مقاله

حیات هر علم و فنّ، موکول به تداوم آن از طریق تعلّم و تعلیم آن و انتقال دانستنی‌ها و تجربه‌های مربوط به آن، به نسل‌های آینده است. تاریخ نشان داده که هر علمی در این فرآیند قرار نگرفت، می‌میرد، آنگاه حتی متونی که بر اساس آن نوشته شده، عملاً بی‌خاصیت یا کم خاصیت می‌شوند. ده‌ها علم که امروزه از آن‌ها با عنوان کلّی «علوم غریبه» یاد می‌کنیم، در این شمارند. حرفه‌هایی که بیشترین اثرِ بر جای مانده از آن‌ها، خاطراتی است که در سینۀ افراد کهن‌سال مانده و دیر یا زود به فراموشی سپرده می‌شوند.

آغاز سده نوزدهم میلادی برای ایران و جهان با تحول گسترده در حوزه روابط بین‌الملل همراه بود. تثبیت مفهوم دولت- ملت در اروپا، متعاقب انقلاب1879 در فرانسه، فضای جدیدی را در عرصه سیاست ورزی فراهم ساخت. همچنین رشد سرمایه داری، زمینه را برای ورود دولت‌های بزرگ اروپایی بویژه انگلستان، روسیه و فرانسه به رقابت‌های استعماری بیش از گذشته مهیا می‌کرد.

سی و هفت سال سلطنت فتحعلی شاه قاجار بدون تردید یکی از پیچیده‌ترین و مهم‌ترین دوره‌های تاریخی ایران و البته به نوعی هم مرز میان ایران قدیم و جدید است و از این‌رو در تاریخ نگاری معاصر ایران نقش مشکل و متناقضی به خود دیده است. بی‌تردید زمینه‌های اصلی ساختار سیاسی، اجتماعی ایران مدرن در این دوره شکل می‌گیرد.

در این پژوهش صحت انتساب متن زرین ملك به نقیب الممالك و ارتباط آن به دربار قاجاری مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است. به این منظور گزارههای قالبی مشترك میان این متن و دو اثر دیگر نقیب الممالك؛ یعنی امیر ارسلان و ملكجمشید را استخراج و بررسی نموده ایم. هرچند گزاره های قالبی، تمهید مشترك روایی در متون كلاسیك است، اما با توجه به تمایز نحوه بكارگیری و تفاوت صور بلاغی، می تواند در تعیین سبك شخصی و شناخت خالق اثر نقش مهمی ایفا نماید.

پرداختن به مفهومی همچون تقیّه که از باورهای فقهی و کلامی شیعیان است اقدامی خطیر به‌نظر می‌رسد. بنابر عرف چنین پژوهش‌هایی در حوزه‌ی کار متخصصانی است که به‌طور خاص عمری را در این راه دانش اندوخته‌ و به‌اصطلاح دود چراغ خورده‌اند. اما شاید رویکرد متفاوت این متن به تقیّه توجیهی باشد اندکی قابل‌قبول برای دست‌زدن به چنین مخاطره‌ای، رویکردی که بهانه‌ی خود را نه در جستارهای فقهی که در جستارهای سیاسی‌ـ‌فلسفی و مسئله‌ی «اکنونیت» می‌یابد.

هدف پژوهش حاضر ارزیابی وب سایت‌های فارسی زبان در حوزۀ نسخ خطی با استفاده از ابزار ارزیابی کیفیت وب سایت و ارائۀ پیشنهادهایی به منظور ارتقای کیفیت آنهاست. پژوهش به روش پیمایشی ـ توصیفی انجام شده است. جامعۀ پژوهش، سایت‌های فارسی زبان در حوزۀ نسخ خطی است که از طریق جستجوی کلیدواژه‌های وب سایت و نسخ خطی در موتور جستجوی گوگل بازیابی شدند و از میان نتایج جستجو در نهایت 13 وب سایت انتخاب شد.

الف) برای من که زیبایی‌شناسی و فلسف هنر خوانده‌ام و این مباحث را تدریس می‌کنم، طبیعتاً موضوع رسال دکتری خانم دکتر سیمین دانشور (با عنوان علم‌الجمال و جمال در ادب فارسی تا قرن هفتم هجری۱) و نیز تدریس زیبایی‌شناسی و جامعه‌شناسی هنر در پردیس هنرهای زیبا به مراتب از دیگر ابعاد شخصیتی او جالب‌تر و جذاب‌تر است.

توکل دارایی، مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل بنیاد علمی و فرهنگی بوعلی سینا در یادداشتی به کم‌کاری در معرفی جهانی بوعلی‌سینا و سوء استفاده ترکیه از این روند پرداخته است:

تأثیر آیین مهری و مزدیسنا در ادبیات فارسی نتیجۀ تأثیر آن در فرهنگ ایرانی است. نظامی، منظومه سرای برجستۀ ایرانی(535 – 607 هـ . ق.) هم هنگام آفرینش داستان دربارۀ دو پادشاه دورۀ ساسانی، یعنی خسرو پرویز در منظومۀ خسرو و شیرین و بهرام گور در منظومۀ هفت پیکر، از بن مایه های آیین هایی چون آیین مهری و آیین زرتشتی به صورتی استعاری و رمزی سود برده است.

بسیاری از واژه های زبان فارسی به جهت نامشخص بودن ریشه و پیشینه آنها، باید سیر تحول آوایی شان، مورد بررسی قرار گیرد تا ریشه واژه ها، حتی به صورت فرضی معلوم گردد. واژه دهیو، یکی از واژه هایی است که از دیرترین ایام، یعنی از هندواروپایی تا فارسی نو، معانی متفاوتی در طول زمان به خود گرفته و در هریک از دوره ها، معنی خاصی داشته است. در این مقاله، کاربرد این واژه در متون تاریخی و فرهنگ واژگان، بر اساس منابع کتابخانه ای، ذکر شده، آنگاه برای دستیابی به شکل آغازین واژه و ریشه آن، تحول آوایی و سیر تحول آن از هندواروپایی تا فارسی نو، مورد بررسی قرار گرفته است. در پایان هم، از میان ریشه های ارائه شده، بر حسب معنی و سیر تحول آوایی واژه، محتمل ترین ریشه را برای آن بازسازی کرده ایم.