متن انتقادی «دیوان عطار نیشابوری» منتشر شد

1393/1/25 ۱۱:۴۳

«دیوان عطار نیشابوری» با عنوان فرعی «متن انتقادی براساس نسخه‌های خطی کهن» با تصحیح مهدی مداینی و مهران افشاری و نظارت علیرضا امامی، در آستانه سالروز بزرگداشت عطار نیشابوری توسط نشر چرخ منتشر و راهی بازار نشر شد.

 عطار نیشابوری گذشته از مقامات عرفانی که داشته، از شاعران تاثیرگذار تاریخ ادب فارسی است. دیوان او به ویژه قصیده‌هایش، نشان‌دهنده توانایی و زبان قدرتمند او در شعر است. از دیوان عطار تا به حال 2 تصحیح معتبر چاپ شده است؛‌ تصحیح سعید نفیسی که چاپ سومش نیز با تجدید نظر و اصلاحات در سال 1339 چاپ شده و تصحیح تفی تفضّلی که در سال 1366 به چاپ چهارم رسید.

در مقدمه کتابی که به تازگی به عنوان متن انتقادی براساس نسخه‌های خطی کهن دیوان عطار، توسط نشر چرخ به چاپ رسیده، اشاره شده که آن‌چه تا به حال از دیوان عطار چاپ شده،‌ چندان معتبر و معتنابه و معتمد نیست. در هر 2 تصحیح نامبرده هم خطاهای بسیاری وجود دارد و تعداد زیادی شعر راه پیدا کرده که انتسابشان به عطار نیشابوری، وهم و خیال است.

مصححان این کتاب، اشاره کرده‌اند که درجه‌بندی ارزش نسخه‌های مورد استناد ما در تصحیح دیوان عطار بر بنیان اعتبار قدمت نسخه‌ها صورت گرفته، بدین صورت که هرچه از قدمت نسخه‌ها کاسته شده، اشعار دخیل در آن‌ها بیشتر شده است. اساس کار تصحیح 5 نسخه کامل و گاهی نسخه‌های نیمه‌کامل بوده است که ابتدا تمامی آن‌ نسخ به طور جداگانه استنساخ شده و پس از تلفیق به ترتیب الفبایی قوافی مرتب شده‌اند. پس از مقابله تمام نسخه‌ها با هم، تفصیل نسخه‌بدل‌ها نیز زیر هر غزل و قصیده در پانویس‌های کتاب درج شده است.

یک نکته درباره کتاب پیش‌ رو این است که در آن، برخی از غزلیات تکرار شده‌اند که دلیل آن تشتّت مراجع نقل آن‌ها و تفاوت‌های موجود در آن منابع است.

بعد از دیباچه و مقدمه، غزل‌ها و قصیده‌های عطار درج شده است و در قسمت بعدی هم ملحقات کتاب قرار دارند که عبارت‌اند از: غزل‌ها، قصیده‌ها و ترکیب‌بند. بخش پایانی کتاب هم شامل چند فهرست‌ است که عبارت‌اند از: «واژه‌نامه: فهرست برخی از لغات و ترکیبات و مصطلحات»، «فهرست اعلام: کسان، جای‌ها، آثار» و «کشف الابیات: فهرست مصراع‌های نخستین ابیات».

 خبرنگار مهر