صفحه اصلی / مقالات / دائرة المعارف بزرگ اسلامی / علوم / آلپاگو /

فهرست مطالب

آلپاگو


نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی : چهارشنبه 4 دی 1398 تاریخچه مقاله

آلْپاگو، آندرآ (د ح 1521م)، پزشک و دانشمند ایتالیایی و یکی از نخستین مترجمان آثار ابن‎سینا به زبان لاتین.

زندگی

آلپاگو در نیمۀ اول سدۀ 15م در شهر بلون (بلوننسی) در جمهوری ونیز، در خاندانی اشرافی‎زاده شد. در دانشگاه پادوا به فراگیری پزشکی و فلسفه پرداخت و چندی نگذشت که در ایتالیا نامی به هم رسانید. در 1487م با سمت پزشک کنسولِ ونیز در دمشق، در این شهر اقامت گزید. در حدود 1517م همراه برادرزاده‎اش پائولو آلپاگو به قبرس رفت و 3 سال در آنجا ماند. همین که در 1520م به زادگاهش بازگشت، از وی برای تدریس در دانشگاه پادوا دعوت شد، لیکن بیماری فرصت این کار را به او نداد و به ناگهان وی را از پای درآورد. در 1566م به نشان احترام، تندیس نیم‌تنه‎ای از این طبیب بوعلی‌شناس بر سرْدرِ خانۀ او در بلون نصب گردید. در زمان آلپاگو دانشهای اسلامی در همۀ مدارس ایتالیا آموخته می‎شد. آثار ابن‎سینا را ارج بسیار می‎نهادند و آنها را از نوشته‎های پزشکی یونانی برتر می‎شمردند. آلپاگو برای آنکه بتواند کتابهای این فیلسوف ایرانی را به زبان اصلی آنها بخواند، با شوری تمام به یادگیری عربی همّت گماشت و به همین نیت آهنگ خاور‌زمین کرد. او عربی را چنان خوب فرا گرفت که توانست به ترجمۀ پاره‎ای از آثار ابن‎سینا دست بزند.

آثار

آلپاگو ترجمه‎ای را که پیش از او جراردوس کرموننسیس (1114-1187م) از کتاب قانون ابن‎سینا به زبان لاتین به انجام رسانده بود، به گونه‎ای عالمانه و انتقادی تصحیح کرد و یادداشتهای فراوانی بر آن افزود (میشو، 546). در 1510م، مارینوسانودو، وقایع‌نگار ونیزی، در یکی از یادداشتهایش که از دمشق به دوستانش نوشته، از آلپاگو به عنوان کسی که آثار ابن‎سینا را از عربی به لاتین برگردانده، یاد کرده است (رسی، 160). این نشان می‎دهد که آلپاگو ویرایشِ ترجمۀ کرموننسیس را بیش از 1510م انجام داده است. این نسخۀ ویرایش‌شدۀ قانون را برادرزادۀ آلپاگو به ناشری ونیزی سپرد و او آن را دوبار، در 1527م و 1544م در ونیز به چاپ رساند. این کتاب پس از دو چاپ یادشده، باز در 1555، 1562، 1564، 1595 و 1608م در ونیز و جاهای دیگر انتشار یافت. چاپ 1555م ترجمۀ قانون که به همت رینیوس صورت پذیرفت، همراه با دو رسالۀ دیگر از ابن‎سینا به نام کتاب فی دفع مضار الکلیة و رسالة ‎فی السکنجبین، که توسط آندرآ آلپاگو ترجمه شده بود، در ونیز انتشار یافت (رسی، 161). این دو رسالۀ اخیر گویا قبلاً در 1547م جداگانه در ونیز منتشر شده است (مهدوی، 1). آلپاگو پاره‎ای از آثار دیگر ابن‎سینا را که شامل آرای این اندیشمند بزرگ دربارۀ روح، معاد و نیز طبقه‎بندی علوم است زیر عنوان: «شرحی کوتاه دربارۀ روح، معاد و نیز طبقه‌بندی علوم است زیر عنوان: «شرحی کوتاه دربارۀ روح از فیلسوف بسیار سرشناس، ابن‎سینا»، از عربی به لاتین برگرداند که در 1546م در ونیز به چاپ رسید. در مقدمۀ این چاپ، پائولو آلپاگو به ترجمه‎های دیگری که از عمویش باقی مانده و ظاهراً چندی بعد از میان رفته بود، اشاره کرده است. آلپاگو به هنگام بازگشت از خاور‌زمین نسخه‎ای از متن عربی شرح حال ابن‎سینا را كه این فیلسوف بر شاگردش ابوعبید گوزگانی (د ح 438ق / 1046م) خوانده بود، با خود به ایتالیا آورد. همین متن بود که چندی بعد به دست نیکولومسا (1504-1589م)، آناتومیست ونیزی و استاد دانشگاه پادوا، افتاد. وی توانست به کمک مارکوس فادلا، از اهالی دمشق که مترجم بازرگانان ونیزی بود، نخست آن را به ایتالیایی و سپس به یونانی درآورد و از این رهگذر شرح زندگی ابن‎سینا را به غربیان بشناساند.

مآخذ

مهدوی، یحییٰ، فهرست نسخه‎های مصنوقات ابن‎سینا، دانشگاه تهران، 1333ش، صص 114، 123 (و ص 1 لاتین)؛ نیز:

Michaud, J. F. R., Biogrophie Universelle, Ancien et Moderne, Graz, (Austria), Akademische Druck - U. Verlagsanstalt, 1966, 1 / 546; Rossi, Ettore, «Quelques contributions à la bibliographie italienne sur Avicenne».,Le Livre du Millenaire d’Avicenne, Tehran, Société Iranienne Pour la Conservation des Monuments Nationaux, 1956, 4 / 160-163.

مجدالدین کیوانی

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: