صفحه اصلی / مقالات / دانشنامه ایران / اعرجی /

فهرست مطالب

اعرجی


نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی : یکشنبه 11 خرداد 1399 تاریخچه مقاله

اعرجی \aʾrajī\، ابوعبداللٰه‌ جعفر بن‌ محمد كاظمی‌ (1274-1332 ق / 1858-1914 م)، ملقب‌ به‌ معين‌‌الاشراف‌ (سمیعی‌، 66)، اديب‌، مورخ‌ و نسب‌‌شناس‌ عراقی‌. وی از يكی‌ از خاندانهای برجستۀ عرب‌ بود كه نسب خود را به امام زين‌العابدين (ع‌) می‌رساندند (مرعشی‌، «كشف ... »، 1 / 138- 139؛ خليلی‌، 3 / 65، 67- 68). 
اعرجی ظاهراً تحصيلات‌ مقدماتی‌ را در زادگاهش،‌ كاظمين‌، به‌ انجام‌ رسانيد (نك‍ : مرعشی‌، همان‌، 1 / 140؛ قس‌: اعرجی‌، 187) و تا 20‌سالگی‌ در موطن‌ خويش‌ زيست‌. در 1294 ق / 1877 م، به‌ ايران‌ آمد و در كرمانشاه‌ مسكن‌ گزيد (نک‍ : آقابزرگ‌، طبقات‌ ... ، 1 / 300-301؛ مرعشی‌، همان‌، 1 / 139؛ اعرجی‌، همانجا). 
اعرجی‌ برای كسب‌ علم‌ و استفاده‌ از محضر استادان‌ وقت‌ در بيشتر شهرهای ايران‌ به‌ سير و سفر پرداخت‌ و از بزرگان‌ هر ديار بهره‌ها برد، تا در نظم‌ و نثر دستی‌ توانا يافت‌ و در مدت‌ قريب‌ به‌ 40 سالی‌ كه‌ در ايران‌ اقامت‌ داشت‌، با وزیران، اميران‌، دانشمندان‌ و اديبان‌، پيوندی نزديك‌ برقرار کرد‌ و برخی‌ از آثار خويش‌ را به‌ ايشان‌ تقديم‌ کرد‌ (آقابزرگ‌، همانجا). وی نسب‌‌نامه‌ای برای فرمانروايان‌ قاجار تدارك‌ ديد و آن‌ را البحر الزخار فی‌ انساب‌ ملوك‌ قاجار نام‌ نهاد (همو، الذريعة، 15 / 125، 26 / 243، طبقات‌، همانجا). وی ظاهراً در 1317 ق / 1899 م (و يا پيش‌‌از آن‌) در بغداد «نقيب‌ علويان‌» بود (نک‍ : ظاهريه‌، 2 / 375؛ نيز زركلی‌، 2 / 129). 
اعرجی‌ سرانجام‌ پس‌‌از اين‌ سير و سفرها، در پشتكوه‌ رحل‌ اقامت‌ افكند (آقابزرگ‌، مصفى‌ ... ، 107) و با دختر غلامرضا خان‌، والی‌ آن‌ ديار (مرعشی‌، «كشف‌»، 1 / 140)، ازدواج‌ كرد و همان‌جا ماند و به‌ تأليف‌ و نگارش‌ پرداخت‌ (آقابزرگ‌، طبقات‌، 1 / 300). اعرجی‌ تا پايان‌ عمر در پشتكوه‌ ماند و همان‌جا در روستای ماسبندان‌ درگذشت‌ (همانجا؛ مرعشی‌، الاجازة ... ، 458). 
بنا بر آنچه‌ در منابع‌ آمده‌، اعرجی‌ آثار بسياری نگاشته‌ است‌ كه‌ شمار آنها به‌ 70 می‌رسد، اما از بيشتر آنها نشانی‌ در دست‌ نيست (برای نمونه، نک‍ : آقابزرگ، الذريعة، 2 / 377، 386، 11 / 63، 12 / 355؛ ظاهریه، 2 / 375-376). 

مآخذ

اعرجی‌، حليم‌ حسن‌، آل‌ الاعرجی‌، احفاد عبيدالله‌ الاعرج‌، بغداد، 1996 م؛ آقابزرگ‌، الذريعة؛ همو، طبقات‌ اعلام‌ الشيعة (قرن‌ 14)، نجف‌، 1373 ق / 1954 م؛ همو، مصفی‌ المقال‌، به ‌‌كوشش‌ احمد منزوی، تهران‌، 1378 ق / 1959 م؛ خليلی‌، جعفر، موسوعة العتبات‌ المقدسة، قسم‌ الكاظمين‌، بغداد، 1390 ق / 1970 م؛ زركلی‌، اعلام‌؛ سمیعی، کیوان، زندگانی سردار کابلی، تهران، 1363 ش؛ ظاهريه‌، خطی‌ (تاريخ‌)‌؛ مرعشی‌، شهاب‌‌الدين‌، الاجازة الكبيرة، به‌‌كوشش‌ محمد سمامی‌ حائری و محمود مرعشی‌، قم‌، 1414 ق؛ همو، «كشف‌ الارتياب‌»، لباب‌ الانساب‌، به‌‌ كوشش‌ مهدی رجايی‌ و محمود مرعشی‌، قم‌، 1410 ق. 

ايران‌ناز كاشيان‌ (دبا)
 

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: