نخستین گام در تحقق کارآمدی و ثمربخشی هر تحقیق و پژوهشی، شناخت ابعاد مختلف آن است. در این میان، شناخت روشهای به روز و کاربردی این گونه پژوهش ها، به ویژه در حوزه مطالعات دینی، اهمیت خاصی دارد. مطالعه در آموزه های دینی به ویژه در آیات قرآن کریم، در سدههای اخیر دچار تحولات پرفراز و نشیبی شده است. در این میان پدیدار شدن اندیشه های غربی که عموماً بر اساس سنت نامیمون ترجمه و کپی برداری و بدون در نظر گرفتن فرهنگ اسلامی ـ ایرانی بوده، عاملی اساسی تلقی میشود.
اگر به تاریخ موسیقی ایران با دیده تیزبین و علتشكاف بنگریم، درمییابیم موسیقی نهفقط در ایران كه در تمام دنیا، به عنوان امری آمیخته با زندگی انسان در ارتباط تنگاتنگ با مذهب قرار داشته است. چنان كه اگر بخواهیم امروز مبدأیی تاریخی برای این پیوند در نظر بگیریم با چالشی بیپاسخ روبهرو خواهیم شد. اما پرسش اینجاست كه این دو پدیده در كدام لایههای زندگی بشر پیوندی نمایانتر داشتهاند؟
ویل دورانت در فصل پنجم کتاب تاریخ فلسفه درباره ولتر فیلسوف فرانسویمی نویسد: «ولتر قیافه جالبی نداشت. زشت و خودخواه و سبک و وقیح و بیاعتنا و حتی بیادب بود. با اینهمه بیاندازه مهربان و خوش محضر بود و در راه کمک به دوستان از بذل مال و نیرو دریغ نداشت.» ولی حقیقت ولتر غیر از اینها بود و این صفات خوب و بد همه در درجه دوم قرار داشتند. او هوشی سرشار و بیپایان و تابناک داشت.
در حدود سیصد سال پیش در عصر صفویان جهانگردی اروپایی بهنام «ژان شاردن» در دو سفر طولانی به ایران، مشاهدات خود را به صورتی دقیق و جزئی مکتوب کرد. این مشاهدات که در قالب یک مجموعه به چاپ رسید و از همان زمان، پیوسته مورد توجه محققان قرار گرفت، برای پژوهش در جنبههای مختلف اجتماع عصر صفوی اهمیت فراوان دارد.
در آستانه قرن دهم هجری، ایران در آتش ناامنی ناشی از فقدان حاکمیتی یگانه و آشوب ملوکالطوایف میسوخت. قدرت در نقاط مختلف کشور در اختیار خاندانهای گوناگونی بود که بسته به ضعف و قوتشان از دستاندازی به متصرفات یکدیگر رویگردان نبودند. از همه نامبردارتر در میان این قدرتها، بازماندگان «امیر تیمور گورکانی» بودند که شرق ایران را در اختیار داشتند و ترکمانان آققویونلو که بر بخشهای وسیعی از غرب و قسمتهایی از مرکز ایران حکومت میکردند. جز اینها حکومتهای کوچکتری نیز بودند که بیشتر به قدرتهای محلی نیمه مستقل شباهت داشتند همچون مشعشعیان در خوزستان، یا حکومت خاندانهای محلی مختلف در شهرهای ایالات شمالی ایران.
پی بردن به علت غایی و راز و رمز احکام، کمک شایانی است برای بهجا آوردن هرچه مطلوبتر آن فریضه. از اینرو برای درک و شناخت علت تشریع صوم و روزهداری ماه مبارک رمضان نزد اندیشمند فرهیخته دکترسید محمدرضا بهشتی، پژوهشگر و استاد فلسفه دانشگاه تهران رفتیم تا درمجالی اندک به طرح گوشههایی از حکمت روزه و روزهداری بپردازد. حاصل این گفتوگو که بهصورت گفتاری تنظیم شده است تقدیم علاقهمندان به معارف دینی میشود.
در اولین سال از قرن شانزدهم میلادی (1500-1501) یکی از پرقدرتترین شاهنشاهیهای ایران به وجود آمد: سلسله صفویه. سلطنت صفویه را عموما نقطه عطفی در تاریخ ایران بهشمار میآورند، چون تفاوتی بنیادین با دیگر سلسلههای پادشاهی ایران داشت: خاندان صفویه تشیع دوازدهامامی را مذهب رسمی کشور اعلام کرد و رسما به مناسبات دین و دولت شکل داد، چنانکه نمیتوان مرکزیت این نوع تشیع را در طرح توسعه شاهنشاهی صفوی انکار کرد
فلسفه نظری تاریخ موضوع را مستقیما از منظر استدلال مطرح میسازد و به ما امکان میدهد به بررسی فرضیات اولیه خود درباره ارزش یا بیهودگی اینگونه «پرسشهای غایی» بپردازیم؛ مثلا ممکن است انسان از شکاندیشان بپرسد که آیا آنها دستکم این مفهوم را میپذیرند که در کل، تاریخ موجد پیشرفت در هنرها، علوم، اقتصاد، حکومت و کیفیت زندگی بوده است؟ اگر پاسخ آری است، چگونه تاریخ را توجیه میکنند؟
نمیدانم تجربیات پرماجرا و پیچاپیچ من از این قرن رو به افول میتواند سرمشقی برای نسلهای آینده به شمار آید یا نه! به هر حال من محصول بسیار پیچیده آنم. من که زندگیام را در حاشیه دگرگونیهای بزرگ این قرن گذراندهام، خود را دستخوش تمامی آثار مثبت و منفی آن میبینم، بیآنکه فرصت بیابم در جریانهای خلاق آن شرکت جویم.
صفحه اول روزنامه های امروز سه شنبه 8 خرداد
کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما
کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور
کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد
زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:
قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید
فشردن دکمه ثبت نام به معنی پذیرفتن کلیه قوانین و مقررات تارنما می باشد
کد تایید را وارد نمایید