صفحه اصلی / مقالات / آشتیانی، میرزا محمدحسن /

فهرست مطالب

آشتیانی، میرزا محمدحسن


نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی : سه شنبه 13 خرداد 1399 تاریخچه مقاله

آشتیانی \āštiyānī\، میرزا محمدحسن (1248- 1319 ق / 1832- 1901 م)، از فقهای بزرگ شیعۀ امامی. 
او در آشتیان زاده شد و سه‌ساله بود که پدرش درگذشت. در 13 سالگی به بروجرد رفت و مدت 4 سال در آن شهر به تحصیل ادبیات پرداخت. آن‌گاه به نجف رفت و در نزد عالمان آنجا تلمذ کرد (آقابزرگ، 1(1) / 389؛ امین، 5 / 37- 38؛ کحاله، 5 / 186).
در رجب 1307 / فوریۀ 1890، که ناصرالدین‌شاه (1247- 1313 ق / 1831-1896 م) امتیاز انحصار خریدوفروش توتون و تنباکو را به یک شرکت انگلیسی داد، میرزا محمدحسن همراه علمای معتبر دیگر به مخالفت برخاست و کار به صدور حکم تحریم استعمال توتون و تنباکو ازطرف میرزای شیرازی کشید (ربیع‌الآخر 1309 / نوامبر 1891). آشتیانی حکم میرزا را در میان مردم منتشر ساخت و در تشویق آنان به مخالفت با دخالت کافران در کارهای مسلمانان، تلاش فراوان به کار برد (آدمیت، 74- 75؛ آقابزرگ، 1(1) / 390؛ امین، 5 / 37؛ بامداد، 1 / 316؛ تیموری، 82 بب‍ ‌). ناصرالدین‌شاه از آشتیانی خواست که میان خروج از تهران و کشیدن علنی قلیان، یکی را برگزیند، و او خروج از تهران را برگزید. همۀ علمای بزرگ تهران خود را آماده ساختند تا همراه آشتیانی پایتخت را ترک کنند. مردم شوریدند و به کاخ سلطنتی حمله بردند که در نتیجه 30 تن از آنان کشته و زخمی شدند، اما توانستند از خروج آشتیانی از شهر جلوگیری کنند. سرانجام ناصرالدین‌شاه تسلیم، و امتیاز لغو شـد (آدمیت، 105 بب‍ ؛ بامـداد، 1 / 316-317؛ تیمـوری، 150 بب‍ ؛ دانشنامه، 1 / 97).

آثـار

1. بحر الفوائد فی شرح الفرائد؛ 2. مباحث الالفاظ فی الاصول؛ 3. الخلل فی الفقه؛ 4. القضاء؛ 5. الوقف و احیاء الموات و الاجارة؛ 6. ازاحة [ ازالة] الشکوک عن حکم اللباس المشکوک؛ 7. رسالة فی الحرج؛ 8. رسالة فی اوانی الذهب و الفضة (آقابزرگ، کحاله، همانجاها؛ امین، 5 / 38؛ دانشنامه، 1 / 97- 98؛ مدرس، 1 / 49).

مآخذ

آدمیت، فریدون، شورش بر امتیازنامۀ رژی، تهران، 1360 ش؛ آقابزرگ، طبقات اعلام الشیعة (قرن 14)، مشهد، 1404 ق؛ امین، محسن، اعیان الشیعة، به‌کوشش حسن امین، بیروت، 1403 ق / 1983 م؛ بامداد، مهدی، شرح حال رجال ایران، تهران، 1347-1353 ش؛ تیموری، ابراهیم، تحریم تنباکو، تهران، 1358 ش؛ دانشنامه؛ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، بیروت، دار احیاء التراث العربی؛ مدرس، محمدعلی، ریحانة الادب، تبریز، 1346 ش.

محمدعلی مولوی (دبا)

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: