صفحه اصلی / مقالات / دانشنامه ایران / اشپرنگر /

فهرست مطالب

اشپرنگر


نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی : دوشنبه 12 خرداد 1399 تاریخچه مقاله

اشپرنگر \ešprenger\، (در انگلیسی: اِسپرِنگِر)، آلویْس (1813-1893 م / 1228-1310 ق)، پزشک و خاورشناس اتریشی. در تیرول زاده شد (سرکیس، 999) و در شهرهای اینسبروک، وین و پاریس مقدمات طب و زبانهای شرقی آموخت ( فرهنگ ... ، 1 / 320؛ عقیقی، 2 / 631). در 1838 م، به لندن رفت و در همان‌جا اقامت گزید (زرکلی، 1 / 347). او در 1841 م برای ادامۀ تحصیلات به هلند رفت و از دانشگاه لیدن دکتری طب گرفت (عقیقی، همانجا؛ «اشپرنگر ... »، npn.). در 1843 م، به هندوستان رفت («اشپرنگر ... »، npn.) و در بخش خدمات پزشکی کمپانی هند شرقی استخدام شد (زرکلی، همانجا). در سالهای پس از آن، به‌ترتیب، رئیس کالج اسلامی دهلی (حیدری، 8 / 347) و رئیس مدرسۀ کلکته شد. در 1854 م، به سرزمینهای عربی ازجمله عراق، مصر، سوریه، عُمان و مکه سفر کرد و در آنجا کتابهای خطی بسیاری خرید ( اردو ... ، 11 / 657- 658). اشپرنگر به هنگام بازنشستگی در 1857 م (عقیقی، همانجا) و در بازگشت به اروپا این کتابها را در اختیار کتابخانۀ سلطنتی برلین قرار داد ( فرهنگ، همانجا). از 1858 م استاد زبانهای شرقی در دانشگاه برن بود («اشپرنگر»، npn.)، آن‌گاه به هایدلبرگ رفت و تا پایان عمر در آنجا به تألیف و ترجمه مشغول بود ( اردو، 11 / 658).
اشپرنگر به 25 زبان آشنایی، و در ادبیات و علوم شرقی مهارت کامل داشت. همچنین نخستین مجلۀ هفتگی را در هندوستان منتشر کرد. او مترجم فارسی نیز بود (زرکلی، 1 / 347- 348) و آثار فارسی و عربی گوناگونی را ویرایش کرد («اشپرنگر»، npn.). وی همچنین سالها در قرآن و کتب اسلامی مطالعاتی عمیق داشته است (عبداللٰهی، 1 / 137).
برخی از آثار مهم او عبارت‌اند از: «مبادی طب عربی در دورۀ خلافت» (رسالۀ دکتری، لیدن، 1841 م) (عقیقی، 2 / 632)؛ «زندگی و تعلیمات محمد (ص)» در 3 جلد (برلین، 1861- 1865 م) (شیخو، 2 / 174؛ سحاب، 330)؛ «محمد (ص) و قرآن» (هایدلبرگ، 1889 م) (نک‍ : «آلویس ... »، npn.)؛ و «جغرافیای قدیم عربستان» ( فرهنگ، 1 / 321)؛ نیز نشر کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم تهانوی (1863 م) (زرکلی، 1 / 347؛ سرکیس، 1000)؛ چاپ و اعراب‌گذاری متن فارسی گلستان سعدی (کلکته، 1851 م) ( فرهنگ، 1 / 320)؛ ترجمۀ کتاب مروج الذهب به انگلیسی (لندن، 1841 م) (نک‍ : سحاب، همانجا). 

مآخذ

 اردو دائرۀ معارف اسلامیه، لاهور، 1395 ق؛ حیدری کاشمیری، اکبر، «دکتر اسپرنگر و فهرست اَوَده»، ترجمه و تلخیص ابوالقاسم رادفر، آینۀ پژوهش، 1376 ش، س 8، شم‍ 4؛ زرکلی، اعلام؛ سحاب، ابوالقاسم، فرهنگ خاورشناسان، تهران، 1356 ش؛ سرکیس، یوسف الیان، معجم المطبوعات العربیة و المعربة، قاهره، 1346 ق / 1928 م؛ شیخو، لویس، تاریخ الآداب العربیة فی قرن تاسع عشر، بیروت، 1926 م؛ عبداللٰهـی خوروش، حسین، فرهنگ اسلام‌شناسان خارجی، اصفهان، 1362 ش؛ عقیقی، نجیب، المستشرقون، قاهره، 1964- 1965 م؛ فرهنگ خاورشناسان، تهران، 1376 ش؛ نیز: 

«Aloys Sprenger», uibk, www.uibk.ac.at / alte-geschichte-orient / institutsgeschichte / altorientalistik / aloys_sprenger.html (acc. Sep. 18, 2006); «Sprenger, Aloys», aeiou (Österreich Lexikon), www.aeiou.at / aeiou. encyclop.s / s721166.htm (acc. Sep. 18, 2006); ibid, Nuttall Encyclopaedia, www.fromoldbooks. org / Wood-NuttallEncyclopaedia / s / sprengeraloys.html (acc. Sep. 18, 2006). 

حسن موسوی‌زاده

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: