اوراق تاریخی هویت ماندگار و شناسنامه اصالت ایرانی

1393/2/21 ۱۲:۵۵

احمد الهی: اوراق تاریخی مکتوب و اسناد فاخر نوشتاری که از دیرباز به یادگار مانده، زبان هویت ماندگار و شناسنامه ای از اصالت ایرانی است که باید به بهترین شکل حراست شود.

احمد الهی: اوراق تاریخی مکتوب و اسناد فاخر نوشتاری که از دیرباز به یادگار مانده، زبان هویت ماندگار و شناسنامه ای از اصالت ایرانی است که باید به بهترین شکل حراست شود.

استان مرکزی با قدمت هفت هزار ساله ، میراث دار اسناد و مدارک متعددی است که زبان گویای اندیشه و سبک زیست پیشینیان این مرز و بوم است و پاسداشت بهینه آنها، رمزگشایی ابعاد پنهان و معرفی بهینه این اسناد به عنوان بزرگترین سرمایه فرهنگی باید در اولویت قرار گیرد.

استان مرکزی در هزاره اول قبل از میلاد جزو ایالات ماد بوده که تمام قسمت مرکزی و باختری ایران را در برداشته و به لحاظ داشته های فرهنگی و تاریخی بخش عظیمی از میراث ماندگار عظمت ایرانی را در خود دارد.

این آثار در بخش مکتوب از سنگ نوشته های تاریخی بر دل غارها و کوهها تا اوراق نوشتاری دیوان، معاملات، ارتباطات اجتماعی و عاطفی را در بر می گیرد که به دلیل نبود مرکز نگهداری اسناد ارزشمند در استان مرکزی این گنجینه فاخر به صورت پراکنده نگهداری و بخش اعظم آن در استان اصفهان نگهداری می شود.

جمعی از مسوولان فرهنگی استان مرکزی نیز با بر شمردن اهمیت نگهداری صحیح اسناد، تاسیس مرکزی برای نگهداری آنها در این منطقه را ضروری دانسته و خواستار همکاری کانونهای تصمیم ساز کشوری برای تحقق این مهم در استان شدند.

این مسوولان خواستاری همکاری مقامات فرهنگی کشور برای ایجاد شعبه مرکز اسناد ملی در اراک به عنوان کانون فرهنگ، مطالعه و هویت تاریخی استان مرکزی شدند و انتظارشان است که در سایه یک تصمیم صحیح اوراق پریشان و پراکنده در محیطی آبرومند سامان یابند و به محلی برای جذب توریست فرهنگی و همگرایی اصحاب قلم، علم و تاریخ تبدیل شود.

نامگذاری 19 اردیبهشت به عنوان روز ملی اسناد ملی و میراث مکتوب، فرصت مناسبی است تا مسئولان استان مرکزی با هم افزایی، مشکل نبود مکانی برای نگهداری از این اسناد را برای همیشه حل کنند و نام نیکی ازخود در اوراق تاریخ بر جای گذارند.

مدیر کل امور اجتماعی استانداری مرکزی در همین ارتباط می گوید: اسناد ورقی و مکتوب قدیمی این استان به سبب نبود مرکز نگهداری، به مرکز اسناد اصفهان انتقال یافته و در آنجا نگهداری می شود.

غلامرضا فتح آبادی افزود: تاکنون در چهار استان با هماهنگی مشاور رییس جمهور و رییس کتابخانه ملی و اسناد کشور، مرکز نگهداری اوراق و اسناد مهم دایر شده و اسناد ورقی و مکتوب قدیمی تمام ادارات سایر استان ها به صورت منطقه ای در این مکان ها نگهداری می شود تا در اختیار مدیران، دانشجویان و محققان قرار گیرد.

وی افزود: مرکز نگهداری اسناد تابع ضوابط خاص بین المللی مطابق معیارها و استانداردهای تعیینی از سوی یونسکو است تا از تخریب اسناد جلوگیری شود.

