صفحه اصلی / مقالات / دانشنامه فرهنگ مردم ایران / منابع فرهنگ مردم ایران / منابع معاصر / پژوهشهای ایران‌شناسان / ادبیات عامیانۀ ایران /

فهرست مطالب

ادبیات عامیانۀ ایران


نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی : دوشنبه 7 بهمن 1398 تاریخچه مقاله

اَدَبیّاتِ عامیانۀ ایران،  نام مجموعه‌مقالات دربارۀ افسانه‌ها و داستانهای عامیانه و آداب و رسوم مردم ایران، تألیف محمدجعفر محجوب (1303-1374ش / 1924-1996م؛ ه‍ م)، پژوهشگر ادب عامه و استاد دانشگاه.
این کتاب که در 1382ش به کوشش حسن ذوالفقاری منتشر شد، مقالات آن طی 50 سال در مطبوعات و مجلات فرهنگی و ادبی در ایران و خارج از ایران چون سخن، ایران‌نامه، ایران‌شناسی، فرهنگ، کتاب هفته، راهنمای کتاب، یغما، کاوش، هفت هنر، هنر و مردم، صدف، نگین، و ایران آباد چاپ شده بود. از مجموع 150 مقالۀ این کتاب، 57 مقالۀ آن در حوزۀ ادبیات عامه است. مقالات در 3 بخش کلیات، داستانها و افسانه‌ها، و آداب و رسوم تنظیم شده است. بخش داستانها و افسانه‌ها خود 3 فصل دارد: فصل اول دربارۀ داستانهای عامیانه و شامل بررسی انواع داستان از نظر موضوع، محتوا، ساخت، ارزش و اهمیت آنها ست. فصل دوم به معرفی 35 داستان عامیانه و شرح و بسط و معرفی و تبیین ویژگیهای زبانی، ادبی و محتوایی و ریخت‌شناسی هریک اختصاص دارد. این بخش که جنبۀ کتاب‌شناختی دارد، خواننده را با بخشی از حوزۀ ادبیات داستانی عامیانه آشنا می‌سازد و از این نظر، کاری بدیع و تازه است. 
برخی از داستانهای معرفی‌شده در این کتاب عبارت‌اند از: سمک عیار، ابومسلم‌نامه، امیر ارسلان رومی، اخترنامه، داراب‌نامه، داستان فیروزشاه، و بهرام و گل‌اندام. معرفی این آثار داستانی که گاه برای اولین‌بار صورت می‌گرفت، باعث شد که بعدها محققان آنها را به‌طور مستقل چاپ کرده، و دربارۀ آنها تحقیق کنند. فصل سوم منتخبی از آثار داستانی عامیانه چون ابومسلم‌نامه، بوستان خیال، حمزه‌نامه، داستان فیروزشاه، و چند داستان دیگر همراه با شرح و توضیح متن است.
بخش سوم کتاب شامل معرفی مقالات مربوط به آداب و رسوم و موضوعاتی چون سخنوری، کبوتر و کبوتربازی، نقالی، قصه‌خوانی، عیاری و افسانه‌های مرغان است. 
این کتاب در سیر مطالعۀ ادبیات عامیانۀ ایران، هم به سبب تقدم فضل نویسندۀ آن و هم به دلیل فضل تقدم در نگارش مقالات در این حوزه، از منابع مهم و دست اول به‌شمار می‌رود. قوت قلم، روش علمی، تازگی موضوعات، شیرینی و جاذبۀ مطالب از ویژگیهای این مجموعه است. برخی مقالات این مجموعه چون سخنوری در نوع خود و در زمان خود و حتى امروز تازگی داشته و دارد.


مأخذ

 محجوب، محمدجعفر، ادبیات عامیانۀ ایران، به کوشش حسن ذوالفقاری، تهران، 1382ش.

حسن ذوالفقاری

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: