مقاله

به تجربه دریافته‌ام که بیشتر مردم از «روشنفکر» تصویر شخصی را در نظر مجسم می‌کنند که درس‌خوانده و دانشگاه رفته و باسواد و بافرهنگ است، احتمالاً یک زبان خارجی می‌داند و می‌تواند خارج از محدوده زبان فارسی هم به‌منابع سوادافزا دسترسی داشته باشد. خوش‌بیان است و خوش قلم و اطلاعات خوبی در زمینه‌های اجتماعی دارد. از تاریخ و جغرافیا و حقوق و سیاست و اقتصاد و صد البته فلسفه و حتی بهداشت و آنچه در اطرافش و در جهان می‌گذرد اطلاعات مناسب و خوبی دارد

مصطفی رحیمی ( زاده 1305 نائین – درگذشته 9 مرداد 1381 تهران) از شاخص‌ترین روشنفکران معاصر ایران بود. با گذشت 16 سال از مرگ این نویسنده و مترجم نام‌آور ، هنوز می‌توان از میراث معرفتی و نیز رویکرد بدیع‌اش در عرصه روشنفکری بهره‌ها برد و میوه‌ها چید. چه بسا بتوان رحیمی را نماد روشنفکران حقیقت‌طلب دانست؛ کسانی که برای بازاندیشی در نظام فکری و سیاسی خود هیچ ابا و امتناعی ندارند و از تجدیدنظر در اصول و دیدگاه‌های خود، به وقت ضرورت، نمی‌پرهیزند. آنچه در این صفحه می‌خوانید حاصل کاوش بزرگانی است که در گنجینه آثار رحیمی و منشور درخشان شخصیت او نظر کرده‌اند.

شهاب‌الدین سهروردی، ملقب به «شیخ اشراق»، از نامدارترین متفکران ایرانی است که در فلسفه و عرفان دست داشت؛ اما بی‌پروایی در ابراز عقایدی که باب طبع قشری‌گرایان نبود، او را در عنفوان شکوفایی علمی رهسپار سرای دیگر کرد. سالیانی است که در هشتم مرداد هر سال همایش‌ها، بزرگداشت‌ها و یادبودهایی برای او برگزار می‌شود.

پدرش آقاميرزا احمد حائرى از علماى روزگار خود بود و پدربزرگش آیت‌الله حاج شيخ عبدالكريم حائرى يزدى، مؤسس حوزه علميه قم بود. او در سال۱۳۳۰ پس از طى كردن مدارج علمى در علوم و دروس حوزوى راهى تهران می‌شود و از همان سال وارد كتابخانه مجلس می‌گردد.

ديدگاه‌هاي فيلسوفان قرن هفدهم را بايد آميزه‌اي از طليعة انديشه‌هاي دوران جديد (پس از رنسانس) و پيشفرض‌هاي دوران قديم(قرون وسطي و پيش از آن ) دانست. اما همانگونه كه در مطلب زير خواهيد يافت، برخي از آنان كساني بودند كه راه را براي انديشه مدرن كه بيشتر بر لذت و تخيل و نسبي‌گرايي در هنر تأكيد داشت، هموار كردند. در مقاله زير به آراي برخي از اين انديشمندان و فيلسوفان كه دكارت، پاسكال، اسپينوزا، هابز و... را دربرمي‌گيرد، پرداخته شده است.

یکی از موضوعات قابل بررسی در مطالعه نگاره‌ها مطالعه نوع پوشاک افراد است که در هر عصر با توجه به موضوع نگاره و مسائل سیاسی، فرهنگی و اجتماعی متفاوت خواهد بود. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی تطبیقی پوشاک رزم بر اساس نگاره‌های نسخ خطی در مکاتب هرات و تبریز و سیر تحول پوشاک رزم در این مکاتب از طریق معرفی پوشاک‌هایی است که در نگاره‌های رزم کاربرد داشته است.

در نیمۀ اول قرن هشتم ه. ق در شاهنامه‌های مصور شیراز با بازنمایی خاصی از نگارۀ «بهرام گور و آزاده در شکارگاه» مواجهیم که در دو شاهنامۀ «کاما»ی سلجوقی، و شاهنامۀ 833 ق تیموری، دیده نمی‌شود و آن نقشمایۀ «آزادۀ در حال مرگ» در شاهنامه‌های 731، 733 و 753 ق اینجوست.

سنگ‌نگاره‌ها یا هنرهای صخره‌ای، كهن‌ترین آثار تاریخی به‌جا‌مانده از بشر هستند كه قدمت بعضی از آنها در ایران به بیش از٤٠ هزار سال می‌رسد. در ٢٤ استان ایران سنگ‌نگاره‌ها از دوران‌های مختلف شناسایی شده‌اند و بیش از ٥٠ هزار نمونه تاكنون كشف شده كه از این تعداد حدود ٢١ هزار نمونه آن در منطقه تیمره و كوه‌های اطراف خمین قرار دارد. در دنیا محوطه‌هایی كه سنگ‌نگاره‌ها در آنها شناسایی می‌شوند به عنوان اكوموزه معرفی می‌شوند.

اگر تأملی بر جنگ جهانی اول که در اواسط دهه دوم قرن بیستم شروع شد، داشته باشیم متوجه می‌شویم که بنیان و ریشه این جنگ خانمانسوز در دهه‌های پایانی قرن نوزدهم قرار دارد. شاید «گاوریلو پرنسیپ» جوان ملی‌گرای صرب هیچگاه تصور نمی‌کرد که با ترور ولیعهد اتریش «آرشیدوک فرانتس فردیناند» در سارایوو به سال1914میلادی، جرقه اولین جنگ جهانی در سده بیستم که میلیون‌ها نفر را به کام مرگ فرستاد، روشن می‌کند. به‌عبارت روشنتر، ترور ولیعهد اتریش در بوسنی، دلیل نزدیک شروع جنگ بین‌الملل اول بود. این رویداد همانند بسیاری دیگر از رویدادهای تاریخی، تک علتی نبود و دلایل دوری نیز داشت که این دلایل بسیار عمیق‌تر از ترور ولیعهد اتریش توسط یک جوان ملی‌گرای صرب بود.

مسعود طاهری ـ کارگردان متعهد و ارزشمند کشورمان ـ از حدود چهار سال پیش، با حمایت و پشتیبانی معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حجت‌الاسلام والمسلمین حشمتی، دست به تولید فیلمی زد که سختی‌ها و مشکلات تهیه‌اش از قبل قابل پیش‌بینی بود؛ اما او همه همت و عزم خویش را به کار بست تا بتواند تصویری دقیق از شخصیتی برجسته در ژاپن، آشنا در ایران و شناخته‌شده در عرصه بین‌المللی روایت نماید.