لابه لای اسناد

یكی از غنی‌ترین اسناد دیپلماسی ایران در دوره حكومت پهلوی دوم به اسناد دیپلماسی اداره فرهنگی و اداره اطلاعات و مطبوعات وزارت امور خارجه بازمی‌گردد كه از تنوع بسیار زیاد محتوایی و موضوعی برخوردار است. به ویژه اینكه هنگام كار روی استخراج این اسناد دریافتم كه گویا ایران ایده و اندیشه راه‌اندازی موافقت‌های دوجانبه فرهنگی را پایه‌گذاری كرده است.

نسخه‌ای از ترجمه آلمانی «گلستان سعدی» اثر آدام اولئاریوس، از نخستین مواجهه‌های ادبیات فارسی با جهان آلمانی‌زبان، در مخازن سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نگهداری می‌شود.

محمدعلی فروغی: اگر مهر من نسبت به وطن تنها از آن سبب باشد که خود از آن مرز و بوم هستم و بخواهم این عنوان را وسیله‌ی مغایرت خویش و بیگانه قرار داده و از اختلاف و نفاق بین مردم برای خود استفاده کنم این وطن‌پرستی نیست، خودپرستی است، و مانند تعصب دینی آن جماعت از ارباب ادیان که اختلاف دین و مذهب و نفاق بین مردم را وسیله‌ی منافع و اعتبارات شخصی و فرقه‌ای قرار می‌دادند مذموم است، و باید مردود باشد.

سند تازه ارائه‌شده در این شماره، گوشه‌ای از نخستین تلاش‌های اداری ایران برای تنظیم مقررات کتابخانه‌های عمومی در سال‌های پایانی دورۀ قاجار را نشان می‌دهد.

نسخه خطی «مجموعه رسائل حکمی و عرفانی» به خط نسخ و کتابتِ محمدبن‌علی دامغانی جاجرمی در سال ۶۵۹ قمری در مخزن کتاب‌های خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی نگهداری می‌شود.

نسخه شماره 3139 کتابخانه مجلس، کتاب تاریخ بیهقی اثر ارزشمند ابوالفضل محمد بیهقی (وفات 470 قمری) است. (معرفی شده در فهرست کتابخانه مجلس، جلد 10 (بخش دوم)، صص 709-710).

روز جهانی پست هر ساله در تاریخ ۹ اکتبر (۱۷ مهر) به مناسبت سالروز تأسیس اتحادیه جهانی پست ـ که در سال ۱۸۷۴ با تصویب معاهده برن در شهر برن سوئیس تأسیس شد ـ گرامی داشته می‌شود. این روز فرصتی است برای تأمل در اهمیت خدمات پستی در توسعه ارتباطات، تجارت، آموزش و همبستگی اجتماعی در سراسر جهان.

«ایرج افشار» اگر بود، امروز یک‌صدسالگی‌اش را جشن می‌گرفتیم. ایران‌شناسی که زادۀ روز مهرگان بود و به مهر، تمام ایران را، تا دورترین شهرها و روستاها گشت و دید و شناخت. او که از بهار بیست‌سالگی پای در راه‌ سفر گذاشت و تا آخرین زمستان عمر در همین مسیر ماند.

ایرج افشار یک کتاب‌خوان، کتاب‌دان، کتاب‌شناس، کتاب‌دار و کتاب‌ورز و از همه مهم‌تر کتاب‌نگارِ تمام‌عیار بود چنان‌که در عمر هشتادوپنج‌ساله‌اش، نزدیک به ٣۴٠ جلد کتاب، اعم از تألیف و تصحیح و تحشیه، در عرصه‌های ایران‌شناسی، نسخه‌پژوهی، فهرست‌نگاری، رجال‌شناسی، قاجارپژوهی، متون کهن فارسی و حوزه‌های بسیار دیگر و نیز بیش از هشت‌هزار مقاله و یادداشت در همین زمینه‌ها و هم دربارۀ رجال فرهنگی ایران، ایران‌شناسان خارجی، معرفی و نقد کتاب، سفرنامه، جغرافیای تاریخی و چندین موضوع دیگر به رشتۀ تحریر درآورد.

سیزدهمین شماره رویداد «در قاب یک سند» به معرفی نامه‌ای از ایرج افشار، ایران‌شناس و کتاب‌شناس برجسته معاصر، اختصاص یافته است که درباره روند چاپ کتاب «کتابخانه‌های امروز ایران» تنظیم شده است.