1393/2/9 ۰۹:۱۲
غزل حضرتی: كمیسیون مبارزه با قاچاق كالا و ارز استان اردبیل، تابلوی نقاشیای كشف كرده كه منتسب به پیكاسو، نقاش معروف اسپانیایی است. این تابلو كه در حال حاضر دراختیار نیروی انتظامی این استان است، از طریق مرز عراق وارد كشور شده و از یك دلال غیرقانونی اشیای عتیقه كشف شده است. هنوز اصالت این تابلو بررسی نشده و مدیر میراث فرهنگی استان اردبیل، آن را منوط به بازدید تابلو توسط كارشناسان هنری میداند، كارشناسانی در تهران كه قطعا نیاز به ارسال تابلو به پایتخت دارد.
تابلوی مذكور در روستای اولتان از توابع شهرستان پارسآباد كشف شده، این اثر با سبك كوبیسم متاخر از مجموعههای شخصی و به ابعاد 25در33 است. خبرگزاری مهر گزارش داده است فردی در روستای اولتان به دنبال خریدار برای این تابلو به قیمت 30 میلیارد ریال بوده است كه پس از اطلاع پلیس آگاهی شهرستان و پیگیریهای ویژه نسبت به دستگیری این فرد و توقیف اثر اقدام شد. اما بنا به ادعای كمیسیون مبارزه با قاچاق كالا و ارز استان اردبیل كارشناسان میراث فرهنگی این استان در بررسیهای اولیه و با در نظر گرفتن ویژگیهای اثر و مقایسه آن با سایر آثار بهجا مانده از نقاش معروف یاد شده اصالت این اثر را تایید كردند اما تایید نهایی و قطعی را منوط به آزمایشهای خاص درباره آن دانستند. یحیی نقیزاده محجوب، مدیركل اداره میراث فرهنگی استان اردبیل در خصوص اثر كشف شده به «اعتماد» گفت: «درصدد هستیم اصالت این تابلو را محرز كنیم. اما هنوز كارشناسی نشده، در حال انجام مراحل هستیم، به محض قطعی شدن به اطلاع عموم میرسانیم. این بحث، بحث حساسی است. آثارهنری از نوع خارجی نیاز به كارشناسی خاصی دارد. در حال حاضر اثر در اختیار نیروی انتظامی است، كارشناسی هم اگر میخواهد اثر را مورد بررسی قرار دهد، باید نزد نیروی انتظامی برود اما تاجایی كه میدانم كارشناس میراث فرهنگی در این خصوص نظر نمیدهد، تنها كارشناس هنری میتواند در این خصوص تایید كند.»
اما رییس شورای بینالمللی موزهها (ایكوم) معتقد است در ایران كارشناس هنری نداریم كه بتواند اصالت تابلوی پیكاسو را تایید كند. احمد محیط طباطبایی به «اعتماد» گفت: «كارشناس تابلو میتواند در این خصوص نظر دهد، ما در ایران كارشناس تابلو به وفور داریم، اما تابلوهای ایرانی. چون تابلوی خارجی كم داریم، كارشناسی كه بتواند اصالت تابلویی چون تابلوی پیكاسو را تایید كند، كم داریم یا نداریم.»
اما اشیای عتیقهیی كه از مرز عراق وارد كشور میشوند كم نیستند. بسیاری از آنها را به نام كالای اصل به فروش میرسانند، درحالی كه كپی بیش نیستند. مدیركل مركز هنرهای تجسمی، هم معتقد است اكثر اشیای وارد شده از عراق كپیاند و تقلبی. مجید ملا نوروزی در این خصوص به «اعتماد» گفت: «ما در مركز كارشناس بررسی آثار خارجی و بینالمللی هم داریم، اما 99 درصد این موارد جعلیاند. تابلویی كه دست كم به راحتی بین 80 تا 100 میلیون دلار میارزد را وقتی سه میلیارد تومان ارزشگذاری میكنند، معلوم است كه سررشتهیی از این آثار ندارند. این افراد كه از عراق میآیند معمولا آثارجعلی شان را از كویت میآورند كه سر از ایران در میآورد. اگر این آثار اصل باشند راهی اروپا میشوند.»او به بنیاد پیكاسو اشاره میكند و میگوید: «بنیاد پیكاسو میداند تمامی آثار این هنرمند در كجای جهان است، علاوه بر آن، مجموعهداران بزرگ هم مطلعند چون به دست آوردن آثار اصل برایشان اهمیت دارد. آنچه مهم است این است كه جعل كارهای پیكاسو از لحاظ فرم، كار سختی نیست. اما ما میتوانیم از استان اردبیل بخواهیم اثر را برایمان بفرستد و با دعوت از كارشناسان كارهای پیكاسو، نسبت به اصالت تابلو اقدام كنیم.»
