دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران


فرهنگ مردم یا فولکلور ایران با اینکه از غنا و عظمت خاصی برخوردار است، کمتر مورد تحقیق و تحلیل قرارگرفته است. فرهنگ عامۀ یک جامعه آینۀ تمام‌نمای زندگی تودۀ مردم آن جامعه است و بررسی و شناخت آن برای تدوین تاریخ و جامعه‌شناسی هر جامعه‌ای الزامی است. ثبت و ضبط اطلاعات مربوط به فرهنگ مردم و ارزش بخشیدن به آن در واقع ارج نهادن به «مردم» است. اندیشۀ عامه، مادر و اساسِ فرهنگ رسمی هر سرزمینی است. این اندیشه فارغ از قید و بندها و قالبهای محصورکننده، چنان رها و پویا ست که در هر شرایطی قدرت سازگاری و تطابق پیدا می‌کند و همگام با جامعه متحول و جاری می‌شود. از این لحاظ، فرهنگ مردم نسبت به وجه رسمیِ فرهنگ برتری دارد. اندیشۀ عامه در گذشته‌های تاریخی دور و دراز هر کشوری ریشه دارد و پیوسته همراه سنتها و ارزشهای بشری به نسلهای بعدی منتقل می‌شود. نیازها و موقعیتهای ویژه موجبات به‌وجود آمدن اجزاء فرهنگ مردم می‌شوند و صورتهای گوناگون فرهنگ مردم، در واقع پاسخی شایسته به نیازهای اجتماعی‌اند. از این رو، مجموعه‌ای از دانستنیها، آداب و رسوم، معتقدات، خرافات، احساسات و عواطف و اجزاء زندگی مادی و معنوی و خصایص روحی و ذوقی تودۀ مردم را «فرهنگ مردم» نامیده‌اند. بنابراین، فرهنگ مردم به عنوان گنجینه‌ای گرانبها و مأخذی قدیم و معتبر شناخته می‌شود که نمایانگر شخصیت، هویت و موجودیت جوامع است.
در مسیر توسعه و پیشرفت، همواره بسیاری از معارف و دانشهای گذشته رو به فراموشی و نابودی می‌نهند؛ به‌ویژه آنکه بسیاری از وجوه فرهنگ مردم خاصیت شفاهی دارند و از راه زبان و تقلید منتقل می‌شوند. ازاین‌رو، بسیاری از کارشناسان و محققان با گردآوری و طبقه‌بندی و بهره‌گیری از شیوه‌های ثبت و ضبط دقیق اطلاعات مربوط به معارف و دانشهای کهن کوشش می‌کنند تا در میان دگرگونی شتابناک جوامع، بخشهایی از فرهنگ و میراث اجتماعی خود را حفظ کنند. در ایران نیز از چند دهه پیش تاکنون کوششهایی در این زمینه صورت گرفته است؛ اما پژوهش و بررسی منسجمی که حاوی تمامی موضوعات مربوط به فرهنگ مردم باشد و از دیدگاهی علمی و مردم‌شناسانه صورت گرفته باشد، در دست نیست. ازاین‌رو، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به منظور پاسخ‌گویی به این بخش از نیازهای جامعه، تهیۀ کتابی مرجع و موثق دربارۀ تمامی اطلاعات و مواد مربوط به فرهنگ مردم ایران را در دستور کار خود قرار داده است. به همین منظور، بخش مردم‌شناسی دانشنامۀ ایران به مدیریت معصومه ابراهیمی با بهره‌گیری از دانش و تجربۀ بیش از 100 تن از متخصصان و پژوهشگران عرصۀ فرهنگ و جامعۀ ایران به کار تهیه و تنظیم دانشنامۀ فرهنگ عامۀ ایران مشغول است. این دانشنامه دربردارندۀ 4 هزار مقاله به ترتیب الفبایی خواهد بود و در 6 مجلد منتشر خواهد شد. بسیاری از این مقالات با تصویر، طرح، نقشه، جدول و نمودار همراه است. این دانشنامه ابتدا به صورت کتاب مرجع و سپس لوح فشرده منتشر می‌شود.

 

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: