امیرکبیر، گنجینۀ بنیاد

امیرکبیر، گنجینۀ بنیاد \ganjīne-ye bonyād-e amīr kabīr\، مؤسسه‌ای غیر انتفاعی، شامل کتابخانه و گنجینه‌ای که مجموعه‌ای از نمونه‌های باارزش صنایع دستی و دیگر آثار هنرهای سنتی ایران در آن نگهداری می‌شود. 
این بنیاد که فعالیت خود را رسماً از خرداد 1385 آغاز کرده، در طبقۀ دوم ساختمان بنیاد ایران‌شناسی، به نشانی خیابان شیخ بهایی، شهرک والفجر، خیابان ایران‌شناسی (64 غربی) واقع است. 
کتابخانۀ بنیاد در بدو تأسیس، دربردارندۀ حدود 000‘16 جلد کتاب ازجمله 80 نسخۀ خطی، و شمار قابل توجهی کتابهای چاپ سنگی، اسناد، فرمانها، و عقدنامه‌‌ها بود. پس از آغاز به کار بنیاد، شماری از شخصیتهای حقیقی و حقوقی نیز حدود 000‘4 جلد کتاب به کتابخانۀ بنیاد اهدا کردند که در میان آنها کتابهای خطی و چاپ سنگی نفیسی وجود داشت؛ از‌این‌میان، می‌توان به 81 نسخۀ خطی، 115 جلد کتاب چاپ سنگی و شماری کتاب چاپی نایاب اهدایی از سوی حجت‌الاسلام غلامرضا شریعتمداری اشاره کرد. همچنین فرزند حجت‌الاسلام حاج شیخ جعفر خندق‌آبادی مجموعه‌ای از دفترهای ثبت اسناد بسیار باارزش خود را به همراه شماری کتاب چاپ سنگی به این بنیاد اهدا کرده است. درمجموع، این کتابخانه در 1390 ش، حدود 000‘20 جلد کتاب به زبانهای فارسی، عربی و نیز زبانهای اروپایی در موضوعات گوناگون داشته است.
در گنجینۀ بنیاد امیرکبیر مجموعه‌های متنوعی نگهداری می‌شود که بخشی از آنها خریداری شده، و بخشی دیگر اهدایی‌اند. بخش قابل توجهی از این اشیا هدایایی هستند که در زمان معاونت اولی ریاست جمهوری دکتر حسن حبیبی، از سوی کارگزاران داخلی و خارجی و نیز رؤسای کشورهای مختلف به او اعطا شده، و وی نیز آنها را در اختیار گنجینۀ امیرکبیر قرار داده است. 
از جملۀ اشیای تشکیل‌دهندۀ گنجینه می‌توان به مجموعۀ تابلوهای نقاشی، شامل حدود 200 تابلو از آثار نقاشان ایرانی و فرنگی؛ مجموعۀ خط، شامل 7 قطعه خط نستعلیق، شکسته و نسخ از آثار خوش‌نویسان نامدار ایرانی؛ مجموعۀ فرش (قالیچه، گلیم و گبه)؛ مجموعۀ صنایع دستی، شامل پارچه‌های قدیمی، ظروف سفالی، سرامیک، کاشی، خاتم، بلور و کریستال؛ مجموعۀ تمبر؛ مجموعۀ عکس؛ و مجموعۀ نوارهای صوتی و تصویری اشاره کرد. 
از میان مجموعه‌هدایای اهدایی به حسن حبیبی موجود در گنجینه، می‌توان به این اشیا اشاره کرد: گلدان منقش، هدیۀ کورت والدهایم، نخست‌وزیر وقت اتریش؛ وسـایل قهوه‌خوری، هدیۀ امیر قطر؛ مجموعۀ بشقابهای فلزی، هدیۀ دولتهای ترکیه و یونان؛ مجموعۀ شمشیرهای اهدایی کشورهای ونزوئلا، بوسنی و هرزگوین، ترکیه و یمن؛ و مجموعۀ مدال و سکه، شامل نشانها و سکه‌هایی که مسئولان کشورهای مختلف اهدا کرده‌اند، مانند نشان وزارت فرهنگ و علوم ارمنستان، نشان و سکه‌های دوستی کشور ترکیه. 
بنیاد امیرکبیر با توجه به ضرورت حفظ و مرمت اسناد، در 1386 ش، بخش حفاظت و مرمت اسناد و کتابهای خطی و چاپی خود را راه‌اندازی کرد. این بخش با بهره‌گیری از روشها و ابزار جدید و تمهیدات لازم در نگهداری این آثار کوشاست. 

مآخذ

بروشورهای راهنمای مجموعه‌های خط، نقاشی و فرش گنجینۀ امیرکبیر؛ کاتالوگ راهنمای کتابخانه و گنجینۀ امیرکبیر؛ موسوی‌زادگان، مسیح، تحقیقات میدانی؛ نقیبی (موزه‌دار گنجینۀ امیرکبیر)، گفت‌وگو با مؤلف (29/ 4/ 1390). 

مسیح موسوی‌زادگان