دنیا، تایید اصالت ما را نمیپذیرد
اما برخی دیگر از كارشناسان معتقدند درجه كارشناسی ما در حدی نیست كه مورد تایید كشورهای پیشرفته در این زمینه قرار گیرد. ما شاید در حد خوبی بتوانیم به بررسی اصالت آثار بپردازیم، اما با تردید همراه خواهد بود. مدیركل موزههای كشور، با اشاره به اینكه در ایـنگـونه مـباحث كـارشـنـاسی ایـران چند پلهیی عقبتر از دنیاست به «اعتماد» گفت: «به اعتقاد من تاییدی كه كارشناسان ما میتوانند بكنند، در درجهیی نیست كه دنیا بپذیرد. احتمال اینكه تشخیصی كه میدهیم درست باشد، هست اما در جایگاهی نیستیم كه دنیا بخواهد تایید ما را بپذیرد و این كارشناسی با شك و تردید همراه خواهد بود.»
او همچنین به موزههای مخصوص این هنرمندان اشاره كرد و گفت: «در مورد آثار هنرمندانی چون ونگوگ یا پیكاسو، موزههای این افراد بهترین مرجع برای تایید آثارشان است همچنین مجموعهدارانی كه به خاطر كار زیاد در این زمینه و مواجه بودن با آثاری كه اصالتشان ثابت شده، مراجع درستتری هستند اما اینكه از چه جنبهیی میخواهیم كار را مورد بررسی قرار دهیم هم اهمیت دارد. خیلی اوقات با نگاه كردن به نقاشی و بررسی تكنیك آن میتوان به اصل بودن یا جعلی بودنش پی برد. بعضی مواقع نیاز به بررسی دقیقتر دارد و باید از لحاظ رنگ، مورد آزمایش قرار گیرد.»كارگر همچنین در خصوص اعتقاد برخی كارشناسان به ارسال این اثر به موزه لوور و بررسی با دستگاه گفت: «در خصوص بررسی سبك، دستگاه نمیتواند تشخیصی دهد، برخی مواقع باید پا را فراتر از بررسی سبك بگذاریم و با نمونهبرداری از رنگ، آن را آزمایش كنیم. در واقع دستگاهی كه مدنظر است دستگاهی چون سیتیاسكن نیست كه تابلو را از یك سمتش بگذاریم و از سمت دیگر بیرون بیاید و اصالت را تایید كند. در واقع دستگاههای میكروسكوپی هستند كه با بررسی متن نقاشی و تركها و مویرگهای آن و علایمی كه نشان از قدمتش میدهند، تاییدیه میدهند. شكستگیهای ذاتی كه با چشم دیده نمیشوند و اگر جایی از تابلو مرمت شده باشد آن را نشان میدهند. اما معمولا برای تایید اصالت از همه آیتمها استفاده میشود خصوصا در مواردی چون آثار پیكاسو كه میتواند خیلی با ارزش باشد.»
از نگاه این مدیر میراثی، 90درصد تابلوهای پیكاسو یا بیشتر شناخته شدهاند، هر مجموعهداری كه اقدام به جمعآوری این آثار كند به خاطر امنیت آثارش هم كه شده، به تهیه كاتالوگ از آثار اقدام میكند تا در صورت سرقت بتواند ادعای مالكیت كند. او میگوید: «اگر در این میان تابلویی پیدا شود كه متعلق به هیچ موزه و مجموعهیی نباشد، در اصالتش تردید وجود خواهد داشت كه طی این سالها این اثر كجا بوده و چرا صاحبش موجودیتش را اعلام نكرده است. كارشناسان دانشگاهی و موزههای هنرهای معاصر و همچنین نقاشان ما میتوانند شك زدایی كنند، شاید در نگاه اول بتوانند بگویند این اثر جعلی است كه در آن صورت ادامه مسیر بررسی و تحقیق ملغی خواهد شد.»
اما در خبرها آمده بود اثر كشف شده ممهور به مهر موزه بغداد عراق است و این، احتمال اصل بودنش را بالا میبرد. كارگر در این خصوص گفت: «اگر اثر مهر موزه عراق را داشته باشد، كه نیاز به بررسی اصالت هم ندارد، در آن صورت ما وظیفهیی در این مورد نداریم و تنها با مطمئن شدن از اینكه اثر متعلق به عراق است آن را به كشور همسایه ارسال میكنیم. درست مانند ماجرای شیردال اهدایی به ایران كه كشور كشفكننده وظیفهیی برای تایید اصالت اثر ندارد چون به آنها تعلق ندارد.»پابلو روئیز پیكاسو، نقاش، شاعر، طراح صحنه، پیكرتراش و سرامیككار اسپانیایی و یكی از برترین و تاثیرگذارترین هنرمندان سده ?? میلادی بود. او به همراه ژرژ براك، نقاش و پیكرتراش فرانسوی، سبك كوبیسم را پدید آورد. تابلوی دختران اوینیون او بزرگترین اثر هنری قرن بود. بالاترین قیمت پرداخت شده برای نقاشی پابلو پیكاسو 4/126میلیون دلار برای تابلویی به نام پسری با پیپ بود كه در سال 2004 به فروش رفت.
