صفحه اصلی / مقالات / دانشنامه ایران / آق سنقر برسقی /

فهرست مطالب

آق سنقر برسقی


نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی : یکشنبه 18 خرداد 1399 تاریخچه مقاله

آق‎سنقر برسقی \āq-sonqor-e borsoqī\، قسیم‎الدوله سیف‎الدین ابوسعید برسقی غازی (مقـ 520 ق / 1126 م)، از امرای بزرگ سلجوقی که در اواخر سدۀ 5 و اوایل سدۀ 6 ق / 11 و 12 م در عراق، شام و ایران، نزد سلاطین سلجوقی به خصوص سلطان محمد بن ملکشاه (سل‍ 498-511 ق / 1105-1117 م) و پسرش سلطان محمود (سل‍ 511-525 ق / 1117-1131 م) مقامات مهمی داشت و مصدر کارهای مهمی گردید (ابن‌خلکان، 1 / 242؛ دانشنامه، 1 / 124). او مانند بیشتر یا همۀ امیران لشکریِ سلجوقی ابتدا مملوک بود و چنان‌که از نسبت برسقی پیدا ست، باید مملوک برسق، از امیران بزرگ دولت سلجوقی در زمان طغرل و الب‌ارسلان و ملکشاه، بوده باشد. پسران برسق که به نام «بنی برسق» از ایشان نام برده می‎شود، از این امیران بوده‎اند. واژۀ برسق معرّب پرسق یا پرسخ است که به ترکی نام حیوانی است که آن را به فارسی سیخول، اسغر، شغاره و گورکن می‎خوانند و شبیه جوجه‎تیغی است. 
آق‌سنقر به صفات عدالت، حسن سیرت و حسن رفتار و مواظبت بر آداب دینی معروف بوده است (نک‍ : ابن‌اثیر، 10 / 634). دشمنان او خاندان صدقه، یعنی صدقة بن منصور بن دُبیس بن مزید اسدی از امیران مشهور شیعی جنوب عراق و معروف به «امیرالعرب»، و نیز باطنیان یا اسماعیلیان بودند که در زمان او در ایران و عراق و شام قدرت یافتـه بودند و دست بـه «فتک» یا کشتار ناگهانی غافل‌گیرانۀ مخالفان خود می‎زدند (ابن‌عدیم، 2 / 208؛ ابن‌قلانسی، 2 / 208- 209؛ دانشنامه، همانجا). از دیگر مخالفان او صلیبیان یا «فرانک»ها بودند که در تواریخ آن عصر از ایشان به «افرنج» یاد می‎شود و ایشان در آن روزگار بلاد فلسطین و شام و لبنان را آماج تاخت و تاز و تهدید خود ساخته بودند و بسیاری از شهرهای سواحل شرقی مدیترانه در لبنان و فلسطین و نیز شهر بیت‎المقدس را به تصرف درآورده بودند (نک‍ : ابن‌عدیم، 2 / 595-597؛ ابن‌قلانسی، 2 / 290؛ دانشنامه، همانجا). سرانجام وی پس از مدتی در موصل و به دست باطنیان به قتل رسید (ابن‌اثیر، 10 / 633-635؛ ابن‌خلکان، 1 / 242؛ ابن‌عدیم، 2 / 214).

مآخذ

ابن‎اثیر، الکامل؛ ابن‌خلکان، وفیات؛ ابن‌عدیم، عمر، زبدة الحلب من تاریخ حلب، به کوشش سامی دهان، دمشق، 1954 م؛ ابن‌قلانسی، حمزة، ذیل تاریخ دمشق، به کوشش آمدرز، بیروت، 1908 م؛ دانشنامه.

عباس زریاب (دبا)
 

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: