1393/3/25 ۱۰:۵۹
11غار در ایران برای حضور عموم گردشگران محیا شدهاند. اما آنچه درخصوص این غارها اهمیت دارد تغییر کاربری غیر کارشناسانهایست که در آنها اتفاق افتاده. چنانکه گفته میشود بیشتر این غارها آسیبهای کلی و غیر قابل برگشت دیدهاند.
معصومه دیودار: 11غار در ایران برای حضور عموم گردشگران محیا شدهاند. اما آنچه درخصوص این غارها اهمیت دارد تغییر کاربری غیر کارشناسانهایست که در آنها اتفاق افتاده. چنانکه گفته میشود بیشتر این غارها آسیبهای کلی و غیر قابل برگشت دیدهاند.
غار و غارنوردی یکی از انواع طبیعتگردی است که این روزها مورد توجه گردشگران و غارنوردان قرار گرفتهاست. از گشت و گذار در غار علیصدر همدان که معروفترین غار گردشگرپذیر است گرفته تا فرود و صعود در غار پراو که اورست غارهاست.
در این میان 11 غار در ایران برای حضور عموم گردشگران محیا شدهاند، از آنجمله میتوان به غار کتله خور زنجان، علیصدر همدان، قوری قلعه، دربند سمنان، سهولان، کرفتو، شاپور، رودافشان اشاره کرد. اما آنچه درخصوص این غارها اهمیت دارد تغییر کاربری غیر کارشناسانهایست که در آنها اتفاق افتادهاست چنانکه گفته میشود بیشتر این غارها آسیبهای کلی و غیر قابل برگشت دیدهاند.
«جواد نظام دوست» رییس انجمن غار نوردان و غارشناسان ایرانیان با اشاره به ورود امکانات شهری به داخل غار و ازبین رفتن شکل اصلی غارها به این واسطه گفت: « به طور متوسط حدود 10 سال قبل اقدامات توریستی درخصوص 11 غار کشور انجام شد اما این امر بدون انجام کار کارشناسی صورت گرفت و امروز شاهد آن هستیم که مسئولان کار خاصی برای رفع مسائل بوجود آمده نمیتوانند انجام دهند.»
به گفته او، از چند جنبه مرحله آمادهسازی غارها در این مرحله جای تاسف دارد و آسیبهای کلی و غیر قابل برگشتی وارد شدهاست که اغراق نیست اگر بگویم که در هیچ کجای دنیا چنین آسیبهایی برای زیرساخت و زمینه سازی غارها صورت نمیگیرد.
نظام دوست یکی از مسائل مشکل ساز در زیرساخت آماده سازی غارها برای بهره برداری گردشگری را ایجاد فاضلاب برای دفع پسماندها عنوان کرد و گفت: «در بیشتر غارهای گردشگر پذیر کشور سیستم فاضلاب با استفاده از روشهای سنتی همانند حفر چاه انجام شدهاست این درحالی است که باید با استفاده از طرح سبتیک به جمع آوری پسماندها پرداخت تا مانع آلوده شدن محیط زیست غار شد.»
رییس انجمن غار نوردان و غارشناسان ایران مشکلات موجود در نورپردازی غارهای گردشگر پذیر را یکی دیگر از مسائل دخالت در اکوسیستم غار عنوان کرد و گفت: «در بیشتر مواقع شاهد آن هستیم که به دلایلی از جمله نبود امکانات لازم یا پر هزینه بودن سیستم برق کشی مناسب برای غار، این کار انجام نمیشود. اینگونه است که سیم کشیها در معرض دید بازدید کنندگان قرار دارند و همچنین نورهای مناسب برای حفظ محیط غار استفاده نمیشود و سبب رویش خزه و جلبک میشود.»
حضور بی رویه گردشگر به طور همزمان در تالارهای غار نیز یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار در اکوسیستم غار است چنانکه به گفته نظام دوست مطالعات نشان میدهند، حضور هر 100 نفر در یک محیط، یک درجه حرارت آن منطقه را تغییر میدهد و این به مرور زمان به محیط غار آسیب خواهد رساند. درعرف بینالملل نیز اینگونه است که در یک بازه زمانی تعداد محدودی از گردشگران میتوانند از تالارهای غار دیدن کنند.
