گفتگو

مقام معظم رهبری سال 1393 را سال «اقتصاد و فرهنگ، با عزم ملی و مدیریت جهادی» نامیده‌اند. ایشان در ترسیم افق سال نو، دو مسأله اقتصاد و فرهنگ را مهم‌تر از مسائل دیگر برشمرده و تأکید کردند برای تحقق شعار سال ۹۳ تلاش مشترک مسئولان و آحاد مردم ضروری است. برای تبیین مضامین نامگذاری سال 93 و ضرورت همکاری همه مسئولان برای تحقق این نامگذاری، با دکتر مهدی گلجان، عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس گفت‌وگویی صورت گرفته است که می‌خوانید.

رحمت علی رحیمی: استقرار صلح جهانی در حوزه سیاسی جهان مستلزم هماهنگ کردن اندیشه‌های گوناگون انسان‌ها در اقصی نقاط جهان است؛ انسان‌هایی که با ادیان، فرهنگ‌ها، نژاد‌ها و ملیت‌ها و حتی مذاهب و عقاید مختلف راه و رسم زندگی را در پیش گرفته‌اند.

موضوع گفت‌وگوی پیش‌رو درباره «روشنفکر قلمرو عمومی» است. قلمرویی که معتقد است برای‌گذار از جامعه سنتی به‌سوی مدرن باید از ابزاری به‌نام «نقد» بهره برد. یورگن هابرماس فیلسوف آلمانی متعلق به مکتب فرانکفورت است که یک‌بار هم در سال 81 به ایران سفری داشته است؛ البته سفری با حاشیه‌های مخصوص خودش. فیلسوفی که «شاهرخ حقیقی» محقق حوزه اندیشه هنگام سخن گفتن از او نمی‌تواند علاقه‌اش را به هابرماس پنهان کند. با حقیقی گذری کرده‌ایم به اندیشه‌های هابرماس 80 ساله؛ اندیشه‌ای که او معتقد است برای تمام جوامع از جمله ایران کاربرد دارد و به‌همین علت است که او را روشنفکر قلمرو‌عمومی می‌دانند. حقیقی با حوصله‌ای که من کمتر در خود سراغ دارم به پرسش‌ها پاسخ می‌دهد، با وسواسی که به‌نظر می‌رسد باعث علاقه‌مندی‌اش به فلسفه شده است. شاهرخ حقیقی پس از دریافت لیسانس در رشته اقتصاد از دانشگاه تهران، ایران را به قصد تحصیل در رشته ادبیات تطبیقی ترک کرد و به آمریکا رفت. او بسیار زود دریافت که حوزه پژوهشی موردعلاقه‌اش فلسفه است.

با وجود اقبال عمومي به آثار فلسفي و نظري و بازار داغ علوم انساني در ايران، اكثر اين آثار يا ترجمه هستند يا رويكردي ترجمه‌يي دارند و عمدتا به مسائل و مشكلات ساير جوامع (به ويژه جوامع غربي) اختصاص دارند يا مسائلي جهاني را مد‌نظر دارند و كمتر به مسائل جامعه ايران اختصاص دارند.

دکتر نصرت الله رستگار عضو بازنشسته هیأت علمی انستیتوی ایران شناسی آکادمی علوم اتریش و مدرس زبان و ادبیات فارسی و تاریخ حکومت های اسلامی هند در دانشگاه وین هستند که گفت و گویی در زمینه ایران شناسی در اتریش با ایشان انجام داده ایم. متن کامل این صحبت را در ادامه خواهید خواند.

احسان هوشمند: دکتر حمید احمدی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران از پژوهشگران شاخصی است که در عرصه‌های گوناگون، تتبعات و تحقیقات دقیقی انجام داده است. او افزون بر تاریخ سیاسی خاورمیانه در حوزه مطالعات اقوام ایرانی نیز صاحب نظر است و آثاری چند در این زمینه فراهم آورده است. این آثار هر یک به نوبه خود از منابع مهم مطالعات قومی در ایران به شمار می‌آیند. در گفت و گوی حاضر وی به تبیین مؤلفه‌های هویت ایرانی و نیز نقش اقوام متکثر این سرزمین در شکل دادن به ساختار هویت ملی پرداخته است. پاره پایانی گفت و گو نیز با عنایت به رویکرد آسیب‌شناسانه مهمترین معضلات و مسائل مناطق قومی ایران را کاویده است. *

یک استاد فلسفه و عرفان اسلامی با اشاره به اینکه پیشینیان عطار بیشتر به مفاهیمی چون عرفانی نگاهی نظری و انتزاعی داشتند، گفت: اما عطار مفاهیم عرفانی را به صورت عملی مورد توجه قرار می دهد، چرا که به زعم او اصطلاحات و واژه ها بدون عمل اهمیت چندانی ندارد.

در قضاوتی عمومی نسبت به موقعیت سیاسی و سطوح تصمیم گیری بدون بررسی دقیق علمی، همواره این امکان وجود دارد که داوری نسبت به سطح کلان تر (دولت) به داوری نسبت به سطح خردتر (سطح محلی شورایی) منتقل شود. مشکلات بیشماری که دولت ها در طول سال های اخیر داشته اند و البته بخش بزرگی از آنها نیز ناشی از سوء مدیریت های خرد یا کلان بوده است...

استاد بازنشسته دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به «مدیریت جهادی» گفت: پذیرفتن مسئولیت در نظام اسلامی نوعی جهاد است؛ اگر به مسئولان بگوییم زندگی‌تان باید از زندگی یک کارگر پائین‌تر باشد، در آن صورت چند نفر حاضرند وکیل و وزیر شوند. سیدیحیی یثربی استاد فلسفه و عرفان اسلامی، چند سالی است که تمام وقت خود را صرف نقد و نظریه‌پردازی در خصوص منطق، معرفت شناسی، فلسفه، عرفان و دین‌شناسی کرده و در نقد اوضاع سیاسی و اجتماعی جامعه ایران و جهان اسلام آثاری به چاپ رسانده است.

نقد ادبی در کشور ما محصولی نوین است. ادبا نقل می‌کنند که از «چهار مقاله» حکیم نظامی عروضی سمرقندی به این‌ سو نقد ادبی داریم؛ زیرا آن اثر کلاسیک دربرگیرنده بحث‌های فنی زبان‌شناختی و به قول قدما صناعات لفظی و معنوی و کلام است. با این حال نقد در دوره معاصر همواره مسیری قابل تأمل دارد.لیلا صادقی نویسنده و منتقد ادبیات به تازگی کتاب‌هایی در این حوزه منتشر کرده است. در گفت‌وگویی با این نویسنده به زوایای نقد ادبی و آثاری که او نوشته، پرداختیم.