هنرمندی که برای قرآن کمانچه را کنار گذاشت

1393/3/12 ۰۹:۴۰

یازدهم خرداد ماه سال‌روز درگذشت سیدحسین میرخانی، خوشنویس، نستعلیق‌نویس و از بنیانگذاران انجمن خوشنویسان ایران است.

یازدهم خرداد ماه سال‌روز درگذشت سیدحسین میرخانی، خوشنویس، نستعلیق‌نویس و از بنیانگذاران انجمن خوشنویسان ایران است.

نام برادران میرخانی با تبحری که در خوشنویسی و خط نستعلیق داشتند، در این هنر ماندگار شده است. سیدحسین و سیدحسن میرخانی از هنرمندان صاحب سبک خوشنویسی به شمار می‌روند که حاصل تلاش آن‌ها در زمینه به وجود آمدن چندین اثر ممتاز خوشنویسی و تربیت شاگردانی است که امروز به عنوان خوشنویسان برتر این حوزه شناخته می‌شوند.

سید حسین میرخانی در سال 1286 در تهران متولد شد. او و برادرش سید حسن از همان دوران کودکی در محیطی بزرگ شدند که هنر خوشنویسی جزوی از آن بود. آن‌ها آموزش این هنر را از همان سنین خردسالی، از پدر خود، سید مرتضی برغانی، که از شاگردان میرزا رضا کلهر بود فراگرفتند.

از ویژگی‌های کار حسین میرخانی نحوه قلم‌گیری او در خوشنویسی بود که آن را بین انگشتان سَبابه و شَست قرار می‌داد و تاثیر مهمی در زیبایی خط او داشت. او سرهنگ ارتش بود و پس از پایان دوره سربازی با استخدام در ارتش، فرامین آن‌جا را کتابت می‌کرد.

یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های حسین میرخانی، حضور در انجمن خوشنویسان ایران به عنوان استاد ممتاز این رشته به مدت 25 سال بود. این انجمن در ابتدا با چهار هنرجو آغاز به کار کرد. در فاصله سال‌های 1330 تا 1356 میرخانی با حضور در این انجمن شاگردان بسیاری را تربیت کرد که بعدها به استادان بزرگی تبدیل شدند. غلامحسین امیرخانی، کیخسرو خروش، فتحعلی واشقانی، رضا مافی و محمدحسین عطارچیان از جمله این هنرمندان هستند.

غلامحسین امیرخانی که زمانی از شاگردان میرخانی بود، درباره تاثیر حضور او در این انجمن گفته است:«از گذر زحمات استاد میرخانی و دیگر هنرمندان بزرگ بود که آموزش خوشنویسی از یک هنر کاملاً ویژه افراد حرفه و یک هنر خصوصی تبدیل به فنی شد که همه اقشار و مردمان توانستند به آموزش آن مشغول شوند.»

کتابت کتاب‌های «قرآن کریم»، «رهروان شب»، «موش و گربه» عبید زاکانی، «جزوه چهار فصل»، «دوره سه‌جلدی رسم‌المشق» و دو قصیده‌ی معروف «قرآینه» و «خاتمیه» اثر الهی قمشه‌ای از آثار این هنرمند به شمار می‌روند.

حسین میرخانی از نخستین هنرمندانی است که قرآن را به خط نستعلیق نوشت. پیش از او، هنرمندان قرآن را به خط نسخ می‌نوشتند. او دو قرآن در سال‌ها 1328 و 1340 به خط نستعلیق کتابت کرد.

این هنرمند را علاوه بر خط خوش، به نواختن کمانچه نیز می‌شناسند. میرخانی این ساز را نزد باقر خان رامشگر، حسین خان اسماعیل‌زاده و رضا محجوبی فرا گرفته بود.

اشرف‌السادات میرخانی، فرزند این هنرمند در مصاحبه‌ای گفته بود:«من در کتابی که بعد از درگذشت پدرم نوشتم، این نکته را متذکر شدم که، ایشان شعر می‌گفت، همچنان که کمانچه هم می‌زد. استاد شجریان مطلب را خوانده بود. ایشان بر سرم داد زد و گفت "خواهش می‌کنم شعر گفتن پدرتان را با کمانچه‌نوازی‌شان یکسان فرض نکنید؛ ما کسی را نداریم نظیر ایشان کمانچه بزنند" ایشان معتقد بودند سبک نواختن او را در ایران هیچ کس نداشته و هیچ کس را همتای او نمی‌دانستند. ایشان دائم می‌گفت "کمانچه یعنی آنچه استاد میرخانی می‌نواخته و بس".»

او پس از آغاز به کتابت قرآن کمانچه نوازی را کنار گذاشت.

در سال 1387 از او در نمایشگاه استادان بزرگ نستعلیق در موزه هنرهای معاصر تقدیر شد.

میرخانی در چند سال آخر عمر خود به دلیل ابتلا به بیماری قند نابینا شد و در 11 خرداد ماه سال 1361 در اثر رشد غده سرطانی در گوش از دنیا رفت.

روی سنگ قبرش از او به عنوان «خداوند عشق و هنر» یاد شده است.

خبرگزاری ایسنا