وجود جلبکها و هر تغییر محیط زیستی که در غار اتفاق بیافتد میتواند آسیب کلی به اکوسیستم غار وارد کند. مسلما وجود جلبکها و خزهّها میتواند هوای داخل غار را تغییر دهد همانگونه که تعداد زیاد گردشگران میتواند مسبب این امر شود. در چنین شرایطی محیط برای رشد تک سلولیهایی فراهم میشود که برای رشد استلاکتیت و استلاگمیتها مضر هستند.
همچنین به گفته این غارنورد، خزهها رژیم غذایی موجوداتی که در غار زندگی میکنند را تغییر میدهد که سبب بوجود آمدن تغییرات در شرایط غار خواهد شد. اینگونه است که مشکلات موجود در زیرساخت آماده سازی داخل غارها و تعداد گردشگران ورودی سبب آسیب دیدن غارهای گردشگر پذیر کشور شدهاست.
به گفته نظام دوست، نمیتوان گفت کدامیک از غارهای 11 گانه گردشگرپذیر کشور بیشتر آسیب دیده چراکه همه آنها آسیب دیدهاند. به طور مثال در غار چال نخجیر با توجه به آنکه طی سالهای گذشته، اقداماتی برای بازگشایی در ورودی جدیدی برای آن شدهبود شاهد وارد شدن آسیبهای جدی به این غار بودیم. هرچند آن ورودی بسته شد اما آسیبها وارد شدهاند. باید توجه داشت همانگونه که ساخته شدن دورهّهای زمین شناسی بسیار طولانی است و میلیونها سال طول میکشد تا غار تشکیل شود، احیا و بازسازی تخریبها و آسیبها نیز میلیونها سال زمان لازم دارد.
رییس انجمن غار نوردان و غارشناسان ایران معتقد است: «ما تقریبا 11 غار را از دست دادهایم. اما لازم است مسئولان و مدیران غارها به این نکته اشراف پیدا کنند که میتوانند از نظرات کارشناسان و غارنوردان برای بهبود شرایط بهره جویند. معمولا اگر غارها، قابل ورود برای گردشگر نباشند، سعی می کنند که از آن برای ورود غارنوردان حرفه ای استفاده شود.»
او افزود: «در دنیا تمام غارهای یک کشور را توریستی نمیکنند و راهکارهای بهتری وجود دارد. غارها بر اساس نوع استفاده تقسیم بندی میشود. از غارها میتوان به غیر استفاده گردشگری به منظور بهره برداری علمی، معدنی و کانی و یا حتا تجربیات پزشکی نیز استفاده کرد. در واقع میتوان با درجه بندی غارها گروه مورد نظر را شناسایی و شرایط را برای استفاده آن گروه محیا ساخت.»
نظام دوست با اعلام خبر ایجاد اشتیاق در مسئولان و مدیران غارهای گردشگری برای حضور در انجمن غار نوردان و غارشناسان به عنوان عضو افتخاری مجموعه تصریح کرد: «قصد داریم با این کار و ارائه عضویت افتخاری به مسئولان و مدیران غارهای گردشگری، این فعالیت را آغاز کنیم تا اگر قرار باشد توسعهای در این غارها اتفاق بیافتد و یا اصلاحی انجام شود، کارشناسان انجمن این کار را انجام دهند و پروژه گسترش غارها را همانند گذشته بدون کار کارشناسی نگذاریم پیش برود و از تجربیات و اطلاعات کارشناسان غارشناسی بهره جوییم.»
به گفته او، درحال حاضر مسئول غار علیصدر به عنوان عضو افتخاری به انجمن غار نوردان و غارشناسان پیوستهاست و امید است سایر مدیران غارهای گردشگری نیز به این انجمن بپیوندند.
خبرگزاری میراث فرهنگی
کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.
کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما
کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور
کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد
زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:
قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید
فشردن دکمه ثبت نام به معنی پذیرفتن کلیه قوانین و مقررات تارنما می باشد
کد تایید را وارد نمایید