صفحه اصلی / مقالات / دانشنامه ایران / آق شمس الدین /

فهرست مطالب

آق شمس الدین


نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی : یکشنبه 18 خرداد 1399 تاریخچه مقاله

آق شمس‌الدین \āq šams-od-dīn\، محمد بن حمزه (792-863 ق / 1390- 1459 م)، صوفی و پزشک نامدار. وی را از نوادگان شیخ شهاب‌الدین سهروردی شمرده‌اند، ولی معلوم نیست که مراد، شیخ اشراق است یا شهاب‌الدین فقیه و صوفی بغدادی (طاش‌کوپری‌زاده، 138). وی در دمشق زاده شد و به هنگام کودکی با پدرش به آناتولی رفت و در آنجا به کسب دانش پرداخت. سپس در مدرسۀ عثمانجِق به تدریس پرداخت (همانجا؛ نیز سامی، 1 / 265). در این هنگام، به تصوف گرایید و نخست به خدمت حاج بیرام، صوفی مشهور آن روزگار، درآمد. چندی بعد طریقت بگرداند و از تدریس برید و به جست‌وجوی شیخ زین‌الدین خوافی عازم حلب شد؛ اما باز به سبب خوابی که دید، نزد مرشد نخستین بازگشت و ملازمت او را اختیار کرد (ح 830 ق / 1427 م) و سپس جانشین او در سلسلۀ بیرامیه شد (شوکانی، 166؛ سامی، 1 / 265- 266). 
وی در اثنای محاصره و فتح قسطنطنیه، به خواهش سلطان محمد، قبر ابوایوب انصاری را که در نخستین یورش مسلمانان به روم شرقی کشته شده بود، در پیرامون آن شهر کشف کرد و سلطان او را بسیار نواخت و در کنار مرقد انصاری، چند زاویه و نیز جامعی برای او ساخت؛ اما شمس‌الدین از اقامت در آنجا سر باز زد و به قصبۀ گوینوک بازگشت و همان‌جا ماند تا درگذشت (بروسه‌لی، 1 / 12-14؛ شوکانی، 166- 167؛ طاش‌کوپری‌زاده، 139-140). از آثار او اینها ست:
1. رسالة فی دوران الصوفیة و رقصهم، دربارۀ رقص و سماع صوفیان؛ 2. رسالة النوریة در تصوف؛ 3. رسالة فی دفع مطاعن الصوفیة؛ 4. رسالة مادة الحیاة، در پزشکی، که معالجات مجرب و سودمند خود را در آن گرد آورده است (شوکانی، 168؛ طاش‌کوپری زاده، 141؛ کحاله، 271).

مآخذ

بروسه‌لی، محمدطاهر، عثمانلی مؤلفلری، استانبول، 1333 ق / 1915 م؛ سامی، شمس‌الدین، قاموس الاعلام، استانبول، 1889 م؛ شوکانی، محمد، البدر الطالع، قاهره، 1348 ق / 1929 م؛ طاش‌کوپری‌زاده، احمد، الشقائق النعمانیة، بیروت، 1395 ق / 1975 م؛ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، بیروت، 1376 ق / 1957 م.

جعفر شعار (دبا)

 

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: