مقاله

نشریة ویژۀ معرفی، بررسی و نقد کتاب. از این نشریه 4 دوره، جمعاً 36 شماره، از سوی کانون انتشارات نیل در تهران منتشر شد( آذر 1334 ـ بهمن1347). در هیچ یک از شماره های این نشریه به نام مسئول یا گردانندگان آن اشاره ای نشده است، اما از نقد و بررسی های امضادار پیداست که شماری از اعضای گروه گرداننده و همکار نزدیک نیل این نشریه را اداره می کرده اند. ابوالحسن نجفی، از بنیادگذاران نیل، می گوید سیروس پرهام بیش از هر کس دیگری در تاسیس این نشریه و فعالیت های آن در سال های آغازین انتشار موثر بوده است(به نقل شفاهی از او، تهران، دی ماه 1391).

شگفتا كه دو شماره پایانی این نوشتار همزمان می‌شود با درگذشت بانو بهبهانی كه استاد رضا در مؤخرة مطالب مربوط به آن شاعر نامدار، به خاندان پدری آن مرحوم و ارتباطات خانواده خویش با آنها و به ویژه عباس خلیلی می‌پردازد. استاد می‌نویسد: عباس خلیلی به سال 1273 ق در نجف به دنیا آمد، وی فرزند شیخ اسدالله و او پسر حاج ملاعلی ـ برادر بزرگتر حاج میرزاخلیل تهرانی ـ بود. حاج میرزاحسین فرزند حاج میرزاخلیل از مراجع نامدار تشیع در دوران مشروطیت است. حاج میرزاخلیل و حاج ملاعلی فرزندان میرزامحمد طبیب تهرانی‌اند، كه در دوره فتحعلی‌شاه قاجار در تهران پزشكی نامدار بود. میرزاخلیل و ملاعلی هر دو در نجف به دنیا آمدند و در محضر شیخ مرتضی انصاری تحصیل كردند. ملاعلی سه فرزند داشت كه یكی از آنها شیخ اسدالله بود.

صالح نجفی / در دوم اوت سال 2009، پلیس اسراییل پس از آنکه بخشی از محله عرب‌نشین «شیخ‌جراح» را در شرق بیت‌المقدس قرق کرد، دو خانواده بزرگ فلسطینی را که بیش از 50 تن بودند از خانه‌های‌شان بیرون راند و به شهرک‌نشینان یهودی اجازه داد تا بلافاصله در خانه‌های تخلیه‌شده سکنی کنند. اگرچه پلیس اسراییل برای توجیه عمل خود به حکم دیوانعالی کشور استناد کرد، راست این بود که خانواده‌های اخراج‌شده عرب بیش از 50‌سال در آن محل زندگی کرده بودند.

پیش از اینكه به تاثیر اندیشه و آرای این نابغه مسلمان بپردازم لازم است بپذیریم كه این سیاره خاكی در هزار سال گذشته كمتر از شمار انگشتان دستان، شاهد ذوالعلوم و ذوالفنون (Polymath) بوده كه یكی از آنان همانا فرزند بخاراست. اگر غیر از این باشد پس درك و برداشت ما از صفت «پلیمات» واژگون است. اعظم این صفت به عظمت بوعلی‌سیناست كه در قلمرو ریاضیات و طبیعیات به اندازه‌یی خبره بود كه در عرصه ماوراء الطبیعه به همان قدر حاذق. كندوكاو در فیزیك و غور در متافیزیك به گونه‌یی است كه حسین جوان می‌كوشد تا از این دو حوزه «هیبریدی» بسازد كه هم امانت عقل یونانی (لوگوس) را ارج نهد و هم میراث وحیانی را امین باشد.

امام جعفربن‌محمد ملقب به صادق در سال 83 قمری در شهر مدینه از مادری به نام «ام‌فروه» از نوادگان ابوبکر زاده شد و سالیانی چند در زمان امام‌سجاد‌(ع) جد بزرگوارش و امام باقر پدر بزرگوارش زندگی کرد که در این روزگاران، خلفای بنی‌مروان از تیره بنی‌امیه بر جامعه حکومت می‌کردند. پس از درگذشت پدر بزرگوارش، حضرت به‌عنوان امام شیعیان شناخته می‌شد.

ما انسانها مرکب از روح و جسم هستیم. از نظر روحی به اندازه‌ای بالا هستیم که پروردگار می‌فرماید روح‌الله: «فإذا سویتُهُ و نفختُ فیه من رُوحی فقعُوا لهُ ساجدین»1و مسجود همه ملائکه، حتی جبرئیل هستیم. این روح که اینقدر شرافت دارد، موجب سعادت ما در دنیا و آخرت است. هیچ کس نمی‌داند روح چیست، به جز افرادی که علمشان وابسته به علم خدا باشد، نظیر اهل‌بیت.

مكتب اهل‌بیت معروف به مذهب جعفری است. این نسبت دو علت داشت:‌امام صادق(ع) در اواخر دولت اموی و اوایل حكومت عباسی آزادیی داشت كه توانست بسیاری از تعالیم دین را بیان كند، به همین دلیل، بیشتر احادیث فقهی مذهب اهل بیت از ایشان نقل شده است. از سوی دیگر، امام به علم و دانش شهرت داشت. به ‌این دو دلیل مكتب اهل بیت را مذهب جعفری می‌گویند؛ اما در حقیقت این مذهب همه اهل بیت است و شیعه احكامش را از همه آنها گرفته است و پیامبر اكرم(ص) آنان را همسنگ قرآن دانست، تبعیت از ایشان را واجب كرد و تمسك به ‌ایشان را مایه رهایی از گمراهی شمرد.

خانوادۀ امامی با هندوستان داد و ستد تجارتی داشتند و او در کلکته به دنیا آمد و تا دو سالگی در آنجا بود. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در شیراز و تحصیلات دانشگاهی را در رشتۀ زبان و ادبیات انگلیسی در دانشگاههای تهران و مینه سوتا (آمریکا) گذراند (امامی، از پست و بلند ... ، 173-179). پیش از آنکه کار حرفه‌ای خود را در روزنامۀ فارسی و انگلیسی زبان کیهان آغاز کند، به فعالیتهایی که با عکاسی و فیلم‌برداری ارتباط داشت، و از جمله کار در استودیوی ابراهیم گلستان و همکاری با فروغ فرخزاد، مهدی اخوان ثالث، فریدون رهنما و شماری از هنرمندان دیگر پرداخت. در کنار اینها به ترجمه‌های کوتاه از انگلیسی به فارسی نیز مشغول بود (همو، 217-219). ترجمۀ با خشم به یادآر (نوشتۀ جان آزبرن، تهران، 1342ش) نخستین کتاب او بود که به فارسی انتشار یافت. در مدت نزدیک به 7 سالی که در مؤسسۀ کیهان کار می‌کرد، شعرها و داستانهای کوتاه بسیاری را از شاعران و نویسندگان نوپرداز و معاصر ایرانی به انگلیسی ترجمه و در روزنامه و ضمیمۀ آن انتشار داد (همو، 220).

گلپر نصری [نصرآبادی] در مقالۀ نگاهی به ذخیرۀ خوارزمشاهی چاپ فرهنگستان علوم پزشکی که به رسم دوفصلنامۀ آینۀ میراث، به دلیل طولانی بودن در قالب ضمیمه‌ای مستقل منتشر شده است، گرچه دعوی نقد دارد اما کاری بس فراتر انجام داده است.

آنچه در پی می‌آید، نمونه‌هایی از تأثیرات فرهنگی ایران است كه از اواخر دوره ساسانی و با عبور گروهی از پناهندگان ایرانی از چین، به ژاپن راه یافت، به روایت كتاب «آسوكا و پارس» (پیشروی فرهنگ ایران به شرق). متن حاضر تلخیصی بسیار فشرده از فصل نخست كتاب است.