مدیرکل اموراجتماعی استانداری مرکزی بیان کرد: به دنبال هماهنگی های به عمل آمده با هیات امنای کتابخانه ملی کشور، در صورت تامین اعتبارات لازم کتابخانه ملی و مرکز نگهداری اسناد تاریخی در اراک ایجاد خواهد شد.

سرپرست بنیاد ایران شناسی استان مرکزی هم با تاکید بر ضرورت ایجاد مرکز اسناد ملی در شهر اراک می گوید: 400 هزار فقره سند مختلف مربوط به این خطه در مراکز اسناد ملی استان های تهران و اصفهان نگهداری می شود.

حمدالله صادقی نیا اظهارکرد: اسنادی که دراین بنیاد نگهداری می شود تعدادی رونوشت، فتوکپی و لوح فشرده و اسنادمتفرقه راجع به شهرهای استان و سایرشهرهای کشوراست که اصل آنها در مراکز اسناد ملی شعب اصفهان و تهران وجود دارد.

وی، این اسناد را شامل یکسری مکاتبات مربوط به دوران قاجار درباره قیمت ارزاق و کالاها، وقف نامه ها، قسمت های وقفی بازار اراک، انواع معاملات و خریدوفروش زمین های متعدد و نظیر آن معرفی کرد.

وی با بیان اینکه استان مرکزی با داشتن مفاخر و مشاهیر فراوان و شمار زیادی اسناد ورقی و مکتوب قدیمی، مکان متمرکزی برای نگهداری اسناد ملی خود ندارد، گفت: این استان با داشتن پیشینه تاریخی ، مذهبی و سیاسی می بایست یک مرکز نگهداری اسناد ملی بسیار مجهز و قوی با بهره گیری از متخصصان مجرب داشته باشد.

مدیر کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان مرکزی هم در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: 75 هزار قطعه عکس شناسنامه دار دفاع مقدس توسط این اداره کل در اراک نگهداری می شود.

فرهاد شامحمدی گفت: 70 هزار برگ سند مکتوب ازقبیل اسناد مجموعه ای و سازمانی، زندگینامه، وصیت نامه و توصیه نامه های شهدا، انواع مکاتبات اداری مربوط به دوران دفاع مقدس و نظیر آن، بولتن های متعدد و افزون بر 10 هزار دقیقه فیلم و تعداد زیادی لوح فشرده و نوار کاست رزمندگان که همگی به دیجیتال تبدیل شده اند، از دیگر اسناد موجود در این اداره کل است.

وی افزود: به منظور نگهداری هرچه بهتر این اسناد درمکان های خاص، متناسب با نوع آنها، شرایط آب و هوا، تابش مناسب نور، گرما و سرما و جلوگیری از تهدیدات محیطی و گرد و غبار، منطبق بر استانداردهای جهانی، تدابیر لازم اندیشیده شده است.

وی تاکید کرد: برای جلوگیری از هرگونه خدشه و آسیب به اسناد مذکور، چندین سیستم پشتیبان با برنامه های حفاظتی نیز تعبیه شده است.

مدیر کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان مرکزی گفت: کار مرمت و بازسازی تعداد زیادی از این اسناد و به خصوص وصیت نامه های شهدا، توسط بنیاد شهید و امورایثارگران مرکز (تهران) پس از ایزوله کردن و میکروب زدایی آنها، انجام شده است.

شامحمدی افزود: با طراحی و بکارگیری نرم افزار ˈماواˈ، پژوهشگران در 31 استان کشور می توانند در قالب شبکه های استانی اینترانت با مراجعه حضوری به ادارات کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس، از اسناد و اطلاعات با طبقه بندی های خاص بهره بگیرند.

وی با تاکید بر وجود شمار زیادی اسناد و مدارک مشابه و همچنین پراکندگی آنها با توجه به نحوه و نوع سازماندهی رزمندگان در یگان های مختلف عملیاتی به سبب شرایط دوران جنگ گفت: برای انسجام بیشتر و نگهداری بهتر این اسناد می بایست تدابیر لازم اندیشیده شود.

شامحمدی با یادآوری تعدد مراکز نگهداری اسناد مختلف طبقه بندی و سازماندهی شده و پراکندگی آنها، بر ضرورت ایجاد مرکز اسناد ملی در اراک و نگهداری تخصصی تر از اسناد یاد شده تاکید کرد.

وی افزود: بسیاری ازاین اسناد حاوی اطلاعات نظامی و محرمانه هستند و صرفا کاربردهای نظامی دارند و در صورت جمع آوری توسط سازمان اسناد ملی و ارائه آنها بصورت متمرکز باید با زیرتعریف های خاص نگهداری شوند.

مدیرکل کتابخانه های عمومی استان مرکزی هم با تاکید بر ضرورت ایجاد مرکز اسناد ملی در اراک می گوید: این استان به لحاظ نگهداری از چهار هزار و 339 جلد کتاب های چاپ سنگی و سربی پس از آذربایجان شرقی رتبه دوم کشور را دارد.

محمدحسین مطیعی اظهارکرد: استان مرکزی با داشتن 545 جلد کتاب خطی رتبه چهارم را پس از استان های آذربایجان شرقی، اصفهان و فارس به خود اختصاص داده است.

وی گفت: این آثار که از افتخارات ملی کشورمان محسوب می شود از سوی فرهیختگان جمع آوری و به صورت رایگان جهت نگهداری مطابق با استانداردهای بین المللی در اختیار این اداره قرار گرفته است.

به گفته مطیعی، تمامی آثار خطی این مرکز با همکاری آستان قدس رضوی دیجیتالی شده است و برای افزایش ضریب اطمینان، یک نسخه دیجیتالی در آستان قدس رضوی و نسخ اصلی و فرعی آنها در سالن مفاخر استان مرکزی نگهداری می شود.

وی افزود: این کتاب ها در شرایط تعریف شده مطابق با استانداردهای بین المللی در دمای مشخص بین 19 تا 23 درجه سانتیگراد ، با رطوبت بین 40 تا 45 درصد و تابش نور مناسب تعریف شده، نگهداری می شود.

مدیر کل کتابخانه های عمومی استان مرکزی با بیان اینکه 19 اردیبهشت ماه که در تقویم کشورمان به عنوان «روز اسناد ملی و میراث مکتوب» نامگذاری شده ، پیشنهاد داد که بخشی از کتابخانه مرکزی استان که در شهر اراک در حال ساخت است به همین منظوراختصا یابد وبه هنگام بهره برداری در اختیار سازمان مرکز اسناد ملی کشور قرار گیرد.

مطیعی افزود: استان مرکزی با پیشینه ارزشمند و صبغه فرهنگی و داشتن شمار زیادی مشاهیر و مفاخر نام آور در عرصه های مختلف، استحقاق ایجاد همه گونه امکانات فرهنگی را دارد و می تواند به قطب فرهنگی کشور تبدیل شود.

سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری استان مرکزی هم با تاکید بر ضرورت ایجاد مرکز اسناد ملی در اراک برای نگهداری آثارمکتوب و اسناد ورقی توصیه کرد: این موضوع در کمیته ای راهبردی در استانداری مرکزی مطرح و مورد بررسی مسوولان ذیربط در استان قرار گیرد.

سیدمحسن رحمتی افزود: در صورتی که ضرورت ایجاد مرکز اسناد ملی استان مرکزی در شهر اراک ، به تصویب اعضای کمیته مذکور برسد، آنگاه می توان درباره استانداردها، روش و شیوه نگهداری، طبقه بندی و تفکیک اسناد محرمانه و عادی از یکدیگر، تنظیمات نور، رطوبت، دما و غیره در مرکز مذکور بحث و تبادل نظر کارشناسی داشت.

