فلسفه و منطق

از ناشناسی که در دیباچه و انجامه از خود نام نبرده است می‌گوید لغات مستهجن را که دربرگیرندۀ پند و اندرز اخلاقی بوده، گرد آورده و کتاب را به نام «جامع اللغة فی تکمیل‌الانسان» خوانده. به ترتیب الفبایی هر واژه را گزارش کرده، سپس نتیجۀ اخلاقی بر پایۀ کتاب‌های فلسفۀ عملی آورده است.

از امیر عنصرالمعالی کیکاووس پسر اسکندر وشمگیر
(د 462ق/1070م) به نام نیایش قابوس، و با به نسبت خودش که کیکاوس بوده، به این نام خوانده شده است. در اخلاق و کشورداری، برای فرزندش گیلان شاه، در 44 «باب» در 475ق/1082م نگاشته است

گردآوری از منوچهر سپهری، در فروردین 1326خ، و از هموست «خاطرات» (هف‍‌ ). سخنان کوتاه است بی‌ترتیب و بخشبندی.

از خواجه نصیرالدین طوسی (572-597ق/1200-1273م). برای ناصرالدین ابوالفتح عبدالرحیم بن منصور، در قاین قهستان، به سال 633ق/6-1235م، در 3 بخشِ حکمت عملی، در 3 «مقاله» و «فصل»ها نگاشته است.

از شیخ بهایی.
آغاز برابر نمونه (: ان احسن حدیث)، سربند و نشان شنگرف، با تملک 1238ق. با توضیح‌هایی در کناره در نیمۀ نخستین و حاشیه‌هایی با نشانۀ «سلطان العلماء».

از قره داود، یکی از شاگردان سعدالدین تفتازانی (د 791ق)، که نام «داودیه» در پایان یکی از نسخه‌ها (ش 1593، 1708) آمده است. متن «شرح الشمسیة» (نک‍ : هف‍‌ ) همان تفتازانی است. در آن آمده: اعلم اولاً ان الاستاد (رح) جعل فی شرح الرسالة الشمسیة فی وجه ضبط الکتاب المذکور (گ 6 ر). حاشیه‌ای است با سربندهای «قال الشارح، قوله».

ناشناخته. با دید شیعی، که از «من لایحضره الفقیه» صدوق بسیار بهره برده است. با سربندهای «باب» و هر باب در چند «فصل». در نخست سیرت النبی را ماند.

از خواجه نصیرالدین محمد بن طوسی (597-672ق/1201-1273م). گزارشی است بر «الاشارات و التنبیهات» ابن سینا (375-427ق)، با توجه به شرح فخر رازی که به گفتۀ طوسی در دیباچه، وی در رد نظریات ابن سینا از مرز شرح‌کننده گذشته است. سپس قطب رازی کتابی در داوری میان آن دو به نام «المحاکمة بین شرح الاشارات» را نگاشت.

از حجةالاسلام ابوحامد محمد غزالی (451-505 ق/1059-1111م). مجموعه نامه‌هایی دارد در 5 «باب» به نام «فضایل الانام من رسائل حجةالاسلام».

ناشناخته. نام نگارنده در دیباچه نیامده است و می‌گوید: برای یكی از شاگردان خود، این را در «مقدمه»ای و 5 «باب» نگاشتم، و در پایان «خاتمه» ای: الباب الاول فی المعانی المفردة، فصل فی الكلی و الجزئی. الباب الثانی فی القول الشارح. الباب الثالث فی القضایا و احكامها. الباب الرابع فی صورة الادلة و الحجج. الباب الخامس فی مواد الادلة. الخاتمة. اسامی العلوم كالمنطق و الكلام و النحو و غیرها.

متن «سلم العلوم» از قاضی محب الله بهاری سندیلوی (د 1119ق) فرزند عبدالشکور. نسخۀ در دست دیباچه را ندارد.