لیلی گلستان(گالریدار):
نه در اردبیل نه در تهران، هیچ دستگاه و آزمایشگاهی برای تعیین اصالت این تابلو نداریم. بدون این امكانات نظر بصری كارشناسان موثق و قابل اتكا نیست. شخصا هیچ اعتقادی به تعیین اصالت یك تابلو به صورت چشمی ندارم و میدانم كه این نظر فقط توسط لابراتورهای بزرگ و تخصصی قابل تایید است كه فقط دو یا سه آزمایشگاه در جهان قابلیت تشخیص اصالت آن را دارند كه مهمترین آنها لابراتوار موزه لوور پاریس است كه با نمونهبرداری و آزمایشهای دقیق میتوانند نظر نهایی را درباره این تابلو بدهند. اما قطعا بدون دخالت سریع موزه هنرهای معاصر، سرنوشت خوبی در انتظار این تابلو نیست. راه مستقیم این است كه موزه این اثر را به فرانسه بفرستد و منتظر اعلام نتیجه باشیم. وگرنه فردا روزی كه گفته شود، تابلو گم شد یا از بین رفته، دیگر دست هیچ كس به جایی بند نیست. با توجه به جنگ عراق و اتفاقاتی كه برای موزه بغداد افتاد محتمل است كه تابلو اصل باشد. اتفاقهای اینچنین بارها در جهان افتاده، چنانچه اخیرا دو تابلو از ونگوگ پیدا شد كه شخصا به صاحب یك رستوران داده بود. بیشك موزه هنرهای معاصر مورد اعتمادترین و بهترین گزینه برای پیگیری این پرونده تا تحویل تابلو به صاحب اصلی آن است.
علیرضا سمیعی آذر(كارشناس آثار هنری) : كار ما نیست
این تابلو به احتمال بسیار زیاد از كشور كویت یا عراق وارد ایران شده است چون در موزههای این دو كشور آثاری از پیكاسو وجود دارد. در صورت اثبات اصالت این تابلو و مشخص شدن مالكیت آن، مسلما متعلق به همان كشور است. به گمان من به احتمال بسیار زیاد این تابلو، البته اگر یك نسخه كپی نباشد، طی اوضاع آشفته این كشورها در دوران جنگ و غارت موزههای آنها دزدیده شده و از ایران سردرآورده است. در هر صورت، این تابلو باید به اداره كل میراث فرهنگی تحویل داده شود و كارشناسان این مركز تا حدودی بتوانند این تابلو را ارزیابی كنند. اما نظر قاطعانه درباره اصالت این اثر، از عهده كارشناسان هنری ایرانی خارج است چرا كه ما در ایران كارشناس هنر مدرن نداریم و چارهیی نیست جز آنكه این اثر را به كشورهای اروپایی مثل فرانسه یا انگلستان ارسال كنیم تا از اصالت آن اطمینان حاصل كنند. در ادامه وضعیت مالكیت آن، بسته به ارزیابی كارشناسان این كشورها قابل بررسی و پیگیری است. این تابلوی منتسب به پیكاسو اگر متعلق به موزه باشد، شناسنامه آن در موزه مذكور وجود دارد و بالطبع به موزه بازگردانده خواهد شد.
بهنام كامرانی(نقاش): از صفر تا صد یك نقاشی
خبر وجود تابلویی منتسب به پیكاسو در ایران چندی پیش بین هنرمندان و كارشناسان آثار هنری شنیده میشد. به احتمال قریب به یقین این اثر از كاخهای صدام حسین یا موزههای كشور عراق دزدیده شده. از آنجا كه قیمت آثار پیكاسو بسیار بالاست، بعید است كه این تابلو از كلكسیون شخصی یك نقر دزدیده شده باشد. امكان اثبات اصالت این تابلو با مقایسه آن با شیوه قلم زدنهای پیكاسو، نوع بوم مورد استفاده و همین طور تاریخ درج شده در تابلو میتواند تا حدودی وجود داشته باشد اما برای اظهارنظر قاطعانه و 100 درصدی، این اثر باید به كشور دیگری كه امكان انجام آزمایشهای دقیق را دارند، ارسال شود. ویژگیهای آثار پیكاسو كاملا شناخته شده است و كارشناسان متخصصی هستند كه به طور خاص بر این ویژگیها اشراف دارند. در نتیجه تشخیص جعلی بودن آن برای این كارشناسان كار چندان دشواری نخواهد بود. در هر صورت این تابلو در صورتی ارزشمند است كه شناسنامه مشخصی داشته باشد. چون تمامی آثار هنرمندان و نقاشان بزرگ، شناسنامههای دقیقی دارند كه تنها با استناد به آن است كه اثر را میتوان ارزشمند تلقی كرد. در غیر این صورت، تابلو حكم یك كالای قاچاق را دارد.
روزنامه اعتماد
کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.
کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما
کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور
کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد
زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:
قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید
فشردن دکمه ثبت نام به معنی پذیرفتن کلیه قوانین و مقررات تارنما می باشد
کد تایید را وارد نمایید