وی توضیح داد: علاوه بر میراث فرهنگی، در بسیاری از ادارات کل، دستگاه ها و نهادهای مختلف استان مرکزی اسناد متعدد ارزشمند و فاخر وجود دارد که برای جلوگیری از نابودی و همچنین حفظ و نگهداری مناسب از آنها می بایست یک متولی مشخص و مجرب ؛ کار نگهداری را بطور تخصصی عهده دار شود.

وی گفت: هم اکنون 170 اثر خطی، سند و کتاب چاپ سنگی متعلق به استان مرکزی در فهرست منقول آثارملی کشور به ثبت رسیده و کار ثبت 200 اثر (اهدایی از سوی افراد فرهنگ دوست) در این فهرست که عمدتا در موزه های باستان شناسی و مردم شناسی چهارفصل شهر اراک و موزه میرزا هدایت الله متین دفتری شهر آشتیان نگهداری می شوند، در حال انجام است.

رحمتی افزود: مرمت پنج هزار برگ نسخه خطی و چاپ سنگی از سال 91 تاکنون در قالب حدود 120 فقره از آثار ثبت شده در فهرست منقول آثار ملی کشور ازدیگر فعالیت های اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی در حفظ و حراست از اسناد ورقی و میراث مکتوب بوده است.

وی تصریح کرد: با ایجاد مرکز اسناد ملی در اراک ، بسیاری از اسناد استان مرکزی به صورت متمرکز و مطابق با شاخص ها و معیارهای استاندارد تعیینی از سوی یونسکو نگهداری و برای انجام کارهای پژوهشی به سهولت در اختیار محققان و پژوهشگران قرار خواهد گرفت.

اسناد ملی به کلیه اوراق، مراسلات، دفاتر، پرونده ها، عکس ها، نقشه ها، کلیشه ها، نمودارها، فیلم ها، نوارهای ضبط صوت و سایر اسنادی که در دستگاه دولت تهیه شده و یا به دستگاه دولت رسیده و به طور مداوم از لحاظ اداری، مالی، اقتصادی، قضایی، سیاسی، فرهنگی، علمی، فنی و تاریخی در تصرف دولت بوده و به تشخیص سازمان اسناد ملی ایران ارزش نگهداری دائمی داشته باشد، اطلاق می شود.

تنظیم، حفظ و نگهداری اسناد با اصول و روش های صحیح و متناسب، علاوه بر اینکه از زوال تدریجی آنها جلوگیری می کند، موجب می شود تا اسناد دارای ارزش های اداری و استنادی به سهولت و به موقع در اختیار مسوولان، مدیران و پژوهشگران قرار گیرد.

برای جلوگیری از نابودی بسیاری از اسناد مهم اداری و آرشیوی که انبوهی از آنها به علت کم توجهی و ناآگاهی در زیرزمین ها و انبارهای نامناسب به فراموشی سپرده شده، سازمان اسناد ملی ایران با اجرای آیین نامه ˈنحوه بررسی و نقل و انتقال پرونده های راکد و دستورالعمل های اجرایی آن، کارشناسان اسناد و مسوولان بایگانی های جاری راموظف کرده پس از مختومه شدن پرونده و پایان امورجاری مربوط به آن، پرونده ها طبق دستورالعمل مزبور و فرم ضمیمه آن به بایگانی راکد دستگاه ذیربط ارسال شود تا براساس روش ها و کدهای منظم، بایگانی و پس از پایان عمر اداری آن اسناد و انجام ارزشیابی های اداری و آرشیوی، وفق مقررات و ضوابط امحاء گردیده و یا به سازمان اسناد ملی ایران منتقل شود.

به طور کلی اهداف و وظایف آرشیو ملی را می توان شامل جمع آوری و حفظ اسناد ملی (اعم از دولتی و غیردولتی) و فراهم کردن شرایط و امکانات مناسب برای دسترسی عموم به این اسناد، تعیین تکلیف اسناد راکد دستگاه های دولتی و وابسته به دولت و شناسایی آنها دانست.

خبرگزاری ایرنا