صفحه اصلی / مقالات / دانشنامه ایران / آغا حسین /

فهرست مطالب

آغا حسین


نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی : یکشنبه 11 خرداد 1399 تاریخچه مقاله

آغا حسین \āqā hoseyn\، یا آقا حسین پاشا، معروف به آغا پاشا (1190-1265 ق / 1776- 1849 م)، فرمانده ینی‌چری و وزیر عثمانی در دورۀ سلطنت محمود دوم.
آغا حسین در شهر اَدِرنه زاده شد و همراه پدرش، حاج مصطفى، که اهل روسچوق بود، به «بندر» آمد و در همان‌جا به جرگۀ ینی‌چریها پیوست و آن‌گاه به استانبول آمد. در تشکیلات ینی‌چری، مدارج ترقی را به‌سرعت پیمود. در آغاز، زَغَرچی (از صنوف سطح پایین ینی‌چری) بود، سپس به فرماندهی بولوک (فوج، گروهان) ارتقا یافت و پس‌ از چندی، با حمایت «سلاح‌دار علی‌بیک»، به فرماندهیِ کل ینی‌چری منصوب، و از توجه ویژۀ سلطان برخوردار شد (جودت، 12 / 70). آغا حسین به‌سبب لیاقت و کاردانی و تجربۀ خویش، به‌زودی ادارۀ تشکیلات ینی‌چری را به دست گرفت. وی که پروردۀ این دستگاه بود، از فساد حاکم بر آن و ستم افراد ینی‌چری بر مردم و سوء‌استفادۀ ایشان از مقام نظامی خود به‌خوبی آگاه بود؛ از این‌رو، 3 ماه پس‌از پذیرش مسئولیت فرماندهی، با تبعید و قتل برخی از اشرار ینی‌چری، آنها را تار و مار کرد (مولتکه، 134؛ جودت، 12 / 73، 147؛ دانشمند، IV / 110)؛ و از این‌رو عنوانِ «پاشا» گرفت. چون به‌سبب سرکوب اشرار ینی‌چری، احتمال داده می‌شد که به وی سوء‌قصد شود، از مقام خود برکنار، و حکومت بورسه و اِزمیت، فرماندهی پادگان بوغاز بوسفور و محافظت از سواحل آن به وی واگذار شد (IA، ذیل «آغا حسین پاشا»؛ جودت، 12 / 85، 148).
حسین پاشا در انحلال ینی‌چری و تشکیل سپاه جدید نقش برجسته‌ای ایفا کرد و به‌عنوان نخستین سرعسکر عثمانی به فرماندهی ارتش جدید، که عساکرِ منصورۀ محمدیه نامیده می‌شد، منصوب گردید. وی پس‌ از شکست از نیروهای مصری، از مقام نظامی خود معزول، و حاکم ویدین شد و همان‌جا درگذشت.

مآخذ

جودت، احمد، تاریخ، استانبول، 1309 ق؛ نیز:

Daniṣmend, İ. H., İzahlı Osmanlı tarihi kronolojisi, Istanbul, 1972; IA; Moltke, H., Briefe über Zustände und Begebenheiten in der Türkei aus den Jahren 1835-1839, Berlin, 1877.
علی‌اکبر دیانت (دبا)

 

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: