه از نمای ورودی این مسجد تا شهریور ۹۶ در خبرگزاریها آمده، چنین سنكنگارهای دیده نمیشود، كه نشان از جانمایی آن در یك سال گذشته دارد. در این باره میتوان نمونههای زیر را نام برد.
اكنون باید چند نكته را یادآوری كرد:
١- سده ۱۱ هجری، همزمان با پادشاهی صفویه است كه به گواه تاریخ، اهواز در آن روزگار ویرانهای بوده كه هیچ ریخت شهری نداشته و كرسی خوزستان درآن هنگام شوشتر بوده است.
از همینرو شاه اسماعیل اول صفوی در سال ۹۱۴ هجری و نادرشاه افشار در سال۱۱۴۲ هجری (سده ۱۲ هجری) پس از سركوب گردنكشان خوزستان، برای آرمیدن به رامهرمز، هویزه و شوشتر میروند، زیرا اهواز از جایگاه، اجتماعی، سیاسی و شهری برخوردار نبود.
چنانكه بیشتر تاریخ نگاران سدههای ۱۰ تا ۱۳ هجری مانند «میرزا مهدیخان استرآبادی در جهانگشای جوینی»، «میرزا محمدصادق موسوی در تاریخ گیتیگشا» و «اسكندر بیگ تركمان در عالم آرای عباسی» از اهواز نامی نبرده، یا آن را روستایی بسیار كوچك و پراكنده دیدهاند. سرهنری لایارد در سفرنامه خود درسال ۱۲۵۸ هجری، بیآنكه از اهواز نامی ببرد، «ویس را شهری آباد و پرجمعیت» خوانده است. حاجعبدالغفار نجمالملك در سفرنامه خوزستان، اهواز را در سال ۱۲۹۹ هجری، «قصبهای دیده كه شیخ نبهان عامری كدخدای عامریها بوده است» اما وی هیچ سخنی از مسجد به میان نمیآورد.
ژان دیولافوا در كتاب تاریخ ایران، كلده و شوش میگوید: «اهواز در دوره ساسانیان شهری بزرگ و آباد بود ولی اكنون بیش از بیست تا سی خانه گلی خراب و چند كلبه از حصیر و نی ندارد.»
لرد كرزن نیز در كتاب ایران و مساله ایران جمعیت اهواز را در آغاز سده ۱۴ هجری چنین برمیشمرد: «اهواز در این موقع بیش از دویست نفر سكنه ندارد كه همه فقیر و با نهایت سختی زندگی میكنند، شیخ آنها پیرمردی است كه فوقالعاده ظالم و جبار كه با انواع شكنجه حاصل دسترنج آنها را میمكد.»
از آنجا كه تا پیش از قاجارها در گزارشهای تاریخی نامی از این مسجد برده نشده، به راستی پیشینه ۴۰۰ ساله را باید در كدام یافتهها و دستنوشتهها جستوجو كرد؟
آیا پژوهشها و گفتارهایی كه سازنده مسجد را حاج احمد عامری در سده ۱۳ هجری دانستهاند، نادرست است؟ آیا جانمایی یك سنگنگاره بر سردر مسجد كه در یك سال گذشته انجام شده، نشان استواری از دیرینگی است؟ بهویژه آنكه ریخت، رنگ و خط این سنگنگاره به هیچ روی با كاشیكاری و خطوط بهكاررفته در نمای ورودی مسجد همخوانی نداشته، نمایانگر نو و تازه بودن آن است.
٢- بر پایه «قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی كشور مصوب ١٣٦٧» هرگونه «تعمیر، تغییر و مرمت در بناهای تاریخی ثبت شده باید با هماهنگی و مجوز اداره كل میراث فرهنگی استانها باشد.» آیا معاونت میراث فرهنگی استان در این زمینه مجوزی داده است؟
آیا این دگرگونی با آگاهی و هماهنگی آنان بوده است؟
٣- اگر این جانمایی و جابهجایی قانونی بوده است چرا در هنگام انجام، رسانهای نشده و نشانی از آن در خبرگزاریها و روزنامهها نیست؟
٤- اگر اراده و خواست سازمان یا نهاد دیگری در این كار نقش داشته، بیگمان تخلفی آشكار انجام شده است. زیرا تنها، سازمان میراث فرهنگی كشور و اداره كل استان و شهرستانها دارای «تواناییهای فنی و علمی» برای رسیدگی به «میراث ملموس و غیرملموس» هستند.
بایسته است اداره كل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان، با پیگیری و جستوجو پیرامون سردر مسجد عامری به نگرانی دوستداران تاریخ و فرهنگ ایران پاسخی درخور و شایسته بدهند. كوتاهی در این زمینه راه را برای كس یا كسانی كه زیر پوست این شهر آهسته و پیوسته در اندیشه پیشینهسازی هستند، هموار میسازد.
فراموش نكنیم آن كه تندیس تاریخی را میدزد، آنكس كه حفاری غیرمجاز انجام میدهد برای تكه نانی است، اما آنانی كه در خوابآلودگی و ناآگاهی ما به دستكاری تاریخ میپردازند، برای آیندگان خوابهایی دیدهاند.
منبع: روزنامه اعتماد
کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.
کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما
کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور
کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد
زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:
قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید
فشردن دکمه ثبت نام به معنی پذیرفتن کلیه قوانین و مقررات تارنما می باشد
کد تایید را وارد نمایید