کهنه یادداشت

بحث ‌ما همان بحثهای چهارگانه جلسه گذشته است به علاوه بحثهای دیگری که قابل ادغام در آنهاست: تعریف حکومت، لزوم و ضرورت حکومت، حق حاکمیت، و این مسئله که چه شخصی شایسته است که حکومت کند. یکی هم مسئلة شکل و سیستم حکومت است که با مسئلة «چه کسی شایسته است حکومت کند» نزدیک و قابل ادغامند. ششم ملاک مشروعیت حکومت.۱

آنچه از این پس طی چند شماره در دسترس خوانندگان گرامی قرار می‌گیرد، تنظیم‌شدة چهار جلسه درس استاد شهید آیت‌الله مطهری در حوزه علمیه قم برای چند تن از شاگردان خاص در نیمه اول سال ۱۳۵۷ش با موضوع «حکومت اسلامی» است. در مقدمه این اثر که به تازگی نیز وارد بازار نشر شده است، می‌خوانیم:

زبان های ایرانی دسته ای از زبان های «هند و اروپائی» اند که با هم پیوند نزدیک دارند و اصل آنها به زبان واحدی یعنی « زبان ایرانی باستان» که با زبان قدیم هندیان آریائی نزدیکی بسیار داشته می پیوندد.

در علم کلام از یک رشته مباحثی بررسی می شود که آنها را «دقیق» (مقالات الاسلامیین آغاز جزء 2) و «لطیف» (اوائل المقالات شیخ مفید ص 72 – فصل ابن حزم5:2) و «خفی» (تحریر شرح لمع نسخه شمارۀ 350 دانشگاه گ 20 الف – فهرست آنجا از نگارنده ص 557) می خوانند و به یاد دارم که در جائی دیده ام (گویا همان تحریر) که آنها را «غامض» نیز می خوانده اند. از این رشته مسائل دشوار است دو مسئلۀ «معدوم و حال».

در سال گذشته به راهنمائی و سعی یونسکو انجمنی در ایران به اسم انجمن ایرانی فلسفه و علوم انسانی تشکیل شد که با شورای بین المللی فلسفه و علوم انسانی که بستگی به یونسکو دارد ارتباط حاصل نماید و همچنین با قریب دوازده سازمان بین المللی که عضویت آن شوری را دارند....

وجود مقدس زین‌العابدین(ع) قهرمان معنویت است، معنویت به معنی صحیح آن؛ یعنی یکی از فلسفه‌های وجودی فردی مثل علی بن الحسین این است که وقتی انسان خاندان پیغمبر را می‌نگرد، هرکدامشان را، و علی بن الحسین را که یکی از آنهاست، می‌بیند معنویت اسلام یعنی حقیقت اسلام، آن ایمان به اسلام تا چه حد در خاندان پیغمبر نفوذ داشته است

از میان چهار رشتۀ مهم علوم اسلامی یعنی فقه و تفسیر و حدیث و کلام، علم کلام نسبت از سه رشتۀ دیگر تازه تر است و پس از آن سه فن دیگر راه تکامل پیموده است.

مولوی تابناک‌ترین چهرۀ زبان و ادب و فرهنگ ایرانی در عصر ایلخانان در دیار روم است. آفتاب درخشانی است که بعد از او هم قرنها ستارگانی از او نور گرفته و خانقاه‌ها و محافل دوستداران فرهنگ ایرانی را روشن نگاه داشته‌اند… اقامت مولوی در «قونیه»، پایتخت سلطان کیقباد اول، سبب شده که تذکره‌نویسان و محققان متأخر میان مولوی یا پدرش با آن پادشاه ارتباط نزدیکی تصور نمایند.

به مناسبت فرا رسیدن عید سعید مبعث حضرت خاتم انبیاء محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله که بزرگترین حادثۀ تاریخ بشری و عظیم ترین نعمت و رحمت الهی است، صمیمی ترین تبریکات خود را به جهان اسلام تقدیم می دارم.

محیط زندگانی بشر در هر قسمت از کرۀ زمین در نتیجۀ پاره ای عوامل جغرافیایی به وجود می آید که هر یک به نوبۀ خود در شئون اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و بالاخره تمدن ساکنین ان محیط تأثیر دارد و از این جهت است که علمای اجتماع مراحل تمدن اقوام مختلف جهان را با در نظر گرفتن این عوامل مطالعه می کنند و همواره سعی دارندعلل جغرافیایی پیشرفت یا عقب افتادگی آنها را جستجو کنند و نسبت به قسمت دوم در صدد چاره جویی آن برآیند.